Interpelacja w sprawie umożliwienia wszystkim podatnikom obowiązanym do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących wyboru kasy mającej postać oprogramowania

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) wnoszę interpelację w sprawie kas rejestrujących mających postać oprogramowania. Nawiązuję w niej do mojej interpelacji nr 11748 i do odpowiedzi udzielonej na nią 10 września 2025 r.

W opisie projektu UD473 ministerstwo wskazało, że ponad 44 procent ogółu kas to kasy starego typu. Kasy te nie przesyłają danych do Centralnego Repozytorium Kas. Ministerstwo zapowiedziało ich etapową wymianę i napisało: „Wymiana będzie możliwa na kasy online, w tym wirtualne oraz nowe rozwiązanie KeKR. Podatnik zachowuje prawo wyboru urządzenia fiskalnego, które będzie najbardziej efektywne dla jego profilu działalności gospodarczej”. Jako planowany termin wejścia w życie tych rozwiązań wskazano 1 lipca 2028 r.

To dobry kierunek i przyjmuję go z uznaniem. Jego istotną część można zrealizować znacznie wcześniej. Nie potrzeba do tego ustawy ani nowego programu finansowanego z budżetu. Wystarczą rozwiązania, które od 2020 r. działają pod nadzorem administracji skarbowej.

Kasy wirtualne są dziś dostępne wyłącznie dla grup podatników i rodzajów czynności wymienionych w jednym akcie. Jest nim rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 maja 2020 r. w sprawie grup podatników lub rodzajów czynności, w odniesieniu do których możliwe jest używanie kas rejestrujących mających postać oprogramowania, wydane na podstawie art. 111b ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2026 poz. 1263). Zmiana tego rozporządzenia wystarczy, aby zapowiedziane prawo wyboru objęło wszystkich podatników obowiązanych do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Od 1 stycznia 2021 r. art. 111b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług mówi o stosowaniu kas mających postać oprogramowania „w odniesieniu do określonych grup podatników lub rodzajów czynności”. Wcześniej przepis mówił o „niektórych” grupach. Rząd wyjaśnił w uzasadnieniu tej zmiany, że kasy te „będą miały zastosowanie do wskazanych przez ministra finansów grup podatników, w tym również będą mogły mieć zastosowanie do wszystkich podatników, jeżeli tak zostanie określone w rozporządzeniu”.

Obowiązujące upoważnienie ustawowe pozwala więc rozszerzyć katalog własną decyzją. Może to nastąpić niezależnie od toku prac nad projektem UD473, w sposób, który przewidział sam rząd.

Zamysł kas mających postać oprogramowania był od początku prosty. Rządowy projekt z 2018 r. przewidywał wprowadzenie jednocześnie kas online i kas mających postać oprogramowania. W jego uzasadnieniu wskazano: „Kasa rejestrująca w postaci oprogramowania ma być aplikacją możliwą do zainstalowania na dowolnym urządzeniu łączącym się z Internetem. Sprzedawca będący użytkownikiem takiej kasy nie będzie musiał używać »typowej« kasy rejestrującej – wystarczający byłby tablet lub komputer i drukarka”.

Ministerstwo wdrażało to rozwiązanie rozważnie, w modelu pilotażowym, „przeznaczonym najpierw dla konkretnych, szczególnie dotkniętych nieuczciwą konkurencją grup podatników”. Wskazywało przy tym, że etapowe wdrażanie „pozwala na ocenę skuteczności i bezpieczeństwa rozwiązania w praktyce”.

Ta ocena jest dziś możliwa. Od 2020 r. kasy programowe działają między innymi w przewozie osób samochodem osobowym, w gastronomii i w hotelarstwie. W latach 2020–2024 przesłały do Centralnego Repozytorium Kas ponad 900 milionów paragonów, w tym w samym 2024 r. ponad 449 milionów.

Katalog poszerzano rozporządzeniami wydanymi w 2022, 2023 i 2025 r. o:

• usługi mycia samochodów,
• ochotnicze straże pożarne i koła gospodyń wiejskich,
• od 1 kwietnia 2027 r. o sprzedaż towarów i świadczenie usług przy użyciu urządzeń samoobsługowych przyjmujących należność oraz o usługi parkingowe świadczone drogą elektroniczną.

Otwarcie katalogu dla wszystkich podatników nie jest więc skokiem w nieznane. To kolejny etap drogi, którą ministerstwo konsekwentnie przechodzi od 2020 r.

W odpowiedzi z 10 września 2025 r. ministerstwo wskazało, że model kas wirtualnych „nie może być traktowany jako uniwersalne rozwiązanie nadające się do natychmiastowego zastosowania we wszystkich branżach i formach działalności”. Podkreśliło również: „Niezbędne jest zachowanie ostrożności regulacyjnej”.

Podzielam potrzebę ostrożności i dlatego proponuję rozszerzenie etapowe. Może się ono opierać na obowiązujących wymaganiach dotyczących bezpieczeństwa i prawidłowości ewidencji. Wybór pozostawałby dobrowolny. Podatnik korzystałby z kasy spełniającej wymagania właściwe dla jego sprzedaży i warunków użytkowania.

