Interpelacja w sprawie liczby wniosków o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 8000 zł dla osób poszkodowanych w powodzi we wrześniu 2024 r., liczby decyzji odmownych oraz przyczyn nieprzyznawania pomocy

Szanowny Panie Ministrze,

we wrześniu 2024 r. południowo-zachodnia część Polski została dotknięta powodzią, która spowodowała poważne straty materialne oraz znaczące utrudnienia w życiu mieszkańców wielu gmin. W odpowiedzi na skutki tego zdarzenia uruchomiono mechanizmy pomocy finansowej dla osób i rodzin poszkodowanych przez żywioł. Jedną z form wsparcia był zasiłek celowy w wysokości 8000 zł, przeznaczony na pomoc doraźną dla osób i rodzin, które poniosły straty w wyniku powodzi. Zgodnie z art. 69a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi zasiłek ten przyznawany jest osobom i rodzinom, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej, i nie podlega zwrotowi.

Znam przypadki osób, które mimo spełnienia kryteriów otrzymały odmowę przyznania pomocy. W związku z powyższym zasadne jest ustalenie, jak w skali całego kraju funkcjonował system przyznawania tej formy pomocy, jaka była rzeczywista skala udzielonego wsparcia oraz jakie przyczyny najczęściej prowadziły do wydawania decyzji odmownych. Przejrzystość w tym zakresie ma istotne znaczenie dla oceny skuteczności państwowego systemu pomocy osobom poszkodowanym w wyniku klęsk żywiołowych, a także dla zapewnienia, że obowiązujące przepisy są stosowane w sposób jednolity i zgodny z ich celem.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Ile wniosków o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 8000 zł, stanowiącego pomoc doraźną dla osób poszkodowanych w powodzi we wrześniu 2024 r., złożono w poszczególnych gminach na terenach dotkniętych powodzią? Proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególne gminy, z uwzględnieniem wszystkich miejscowości objętych skutkami powodzi.

2. Ile spośród złożonych wniosków rozpatrzono pozytywnie, a ile negatywnie? Proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególne gminy, z wyszczególnieniem:

a) liczby wniosków zakończonych przyznaniem świadczenia,

b) liczby wniosków zakończonych odmową przyznania świadczenia,

c) liczby wniosków pozostawionych bez rozpoznania lub zakończonych w inny sposób, jeżeli takie przypadki wystąpiły.

3. Jakie były najczęstsze przyczyny odmowy przyznania zasiłku celowego w wysokości 8000 zł? Proszę o wskazanie głównych przyczyn odmów, z podaniem liczby przypadków przypadających na poszczególne kategorie przyczyn, o ile dane takie są dostępne. W szczególności proszę o wyjaśnienie, czy odmowy wynikały z:

a) kwestionowania faktu poniesienia strat w wyniku powodzi,

b) uznania, że wnioskodawca lub jego nieruchomość nie spełnia warunków przyznania pomocy,

c) braków formalnych we wnioskach,

d) przyjęcia określonej interpretacji przepisów przez organy gminne,

e) innych przyczyn.

4. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dysponuje informacjami o różnicach w sposobie interpretowania i stosowania przepisów dotyczących zasiłku celowego przez poszczególne gminy? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, czy stwierdzono przypadki stosowania odmiennych kryteriów przy rozpatrywaniu podobnych stanów faktycznych, a także czy podejmowano działania zmierzające do ujednolicenia praktyki organów samorządowych.

5. Jakie przepisy prawa oraz wytyczne były podstawą rozpatrywania wniosków o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 8000 zł? Proszę o wskazanie podstaw prawnych oraz wytycznych przekazanych wojewodom i jednostkom samorządu terytorialnego, w szczególności dotyczących ustalania, czy dana osoba lub rodzina poniosła stratę w wyniku powodzi oraz czy spełnia warunki uzyskania pomocy.

6. Czy ministerstwo posiada informacje o liczbie odwołań, skarg oraz postępowań sądowoadministracyjnych dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego w wysokości 8000 zł? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dostępnych danych w podziale na województwa i gminy, z uwzględnieniem liczby spraw zakończonych uchyleniem decyzji organów administracji.

7. Czy ministerstwo analizowało prawidłowość rozpatrywania wniosków o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 8000 zł przez poszczególne gminy? Jeżeli przeprowadzono takie analizy, kontrole lub inne czynności nadzorcze, proszę o wskazanie ich wyników, najważniejszych stwierdzonych nieprawidłowości oraz działań podjętych w celu ich usunięcia.

8. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania w celu ustalenia, czy we wszystkich gminach dotkniętych powodzią przepisy dotyczące przyznawania zasiłku celowego były stosowane prawidłowo i jednolicie? Jeżeli takie działania są planowane, proszę o wskazanie ich zakresu i przewidywanego terminu realizacji.

9. Czy ministerstwo dysponuje informacjami o przypadkach, w których decyzje odmawiające przyznania pomocy zostały następnie uchylone przez samorządowe kolegia odwoławcze lub sądy administracyjne? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dostępnych danych oraz wskazanie najczęściej występujących nieprawidłowości, które doprowadziły do uchylenia tych decyzji.

10. Czy ministerstwo może przedstawić zbiorcze zestawienie obejmujące wszystkie gminy na terenach dotkniętych powodzią we wrześniu 2024 r., zawierające liczbę złożonych wniosków, liczbę przyznanych świadczeń, liczbę odmów oraz najczęstsze przyczyny odmownego rozpatrzenia wniosków?

Jeżeli ministerstwo nie dysponuje kompletnymi danymi, proszę o wskazanie, które informacje są dostępne, oraz o podanie przyczyn braku pozostałych danych.

Proszę również o wskazanie, czy ministerstwo może uzyskać brakujące informacje od właściwych wojewodów i innych organów administracji publicznej, a w przypadku braku takiej możliwości – o wskazanie instytucji, które dysponują odpowiednimi danymi.