Interpelacja w sprawie działań Policji w zakresie zwalczania nielegalnego graffiti

Szanowny Panie Ministrze,

nielegalne graffiti pozostaje poważnym problemem w wielu polskich miastach. Niszczone są elewacje budynków, w tym zabytkowych kamienic, obiekty użyteczności publicznej, przystanki, tabor kolejowy i tramwajowy, ekrany akustyczne oraz inne elementy infrastruktury. Koszty usuwania napisów ponoszą samorządy, wspólnoty mieszkaniowe, właściciele nieruchomości i przewoźnicy. Skalę problemu pokazują dane przedstawione podczas prac powołanego w lutym 2026 r. w Senacie RP zespołu ds. walki z wandalizmem i nielegalnym graffiti: w latach 2023-2024 Koleje Mazowieckie wydały na czyszczenie wagonów z graffiti ponad 31 mln zł.

Problem dotyczy również Łodzi. Mieszkańcy regularnie zgłaszają dewastację elewacji, a sprawców udaje się ujmować głównie wtedy, gdy zostaną zauważeni na gorącym uczynku, jak w kwietniu 2025 r. przy ul. Gdańskiej. Miasto podejmuje także działania profilaktyczne i w 2026 r. zdecydowało o utworzeniu stref legalnego graffiti. Same działania samorządu nie zastąpią jednak skutecznego ustalania sprawców, zwłaszcza tych, którzy dokonują dewastacji wielokrotnie i w wielu miejscach, pozostawiając charakterystyczne oznaczenia (tagi).

Warto przypomnieć doświadczenia Komendy Miejskiej Policji w Gdyni, gdzie od października 2007 r. działał nieetatowy zespół ds. rozpoznawania środowiska grafficiarzy, oparty na funkcjonariuszach pionu kryminalnego, z udziałem policjantów zajmujących się nieletnimi i dzielnicowych. Zespół dokumentował tagi, tworzył ich bazę i łączył pojedyncze zdarzenia w serie przypisywane konkretnym osobom. Według „Gazety Policyjnej” (nr 104, 11/2013) do końca 2012 r. zatrzymano 239 osób, którym przedstawiono zarzuty popełnienia 1308 przestępstw i 140 wykroczeń, a straty oszacowano na ponad milion złotych. Wśród zatrzymanych zdecydowaną większość stanowiły osoby niepełnoletnie, co wskazuje również na znaczenie działań profilaktycznych.

Doświadczenia te pokazują, że specjalizacja funkcjonariuszy i systematyczna analiza tagów mogą znacząco zwiększyć wykrywalność sprawców bez konieczności tworzenia nowych etatów.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Ile postępowań dotyczących nielegalnego graffiti (art. 63a Kodeksu wykroczeń oraz art. 288 Kodeksu karnego) wszczęto w latach 2023-2025 w skali kraju oraz na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w Łodzi i jaka była w tych sprawach wykrywalność sprawców?
2. W ilu komendach miejskich Policji funkcjonują obecnie zespoły lub wyznaczeni funkcjonariusze zajmujący się zwalczaniem nielegalnego graffiti? Czy takie rozwiązanie funkcjonuje w Komendzie Miejskiej Policji w Łodzi oraz czy nadal działa zespół w Komendzie Miejskiej Policji w Gdyni?
3. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komenda Główna Policji rozważają wprowadzenie takich zespołów lub wyznaczenie odpowiedzialnych funkcjonariuszy we wszystkich miastach liczących powyżej 100 tys. mieszkańców, z wykorzystaniem doświadczeń z Gdyni?
4. Czy Komenda Główna Policji planuje opracowanie jednolitych wytycznych dotyczących zwalczania nielegalnego graffiti, obejmujących w szczególności tworzenie i wymianę baz tagów między jednostkami, analizę serii zdarzeń, wykorzystanie monitoringu miejskiego oraz współpracę ze strażami miejskimi, Strażą Ochrony Kolei, przewoźnikami i zarządcami infrastruktury?
5. Jakie działania profilaktyczne wobec nieletnich prowadzi Policja w tym zakresie i czy przewiduje się ich rozszerzenie, np. we współpracy ze szkołami oraz samorządami tworzącymi legalne przestrzenie do graffiti?
6. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje, samodzielnie lub we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości, zmiany przepisów dotyczących nielegalnego graffiti, w szczególności zaostrzenie kar przewidzianych w art. 63a Kodeksu wykroczeń i art. 288 Kodeksu karnego, oraz czy rozważane jest wprowadzenie skuteczniejszych mechanizmów dochodzenia od sprawców naprawienia szkody?

Z wyrazami szacunku
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP