Interpelacja w sprawie zasad dysponowania jednostek ochotniczych straży pożarnych do zdarzeń związanych z nagłym zatrzymaniem krążenia oraz możliwości wykorzystania strażaków OSP posiadających kwalifikowaną pierwszą pomoc w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie zasad dysponowania jednostek ochotniczych straży pożarnych do zdarzeń związanych z nagłym zatrzymaniem krążenia (NZK), w szczególności w sytuacji, gdy przewidywany czas dotarcia zespołu ratownictwa medycznego jest znacznie dłuższy niż czas, w którym na miejsce zdarzenia mogą dotrzeć strażacy OSP posiadający kwalifikacje z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) oraz wyposażeni w sprzęt umożliwiający podjęcie czynności ratunkowych.

Z problemem tym zwrócili się do mnie przedstawiciele jednostek ochotniczych straży pożarnych z województwa śląskiego. Z przekazanych mi informacji wynika, że w dwóch przypadkach jednostka OSP została zaalarmowana do zdarzenia, w którym zachodziło podejrzenie nagłego zatrzymania krążenia. W obu sytuacjach przewidywany czas dotarcia zespołu ratownictwa medycznego wynosił około 20 minut.

Po zaalarmowaniu jednostki w remizie stawiło się kilku strażaków-ratowników posiadających ukończone szkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy. Jednostka dysponowała również automatycznym defibrylatorem zewnętrznym (AED) oraz torbą ratowniczą R1.
Pomimo obecności strażaków posiadających odpowiednie kwalifikacje i wyposażenie nie uzyskano zgody na ich wyjazd do osoby, u której podejrzewano nagłe zatrzymanie krążenia. Jako przyczynę wskazano brak osoby mogącej pełnić funkcję dowódcy zastępu, a tym samym brak możliwości utworzenia zastępu w rozumieniu obowiązujących zasad organizacji działań ratowniczych.

Zgodnie z obowiązującymi zasadami organizacji działań ratowniczych zastęp stanowi pododdział liczący od trzech do sześciu ratowników, w tym dowódcę, wyposażony w pojazd przystosowany do realizacji zadania ratowniczego.
Wątpliwości budzi jednak sytuacja, w której w remizie znajduje się kilku przygotowanych do działania strażaków posiadających kwalifikowaną pierwszą pomoc oraz odpowiedni sprzęt, a ich wyjazd do osoby znajdującej się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia nie dochodzi do skutku z powodu braku osoby mogącej pełnić funkcję dowódcy zastępu.

Należy podkreślić, że zgłoszone przypadki dotyczyły podejrzenia nagłego zatrzymania krążenia, a więc sytuacji, w której czas podjęcia czynności ratunkowych może mieć istotne znaczenie dla możliwości przeżycia osoby poszkodowanej.
Z przekazanych mi informacji wynika, że w obu opisanych przypadkach osoby, do których zdarzeń dysponowano jednostki OSP, ostatecznie zmarły.

Nie sposób oczywiście przesądzić, czy wcześniejsze dotarcie strażaków OSP na miejsce zdarzenia, rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej i zastosowanie AED doprowadziłoby do uratowania życia tych osób. Nie można jednak wykluczyć, że wcześniejsze podjęcie czynności ratunkowych mogło mieć znaczenie dla ich szans na przeżycie.
Opisane przypadki rodzą zatem pytanie, czy obecne rozwiązania prawne i organizacyjne pozwalają w wystarczającym stopniu wykorzystać potencjał jednostek OSP w sytuacjach, w których o powodzeniu działań ratunkowych może decydować czas dotarcia do osoby poszkodowanej.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy brak osoby mogącej pełnić funkcję dowódcy zastępu stanowi bezwzględną przeszkodę w skierowaniu strażaków OSP do osoby znajdującej się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, w szczególności w przypadku podejrzenia NZK?
2. Czy w przypadku braku możliwości utworzenia pełnego zastępu dopuszczalne jest skierowanie do osoby z podejrzeniem NZK strażaków OSP posiadających KPP i AED w celu podjęcia resuscytacji i innych czynności ratunkowych do czasu przybycia zespołu ratownictwa medycznego?
3. Czy dyżurny stanowiska kierowania PSP, podejmując decyzję o dysponowaniu jednostki OSP do osoby z podejrzeniem NZK, powinien uwzględniać przewidywany czas dotarcia zespołu ratownictwa medycznego oraz możliwość wcześniejszego dotarcia jednostki OSP?
4. Czy Komenda Główna PSP posiada wytyczne lub procedury dotyczące postępowania w sytuacji, gdy w jednostce OSP znajduje się wymagana liczba strażaków posiadających KPP i odpowiedni sprzęt, ale nie jest możliwe sformowanie pełnego zastępu z powodu braku dowódcy? Jeżeli tak, proszę o wskazanie tych regulacji.
5. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komenda Główna PSP analizują możliwość zmiany obowiązujących przepisów lub procedur w taki sposób, aby w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia możliwe było wykorzystanie dostępnych i odpowiednio przeszkolonych ratowników OSP, nawet jeżeli w danym momencie nie jest możliwe utworzenie pełnego zastępu?

Z wyrazami szacunku
Łukasz Ściebiorowski