Interpelacja w sprawie mechanizmu ryczałtowej korekty demograficznej (8%) w podziale kwoty potrzeb oświatowych na 2027 r. wobec gmin z rosnącą, a nie malejącą, liczbą dzieci w wychowaniu przedszkolnym

Szanowna Pani Minister,

rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 27 lipca 2026 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2027 (Dz. U. poz. 1013) wprowadza zróżnicowany wskaźnik pomniejszający liczbę dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym: 8% dla pozostałych gmin, 4,5% i 3% dla części miast, przy czym miasta powyżej 150 tys. mieszkańców są z tego mechanizmu całkowicie wyłączone. Uzasadnieniem tego rozwiązania jest ogólnokrajowy niż demograficzny.

Do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo gminy Jelcz-Laskowice, z którego wynika, że w tej konkretnej gminie sytuacja jest odwrotna do zakładanej. Według danych z Systemu Informacji Oświatowej liczba dzieci w placówkach przedszkolnych wzrosła z 967 (stan na 15 czerwca 2026 r.) do 989 zrekrutowanych na rok szkolny 2026/2027. Gmina wiąże ten wzrost z obecnością na jej terenie podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i dużych zakładów (m.in. Jelcz SA, Instytut Mechaniki sp. z o.o., Stelweld sp. z o.o.), które przyciągają nowych mieszkańców, w tym pracowników z zagranicy wraz z rodzinami. Potwierdza to opublikowane w lipcu 2026 r. eksperymentalne badanie GUS metodą tzw. śladów życia, według którego Jelcz-Laskowice ma najwyższy odsetek cudzoziemców wśród gmin województwa dolnośląskiego: ok. 34% mieszkańców (przy niespełna 22 tys. mieszkańców ogółem).

Zastosowanie sztywnego, ryczałtowego wskaźnika 8% oznacza dla tej gminy pominięcie realnego wzrostu liczby wychowanków i – według wyliczeń gminy – ubytek w budżecie oświaty rzędu ok. 700 tys. zł rocznie, mimo że jej sytuacja demograficzna nie odpowiada założeniom, na których oparto mechanizm korekty.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwu znane są przypadki gmin, w których – wskutek lokalnego rozwoju gospodarczego (specjalne strefy ekonomiczne, duzi pracodawcy, migracja zarobkowa) – liczba dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym rośnie wbrew ogólnokrajowemu trendowi spadkowemu, a jeśli tak, w ilu jednostkach samorządu terytorialnego zjawisko to występuje?

2. Jakie przesłanki merytoryczne zadecydowały o wyłączeniu z mechanizmu pomniejszającego wyłącznie miast powyżej 150 tys. mieszkańców, bez uwzględnienia mniejszych gmin, w których dane SIO wskazują na faktyczny wzrost liczby przedszkolaków?

3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie – w bieżącej lub kolejnych edycjach algorytmu podziału potrzeb oświatowych – mechanizmu osłonowego lub trybu korekty dla gmin, których rzeczywiste dane SIO przeczą ryczałtowo przyjętemu wskaźnikowi demograficznemu?

4. Czy istnieje obecnie procedura, w ramach której gmina taka jak Jelcz-Laskowice mogłaby wystąpić o naliczenie potrzeb oświatowych na 2027 r. na podstawie rzeczywistej, udokumentowanej w SIO liczby dzieci, zamiast wskaźnika ryczałtowego?

Z poważaniem
Posłanka Małgorzata Tracz