Interpelacja w sprawie wyłączenia energii elektrycznej wytwarzanej i zużywanej na potrzeby własne przedsiębiorstw energochłonnych z mechanizmu wsparcia przewidzianego w rządowym projekcie ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z prowadzonymi pracami parlamentarnymi nad rządowym projektem ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej (UD459, druk sejmowy nr 3159) zwracam się z interpelacją dotyczącą zasadności wyłączenia z projektowanego mechanizmu wsparcia energii elektrycznej wytwarzanej w zakładowych instalacjach energetycznych i zużywanej bezpośrednio na potrzeby własne przedsiębiorców energochłonnych. Projektowana regulacja stanowi istotny instrument poprawy konkurencyjności polskiego przemysłu, szczególnie w warunkach utrzymujących się wysokich kosztów energii elektrycznej oraz rosnącej presji konkurencyjnej ze strony producentów zagranicznych.

Zgodnie z art. 2 pkt 3 projektu przez kwalifikujące się zużycie rozumie się 50% ilości energii elektrycznej zakupionej i zużytej przez przedsiębiorcę w okresie kwalifikowanym. Przyjęta definicja prowadzi do wyłączenia z podstawy obliczania wsparcia energii elektrycznej wytworzonej i zużytej na potrzeby własne przedsiębiorcy. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie dla dużych zakładów przemysłowych, w tym przedsiębiorstw sektora chemicznego, których modele zaopatrzenia w energię opierają się na jednoczesnym wykorzystaniu energii zakupionej oraz energii produkowanej w zakładowych elektrowniach i elektrociepłowniach. Przykładem takiego modelu jest Grupa Azoty, należąca do kluczowych przedsiębiorstw polskiego przemysłu chemicznego i nawozowego. Wyłączenie autoprodukcji może ograniczać dostęp tych zakładów do projektowanego wsparcia pomimo ponoszenia przez nie istotnych kosztów wytwarzania energii elektrycznej.

Należy przy tym podkreślić, że pkt 115 komunikatu Komisji Europejskiej „Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu” (C/2025/3602, CISAF) dopuszcza przyznawanie pomocy niezależnie od źródła dostaw energii elektrycznej, w tym w odniesieniu do energii wytwarzanej na potrzeby własne przedsiębiorcy. Oznacza to, że ograniczenie przewidziane w polskim projekcie nie wynika bezpośrednio z konieczności wykluczenia autoprodukcji na gruncie unijnych ram pomocy państwa, lecz stanowi element przyjętej krajowej konstrukcji programu.

Co szczególnie istotne, w dokumentacji konsultacji projektu ustawy znajdują się zarówno postulaty wyłączenia autoprodukcji, jak i stanowiska przedsiębiorców oraz organizacji branżowych wskazujące na konieczność jej uwzględnienia. Wśród argumentów przywołanych na rzecz ograniczenia wymieniano m.in. dostępny budżet programu oraz założenie niższych kosztów energii z własnych źródeł wytwórczych.

Tymczasem w przypadku wielu przemysłowych instalacji energetycznych istotnymi składnikami kosztu wytworzenia pozostają ceny paliw, koszty uprawnień do emisji CO₂, nakłady inwestycyjne oraz koszty utrzymania i eksploatacji urządzeń. Ocena rzeczywistej przewagi kosztowej autoprodukcji wymaga zatem analizy konkretnych technologii i warunków funkcjonowania instalacji. Wiążą się z tym także kwestie celowościowe projektu.

Wątpliwości budzi również wpływ przyjętego rozwiązania na warunki konkurencji na jednolitym rynku europejskim. Na mocy decyzji Komisji Europejskiej z 16 kwietnia 2026 r., SA.120495, zatwierdzony został niemiecki mechanizm tymczasowego wsparcia kosztów energii elektrycznej dla przedsiębiorstw energochłonnych. Przewiduje on uwzględnienie kwalifikującego się zużycia energii niezależnie od źródła jej dostawy, przy zachowaniu określonych warunków pomocy publicznej.

Prowadzi to do pytania, czy polski ustawodawca, przyjmując rozwiązanie węższe od dopuszczonego przez CISAF i zastosowanego w Niemczech, właściwie uwzględnił potrzeby zakładów przemysłowych wykorzystujących własne źródła energii.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie konkretne przesłanki prawne, ekonomiczne i budżetowe zadecydowały o ograniczeniu definicji kwalifikującego się zużycia energii elektrycznej w art. 2 pkt 3 projektu wyłącznie do energii zakupionej i zużytej, pomimo dopuszczenia autoprodukcji przez pkt 115 CISAF?

2. Czy przy podejmowaniu tej decyzji ministerstwo przeprowadziło analizę porównawczą kosztów energii elektrycznej pochodzącej z zakupu oraz energii wytwarzanej na potrzeby własne w przemysłowych instalacjach energetycznych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie przyjętej metodologii, najważniejszych założeń i wyników tej analizy, z uwzględnieniem kosztów paliw oraz uprawnień do emisji CO₂.

3. Jakie przesłanki uzasadniały częściowe uwzględnienie postulatu Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej dotyczącego wyłączenia autoprodukcji oraz odrzucenie postulatów innych uczestników konsultacji, w tym Polskiej Unii Ceramicznej i Orlen SA, zmierzających do jej uwzględnienia? Czy sporządzono ocenę skutków konkurencyjnych tych rozstrzygnięć?

4. Czy ministerstwo oszacowało, ilu przedsiębiorców energochłonnych posiadających własne źródła wytwarzania energii może zostać dotkniętych ograniczeniem, jaki wolumen zużywanej przez nich energii pozostanie poza wsparciem oraz jaki byłby dodatkowy koszt budżetowy dopuszczenia autoprodukcji na zasadach analogicznych do energii zakupionej?

5. Czy przed przyjęciem obecnej konstrukcji programu przeprowadzono analizę porównawczą z niemieckim mechanizmem zatwierdzonym przez Komisję Europejską decyzją SA.120495, w szczególności pod kątem jego wpływu na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw chemicznych, nawozowych i innych podmiotów posiadających zakładowe instalacje energetyczne?

6. Jak ministerstwo ocenia ryzyko różnicowania przedsiębiorców energochłonnych działających na tym samym rynku w zależności od modelu własności i sposobu pozyskiwania energii elektrycznej? Czy przeanalizowano sytuacje, w których podobna instalacja energetyczna jest odmiennie traktowana ze względu na strukturę prawną wytwarzania i dostaw energii?

7. Czy rząd rozważy poparcie poprawki do art. 2 pkt 3 oraz art. 29 ust. 1 projektu, umożliwiającej objęcie wsparciem energii elektrycznej faktycznie zużytej przez przedsiębiorcę, w tym energii wytwarzanej na potrzeby własne, z zachowaniem limitów wynikających z CISAF oraz mechanizmów pomiaru i przeciwdziałania podwójnemu finansowaniu?

Mając na względzie strategiczne znaczenie przemysłu energochłonnego dla polskiej gospodarki, bezpieczeństwa gospodarczego państwa oraz utrzymania krajowego potencjału produkcyjnego, zwracam się o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania, ze wskazaniem analiz i dokumentów stanowiących podstawę przyjętych rozwiązań.

Z wyrazami szacunku