Interpelacja w sprawie realizacji umowy z dnia 3 września 2024 r. na dostawę Systemów Detekcji Skażeń dla Kołowych Transporterów Opancerzonych Rosomak oraz stanu ochrony przeciwchemicznej i przeciwradiacyjnej pojazdów Sił Zbrojnych RP

Panie Ministrze,

zwracam się z niniejszą interpelacją w związku z niepokojącymi informacjami dotyczącymi realizacji umowy zawartej 3 września 2024 roku podczas XXXII Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach pomiędzy Agencją Uzbrojenia a spółką Rosomak SA. Przedmiotem tej umowy, o wartości około 316 mln złotych brutto, było wykonanie w latach 2024–2026 pracy rozwojowej oraz dostawa w latach 2027–2030 kilkuset egzemplarzy Systemu Detekcji Skażeń przeznaczonego do montażu na Kołowych Transporterach Opancerzonych Rosomak, zarówno w wersjach bojowych, jak i specjalistycznych. System ten miał służyć do automatycznego wykrywania i pomiaru skażeń chemicznych oraz promieniotwórczych w powietrzu i generowania sygnału alarmowego dla załogi.

Docierają do mnie informacje, według których wykonanie tej umowy zostało przez spółkę Rosomak SA powierzone w ramach podwykonawstwa Wojskowemu Instytutowi Chemii i Radiometrii, działającemu w konsorcjum ze spółką PCO SA z Grupy PGZ, oraz że dotychczas nie doszło nawet do przygotowania pierwszego prototypu urządzenia, mimo że prace rozwojowe miały zostać zakończone w ciągu dwóch lat od podpisania umowy. Termin ten już minął. Jeśli informacje te są prawdziwe, oznaczałoby to poważne opóźnienie w newralgicznym dla bezpieczeństwa żołnierzy programie zbrojeniowym, o którym opinia publiczna i Sejm powinny zostać rzetelnie poinformowane.

Znaczenie tego problemu trudno przecenić w świetle tego, co dzieje się obecnie za naszą wschodnią granicą oraz na Bliskim Wschodzie. Strona amerykańska oficjalnie potwierdziła, że wojska rosyjskie wielokrotnie użyły przeciwko żołnierzom ukraińskim chloropikryny – silnie drażniącego i w wyższych stężeniach śmiertelnego środka chemicznego, zrzucanego z dronów w amunicji typu granaty K-51. Departament Stanu USA jednoznacznie stwierdził, że stanowi to naruszenie Konwencji o zakazie broni chemicznej, i nałożył sankcje na rosyjskie podmioty odpowiedzialne za te działania. Mechanizm rażenia jest prosty i brutalny: chloropikryna w powietrzu wywołuje silne łzawienie, kaszel i podrażnienie dróg oddechowych, zmuszając żołnierzy do opuszczenia okopów i zajmowanych pozycji, co czyni ich natychmiast łatwym celem dla ognia przeciwnika. Żołnierz pozbawiony sprzętu do wykrycia takiego zagrożenia z wyprzedzeniem staje przed wyborem: ucieczka pod ostrzałem albo ryzyko uduszenia w okopie. Podobne doniesienia, choć wciąż nie w pełni potwierdzone niezależnie, napływają z Iranu, gdzie w trakcie tłumienia protestów, jakie wybuchły w grudniu 2025 roku, świadkowie i organizacje praw człowieka informowali o użyciu przez irańskie służby bezpieczeństwa toksycznych substancji chemicznych wobec demonstrantów, powodujących u części poszkodowanych zgon dopiero po kilku dniach od ekspozycji, a nagrania z miejscowości Sabzewar dokumentowały funkcjonariuszy w kombinezonach i maskach ochronnych przeznaczonych do pracy z materiałami niebezpiecznymi.

Te przykłady pokazują, że użycie środków chemicznych – zarówno na regularnym froncie wojennym, jak i w tłumieniu wewnętrznych protestów przez reżimy autorytarne – nie jest scenariuszem teoretycznym, lecz bieżącą praktyką. W tym kontekście brak sprawnie działających, nowoczesnych systemów detekcji skażeń chemicznych, biologicznych i promieniotwórczych na pokładach polskich wozów bojowych oznacza, że nasi żołnierze pozostają praktycznie ślepi wobec ewentualnego użycia takich środków przeciwko nim. Dotyczy to nie tylko Rosomaków w wersjach bojowych, ale w sposób szczególny wozów rozpoznania, których zadaniem jest właśnie wczesne wykrywanie i ostrzeganie przed skażeniami dla pozostałych pododdziałów – a docelowo powinno objąć możliwie szeroki zakres pojazdów wojskowych operujących na froncie i polu walki, nie tylko wyspecjalizowane platformy chemiczne. Docelowo także w wyposażeniu żołnierzy piechoty powinny znaleźć się takie systemy.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy umowa zawarta 3 września 2024 roku pomiędzy Agencją Uzbrojenia a spółką Rosomak SA na wykonanie pracy rozwojowej i dostawę Systemów Detekcji Skażeń dla KTO Rosomak jest realizowana zgodnie z pierwotnym harmonogramem, przewidującym zakończenie prac rozwojowych we wrześniu 2026 roku?
2. Czy prawdą jest, że wykonanie tej umowy zostało powierzone w ramach podwykonawstwa Wojskowemu Instytutowi Chemii i Radiometrii działającemu w konsorcjum ze spółką PCO SA? Jeśli tak, proszę o wskazanie dokładnego zakresu odpowiedzialności poszczególnych podmiotów.
3. Czy do dnia dzisiejszego powstał choćby jeden prototyp Systemu Detekcji Skażeń przewidzianego tą umową? Jeśli nie, proszę o wyjaśnienie przyczyn opóźnienia oraz wskazanie, czy Agencja Uzbrojenia przewiduje w związku z tym kary umowne lub inne konsekwencje wobec wykonawcy.
4. Proszę o podanie, jaki odsetek Kołowych Transporterów Opancerzonych Rosomak oraz innych pojazdów bojowych Sił Zbrojnych RP jest obecnie wyposażony w sprawnie działający pokładowy system wykrywania skażeń chemicznych, biologicznych i promieniotwórczych?
5. Czy Pan Minister zdaje sobie sprawę ze skali zagrożenia, jakie wynika z faktycznego stosowania środków chemicznych przez Federację Rosyjską przeciwko żołnierzom ukraińskim oraz z niepotwierdzonych jeszcze w pełni, lecz poważnie sygnalizowanych przypadków użycia substancji chemicznych przez reżim Iranu wobec własnych obywateli, i jakie wnioski ministerstwo wyciąga z tych wydarzeń dla tempa i priorytetów modernizacji polskich zdolności obrony przed bronią masowego rażenia?
6. Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Obrony Narodowej, aby zapewnić wyposażenie w systemy detekcji skażeń nie tylko Rosomaków, ale też możliwie szerokiego spektrum pojazdów bojowych i wsparcia znajdujących się w wyposażeniu wojsk lądowych oraz indywidualnych żołnierzy?