Obowiązujące przepisy już dziś przewidują odpowiednie zabezpieczenia:

• typy kas programowych i sprzętowych kas online podlegają badaniom i uzyskują potwierdzenie prezesa Głównego Urzędu Miar dotyczące spełnienia właściwych wymagań, a obie kategorie kas przesyłają dane bezpośrednio do Centralnego Repozytorium Kas;
• kasa programowa pobiera od administracji klucze współdzielone, przypisane do kolejnych dni. Bez ważnego klucza na dany dzień nie może prowadzić ewidencji, więc praca bez połączenia jest ograniczona w czasie.

Rozporządzenie z 25 czerwca 2025 r. przewiduje ponadto kasy programowe o zastosowaniu specjalnym. Służą one między innymi do sprzedaży leków z funkcją rozliczania recept refundowanych, do usług transportu pasażerskiego oraz do sprzedaży w wolnych obszarach celnych i składach celnych. Przepisy techniczne obejmują więc także zastosowania wykraczające poza obecny katalog. Rozszerzenie dostępu pozwoli wykorzystać te ramy przy zachowaniu wymagań właściwych dla danego rodzaju sprzedaży.

Każdy podatnik, który wcześniej przejdzie na kasę przesyłającą dane, wcześniej zasila nimi Centralne Repozytorium Kas. O tych danych ministerstwo napisało: „Cyfrowe dane o sprzedaży będą podstawą do przygotowania wstępnych rozliczeń VAT”. Szersze przekazywanie danych może również wspierać przeciwdziałanie nieuczciwej konkurencji. Jest to spójne z uzasadnieniem, dla którego kasami programowymi objęto w pierwszej kolejności grupy szczególnie dotknięte tym zjawiskiem.

Przy rozszerzaniu dostępu można wykorzystać istniejące relacje podatników z serwisami kas i dostawcami rozwiązań sprzedażowych. Podatnik używający kasy starego typu ma obowiązek poddawać ją okresowym przeglądom technicznym w serwisie kas. Kasę programową mogą mu zaproponować, zainstalować i skonfigurować różne podmioty, które mogą mieć w tym interes gospodarczy:

• agenci rozliczeniowi,
• dystrybutorzy i serwisy kas,
• producenci kas mających postać oprogramowania,
• integratorzy rozwiązań sprzedażowych.

Kasę można zainstalować także na zgodnym terminalu płatniczym albo w systemie sprzedażowym, który już działa w punkcie sprzedaży.

Ministerstwo samo wskazało w odpowiedzi z 10 września 2025 r., odnosząc się do ulgi na zakup kas: „Wybór kasy rejestrującej w formie oprogramowania czy kasy hardwarowej (online) nie ma wpływu na wydatki budżetu państwa”. Rozszerzenie katalogu poszerzy więc wybór przedsiębiorców i przyspieszy przekazywanie danych o sprzedaży. Wykorzysta przy tym usługi oferowane przez rynek, bez tworzenia nowego programu wsparcia finansowanego z budżetu państwa.

Podatnicy już teraz podejmują decyzje o rozpoczęciu ewidencji lub wymianie urządzenia. Ci spoza katalogu podejmują je bez możliwości wyboru kasy programowej. Wcześniejsze otwarcie katalogu pozwoli uwzględniać kasy programowe przy tych bieżących decyzjach, a nie dopiero po 2028 r.

1. W jaki sposób zapowiedziane w opisie projektu UD473 zachowanie prawa wyboru urządzenia fiskalnego najbardziej efektywnego dla profilu działalności, w tym kasy wirtualnej, zostanie rozszerzone na podatników obowiązanych do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, których nie obejmuje obecny katalog grup podatników lub rodzajów czynności określony w rozporządzeniu z 29 maja 2020 r.?
2. Jakie zmiany rozporządzenia z 29 maja 2020 r. ministerstwo przygotowuje lub planuje, aby wybór kasy mającej postać oprogramowania nie zależał od rodzaju prowadzonej działalności ani od tego, czy przedsiębiorca wymienia kasę starego typu, czy rozpoczyna działalność?
3. Czy ministerstwo potwierdza, zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu przedstawionego w druku sejmowym nr 718 z 28 października 2020 r., że dopuszczenie kas mających postać oprogramowania do stosowania przez wszystkich podatników może nastąpić w drodze rozporządzenia, bez zmiany ustawy i niezależnie od toku prac nad projektem UD473? Jak ministerstwo określi zakres i kolejność etapów rozszerzenia obejmującego wszystkich podatników obowiązanych do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, w tym podatników rozpoczynających działalność?
4. W jakim terminie ministerstwo planuje skierować zmianę rozporządzenia do konsultacji i w jakim terminie ma ona wejść w życie, tak aby podatnicy mogli z niej skorzystać przed 1 lipca 2028 r.? W jakim terminie możliwość wyboru obejmie wszystkich podatników obowiązanych do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących? Jeżeli terminy nie zostały ustalone, kiedy zostanie przyjęty harmonogram wskazujący termin objęcia dostępem wszystkich tych podatników?

Z poważaniem

Ryszard Petru