Interpelacja w sprawie wniosków z raportu Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) "Analiza zasadności budowy metra" oraz perspektyw rozwoju infrastruktury podziemnej we wrocławskim węźle kolejowym

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana w oparciu o stanowisko wrocławskiego środowiska eksperckiego wobec raportu Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) zatytułowanego „Analiza zasadności budowy metra”. Raport ten jest ważną i wartościową próbą porównania modeli wysokoprzepustowego transportu szynowego w Polsce, jednak z perspektywy Wrocławia wymaga uzupełnienia o kluczowe kwestie.

Po pierwsze, zastrzeżenia budzą przyjęte w raporcie dane demograficzne, według których we Wrocławiu mieszka około 673 tys. mieszkańców, a w całym obszarze metropolitalnym około 1,16 mln osób. Tymczasem oficjalna ekspertyza z 2023 roku wykonana przez geografów z Uniwersytetu Wrocławskiego wykazała rzeczywistą liczbę mieszkańców miasta na poziomie 893 506 osób. Założenie przez CUPT stabilizacji liczby mieszkańców do 2050 roku może być w związku z tym zbyt zachowawcze. Poprawa dostępności transportowej, taka jak planowane na 2027 rok oddanie odcinka drogi S8 na południe od Wrocławia, sprawi, że w mieście pojawi się więcej codziennych użytkowników korzystających z systemu transportowego. Możliwy jest wariant, w którym faktyczna liczba mieszkańców miasta i metropolii okaże się nawet o około 50% większa, co diametralnie zwiększy zapotrzebowanie na wysokoprzepustowe środki transportu.

Po drugie, autorzy stanowiska rekomendują, aby odejść od niejednoznacznej terminologii (takiej jak LRT, szybki tramwaj, premetro) na rzecz skupienia się na precyzyjnych rozwiązaniach infrastrukturalnych określających przebieg tras i poziom ich separacji od ruchu miejskiego. Właściwym podejściem nie jest pytanie o celowość budowy odrębnego „metra”, lecz ustalenie układu wysokoprzepustowego transportu szynowego, który na całym obszarze aglomeracji pozwoli uzyskać tak zwany efekt metra. W tym kontekście słuszna jest rekomendacja raportu nakierowana na „LRT + kolej aglomeracyjną” oraz wniosek, iż system „ciężkiego metra” nie ma tu uzasadnienia.

Eksperci zauważają jednak, że to właśnie konwencjonalna kolej ma szansę stać się głównym wysokoprzepustowym środkiem transportu dla Wrocławia. Wymaga to inwestycji infrastrukturalnych o znacznie szerszej skali niż dotychczas planowane, uwzględniających realizację nowych odcinków poprowadzonych pod ziemią w samym centrum miasta. Zespół naukowy w mieście przeprowadził już wstępne analizy i modelowanie podróży (w tym badania geotechniczne i obronne) dla podziemnych tras spinających węzeł. Realizacja odcinków kolei podziemnej we Wrocławiu niosłaby za sobą konkretne korzyści:

- uzupełnienie sieci połączeń na obszarach dotychczas oddalonych od stacji kolejowych oraz bezpośrednie skomunikowanie śródmieścia z resztą aglomeracji;
- powstanie linii średnicowych, które umożliwią częste i wysoce pojemne przejazdy bez konieczności przesiadek w relacjach otoczenie-miasto rdzeniowe-otoczenie;
- wykreowanie w pełni bezpiecznych korytarzy transportowych funkcjonujących jako infrastruktura krytyczna, będących alternatywą dla przepraw mostowych (niezbędnych m.in. dla zaopatrzenia, wojska i połączeń dalekobieżnych);
- budowa infrastruktury schronowej do wykorzystania doraźnego w pobliżu nowych stacji podziemnych, ułatwiającej relokację ludności cywilnej, ewakuację osób wrażliwych oraz dystrybucję zapasów i leków.

Brak tych elementów w analizach CUPT może zaburzyć krajowy proces decyzyjny oraz zablokować konieczny transfer środków. Ponadto eksperci podkreślają konieczność instytucjonalnej koordynacji działań wokół wrocławskiego węzła kolejowego. Planowane jest utworzenie miejskiej jednostki współpracującej ze szczeblem wojewódzkim i instytucjami centralnymi (Ministerstwo Infrastruktury, PKP PLK, CPK), dla której niezbędne jest uzyskanie państwowych deklaracji wsparcia, w tym finansowego.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w kolejnych pracach i dokumentach podmiotów takich jak CUPT pod uwagę brane będą wyniki badań demograficznych (jak ekspertyza Uniwersytetu Wrocławskiego wykazująca niemal 900 tysięcy mieszkańców), które znacznie lepiej obrazują realne potrzeby transportowe Wrocławia do roku 2050?
2. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury ustosunkowuje się do propozycji wrocławskiego środowiska naukowego, by rdzeniem systemu wielkopojemnego we Wrocławiu stała się kolej konwencjonalna rozbudowana o odcinki podziemne w centrum miasta?
3. Czy rząd zadeklaruje wsparcie planistyczne i finansowe dla budowy infrastruktury podziemnej we Wrocławiu, biorąc pod uwagę jej podwójną rolę jako wysoce wydajnego systemu transportowego i niezwykle potrzebnej w obecnych czasach strategicznej infrastruktury krytycznej/schronowej?
4. Jakie działania podejmie ministerstwo w celu sprawnej koordynacji i wsparcia (w tym poprzez wkomponowanie w plany ZSK, HRJ i CPK) tworzonej we Wrocławiu jednostki mającej na celu zarządzanie rozwojem wrocławskiego węzła kolejowego?

W załączniku przesyłam stanowisko eksperckie do raportu CUPT „Analiza zasadności budowy metra” w odniesieniu do Wrocławia sporządzone przez dr. hab. inż. Macieja Kruszynę, prof. Politechniki Wrocławskiej oraz dr. Wojciecha Jurkowskiego z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Z poważaniem
Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP