Interpelacja w sprawie dalszych działań dotyczących orzekania o niepełnosprawności osób z FAS/FASD

Szanowna Pani Minister,

problemy związane z orzekaniem o niepełnosprawności osób z FAS/FASD były już przedmiotem wystąpienia rzecznika praw dziecka. Rzeczniczka zwróciła się m.in. o analizę możliwości uwzględnienia FAS jako odrębnej przyczyny niepełnosprawności oraz o opracowanie wytycznych dla zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. W odpowiedzi z 21 kwietnia 2026 r. pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych wskazał, że FAS/FASD nie stanowi odrębnej kategorii w katalogu symboli przyczyn niepełnosprawności, a właściwy symbol ustalany jest w zależności od dominujących zaburzeń funkcjonalnych. We wrześniu 2026 r. odbyło się następnie spotkanie przedstawicieli Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, w tym pełnomocniczki rządu oraz dyrektora BON, z przedstawicielami środowiska FAS/FASD, specjalistami oraz rodzicami i opiekunami dzieci z FASD. W związku z odbyciem tego spotkania oraz wcześniejszymi postulatami rzecznika praw dziecka zasadne jest ustalenie, jakie konkretne działania zostały podjęte i jakie rozwiązania są obecnie planowane.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie postulaty dotyczące systemu orzekania o niepełnosprawności osób z FAS/FASD zostały zgłoszone podczas wrześniowego spotkania i które z nich zostały skierowane do dalszych prac?
2. Jakie konkretne działania BON podjął po tym spotkaniu oraz jaki jest harmonogram dalszych prac dotyczących sytuacji osób z FAS/FASD w systemie orzekania o niepełnosprawności?
3. Czy ministerstwo lub BON planują opracowanie i przekazanie powiatowym i wojewódzkim zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności jednolitych wytycznych dotyczących oceny osób z FAS/FASD? Jeżeli tak, kiedy mają one zostać przygotowane i jakie środowiska eksperckie oraz przedstawiciele rodzin będą uczestniczyć w ich opracowaniu?
4. Czy przy opracowywaniu takich wytycznych planowane jest wykorzystanie zaktualizowanych polskich wytycznych diagnozowania FASD opublikowanych w 2026 r., w szczególności w zakresie oceny funkcji poznawczych, wykonawczych, adaptacyjnych, emocjonalnych i społecznych?
5. Czy ministerstwo analizuje możliwość wyodrębnienia FAS/FASD jako odrębnego symbolu przyczyny niepełnosprawności? Jeżeli taka analiza została przeprowadzona lub jest prowadzona, jakie są jej dotychczasowe wnioski i kiedy należy spodziewać się decyzji w tej sprawie?
6. Jeżeli nie jest planowane wprowadzenie odrębnego symbolu, jakie inne rozwiązania ministerstwo zamierza wprowadzić, aby zapewnić jednolite kwalifikowanie osób z FAS/FASD w całym kraju i ograniczyć różnice między praktyką poszczególnych zespołów?
7. Czy BON planuje szkolenia dla członków powiatowych i wojewódzkich zespołów dotyczące FAS/FASD, w szczególności charakterystycznych ograniczeń funkcjonalnych, dokumentacji diagnostycznej oraz oceny potrzeb dzieci i osób dorosłych z FASD?
8. Jakie konkretne ustalenia zapadły podczas wrześniowego spotkania, jakie zadania lub dalsze działania zostały uzgodnione oraz czy określono osoby lub komórki odpowiedzialne za ich realizację i terminy wykonania? Czy sporządzono w tym zakresie notatkę, protokół, rekomendacje lub harmonogram działań?

Spotkanie zostało przez jego uczestników przedstawione jako początek nowego etapu współpracy w sprawie FASD. Tym bardziej zasadne jest przedstawienie informacji, jakie konkretne ustalenia podczas niego poczyniono, które postulaty zostały przyjęte do dalszych prac oraz w jakich terminach rodziny osób z FAS/FASD mogą oczekiwać pierwszych efektów tych działań. Dla rodziców i opiekunów dzieci z FAS/FASD szczególnie istotne jest, aby spotkanie nie pozostało jedynie ważnym gestem dialogu, lecz przełożyło się na konkretne rozwiązania: jednolite zasady orzekania, odpowiednie przygotowanie członków zespołów oraz jasne stanowisko w sprawie sposobu uwzględniania FAS/FASD w systemie orzeczniczym.

Z poważaniem

Barbara Okuła

Poseł na Sejm RP