Interpelacja w sprawie przedłużenia okresu zawieszenia biegu terminów wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz ochrony budżetów samorządowych przed skutkami reformy planowania przestrzennego

Szanowny Panie Ministrze,

wdrażanie reformy systemu planowania przestrzennego wiąże się ze znacznym wzrostem obciążeń administracyjnych samorządów, w szczególności w zakresie rozpatrywania wniosków o ustalenie warunków zabudowy. W wielu przypadkach skala napływających spraw przekracza dotychczasowe możliwości organizacyjne urzędów, pomimo podejmowanych działań mających na celu usprawnienie prowadzonych postępowań. Z problemem tym zwrócił się do mnie burmistrz Zabłudowa, wskazując na konsekwencje zbliżającego się zakończenia okresu zawieszenia biegu terminów przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2025 poz. 1668).

Przedstawione przez burmistrza dane obrazują skalę problemu. W 2023 r. do Urzędu Miejskiego w Zabłudowie wpłynęło 389 wniosków o ustalenie warunków zabudowy, w 2024 r. już 668, natomiast w 2025 r. aż 2542. W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy 2026 r. odnotowano kolejnych 1881 wniosków. Jak wynika z przekazanych informacji, pomimo reorganizacji pracy urzędu oraz wzmocnienia kadrowego, tak znaczny wzrost liczby postępowań utrudnia ich rozpatrywanie w ustawowych terminach. Sytuacja ta budzi szczególny niepokój w związku z planowanym na 1 stycznia 2027 r. ponownym rozpoczęciem biegu terminów, których stosowanie zostało czasowo zawieszone.

Zgodnie z art. 51 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy przewidziano karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. W przypadku znacznej liczby niezakończonych postępowań może to prowadzić do istotnych obciążeń finansowych budżetów samorządowych.

Należy przy tym podkreślić, że zwiększony napływ wniosków jest związany z procesem wdrażania reformy planowania przestrzennego, a więc ze zmianami legislacyjnymi, do których samorządy muszą dostosować swoją działalność. Problem ten był już przedmiotem prac parlamentarnych. W maju 2026 r., podczas rozpatrywania w Senacie ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 710 Z), zgłoszono propozycję przedłużenia okresu zawieszenia biegu wskazanych terminów do dnia 31 grudnia 2028 r. Ostatecznie ustawa została przyjęta przez Senat bez poprawek.

W mojej ocenie zasadne jest ponowne przeanalizowanie tej kwestii, z uwzględnieniem aktualnej skali obciążenia samorządów oraz skutków finansowych, jakie może przynieść zakończenie obowiązywania obecnego rozwiązania.

Jednocześnie ewentualne przedłużenie okresu zawieszenia biegu terminów powinno uwzględniać interes mieszkańców i inwestorów, dla których przewlekłość postępowań administracyjnych może oznaczać opóźnienia w realizacji planowanych inwestycji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo rozważa przedłużenie do dnia 31 grudnia 2028 r. okresu zawieszenia biegu terminów przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw?
2. Czy ministerstwo analizowało propozycję przedłużenia tego okresu do końca 2028 r., zgłoszoną podczas prac Senatu nad ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r.? Jeżeli tak, jakie były wyniki tej analizy i jakie przesłanki zdecydowały o nieprzyjęciu proponowanego rozwiązania?
3. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby wniosków o ustalenie warunków zabudowy składanych w latach 2023-2026, w szczególności w podziale na województwa? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych oraz ocenę skali wzrostu liczby postępowań.
4. Czy przeprowadzono analizę potencjalnych skutków finansowych dla budżetów gmin wynikających z ponownego rozpoczęcia biegu terminów od 1 stycznia 2027 r., w szczególności w zakresie ewentualnych kar za nieterminowe wydawanie decyzji o warunkach zabudowy?
5. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie dodatkowych rozwiązań przejściowych, które uwzględniałyby nadzwyczajny wzrost liczby postępowań oraz możliwości organizacyjne i kadrowe samorządów?
6. Czy jest planowane wsparcie organizacyjne, kadrowe lub finansowe dla gmin, które w okresie wdrażania reformy planowania przestrzennego mierzą się ze znaczącym wzrostem liczby wniosków o ustalenie warunków zabudowy?
7. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapewnić sprawne i terminowe rozpatrywanie wniosków mieszkańców, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka nadmiernego obciążenia finansowego samorządów?

Zwracam się o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych zagadnień, mając na uwadze zbliżający się termin zakończenia obowiązywania obecnych przepisów przejściowych. Sprawne wdrożenie reformy planowania przestrzennego wymaga uwzględnienia rzeczywistych możliwości samorządów, ale również zapewnienia mieszkańcom prawa do rozpatrywania ich spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Dlatego istotne jest wypracowanie rozwiązań, które pozwolą pogodzić oba te cele.

Z poważaniem

Barbara Okuła
Poseł na Sejm RP