Interpelacja w sprawie zapewnienia ochrony prawnej i bezpieczeństwa osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną w związku z projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura zgłaszają się rodzice oraz opiekunowie osób z niepełnosprawnościami, wyrażając obawy związane z rządowym projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (druk sejmowy nr 2645), zakładającym odejście od instytucji ubezwłasnowolnienia i wprowadzenie nowych form wsparcia prawnego.

Szczególne obawy dotyczą osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, które ze względu na swój stan nie są w stanie samodzielnie podejmować świadomych decyzji, wyrażać swojej woli ani skutecznie reprezentować własnych interesów.

Rodzice i opiekunowie podkreślają, że choć celem reformy jest zwiększenie samodzielności i podmiotowości osób z niepełnosprawnościami, nowe rozwiązania powinny również uwzględniać sytuację osób całkowicie zależnych od pomocy innych.

W szczególności istotne jest zagwarantowanie ciągłości reprezentacji prawnej, możliwości podejmowania decyzji dotyczących leczenia, zarządzania środkami finansowymi oraz załatwiania spraw urzędowych. Konieczne jest również jasne określenie kompetencji i odpowiedzialności osób sprawujących taką reprezentację.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje zachowanie instytucji opiekuna prawnego lub wprowadzenie równoważnych rozwiązań zapewniających pełną i ciągłą reprezentację osób, które nie są w stanie samodzielnie podejmować świadomych decyzji?

2. W jaki sposób nowe przepisy zagwarantują bezpieczeństwo prawne i majątkowe osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, w szczególności ochronę przed zawieraniem niekorzystnych umów oraz nadużyciami finansowymi?

3. Czy zostaną jednoznacznie określone uprawnienia i odpowiedzialność kuratora reprezentującego, w tym możliwość podejmowania decyzji dotyczących codziennych spraw życiowych, zarządzania finansami oraz reprezentowania osoby przed instytucjami publicznymi?

4. Czy w porozumieniu z Ministerstwem Zdrowia przewidziano wprowadzenie instytucji reprezentanta medycznego, uprawnionego do podejmowania decyzji dotyczących leczenia i opieki zdrowotnej osób, które nie są zdolne do świadomego wyrażenia zgody?

5. W jaki sposób zostanie zapewniona ciągłość pobierania świadczeń, obsługi rachunków bankowych oraz załatwiania spraw urzędowych? Czy przewidziano jednolity dokument potwierdzający zakres umocowania osoby reprezentującej?

6. Czy ministerstwo przewiduje zapewnienie sądom odpowiednio przygotowanych specjalistów, w tym osób posiadających wiedzę z zakresu niepełnosprawności intelektualnej oraz komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC), aby właściwie oceniać możliwości i potrzeby osób wymagających wsparcia?

7. Jakie rozwiązania przejściowe zostaną zastosowane wobec osób obecnie ubezwłasnowolnionych i ich opiekunów prawnych, aby zmiana przepisów nie doprowadziła do przerwania ciągłości reprezentacji i opieki?

8. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje dalsze konsultacje projektowanych rozwiązań z rodzicami i opiekunami osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, których sytuacja wymaga szczególnych zabezpieczeń prawnych?

Z poważaniem

Iwona Hartwich

Poseł na Sejm RP