Interpelacja w sprawie mechanizmów weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp do informacji niejawnych

Panie Ministrze,

ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych przewiduje w art. 34 ust. 10, że standardowego postępowania sprawdzającego nie przeprowadza się m.in. wobec sędziów sądów powszechnych, wojskowych, Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych, a także wobec prokuratorów i asesorów prokuratury wykonujących czynności prokuratorskie. Wyjątek dotyczy m.in. ubiegania się o dostęp do informacji niejawnych organizacji międzynarodowych lub dostęp wynikający z umowy międzynarodowej, kiedy ABW albo SKW przeprowadza poszerzone postępowanie sprawdzające.

Problem praktycznego funkcjonowania tego rozwiązania ponownie pojawił się w związku ze sprawą byłego sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasza Szmydta, który w maju 2024 r. znalazł się na Białorusi. W maju 2024 r. wydano za nim list gończy w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa szpiegostwa; sąd zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie, a Policja wskazuje art. 130 § 1 K.k. jako jedną z podstaw poszukiwania. Wcześniej, jako sędzia, rozpoznawał sprawy mogące wiązać się z dostępem do informacji niejawnych. Rzecznik praw obywatelskich zwracał uwagę, że wydział WSA, w którym orzekał, zajmował się m.in. sprawami poświadczeń bezpieczeństwa.

We wrześniu 2026 r. zastępca ministra-koordynatora służb specjalnych gen. Radosław Kujawa potwierdził, że sędziowie i prokuratorzy należą do grup ustawowo zwolnionych ze standardowej procedury uzyskiwania poświadczeń bezpieczeństwa, oraz wskazał, że rozważano stworzenie mocniejszych instrumentów pozwalających środowiskom sędziowskiemu i prokuratorskiemu – przy współpracy służb – dokonywać dodatkowej weryfikacji bezpieczeństwa. Z jego wypowiedzi wynika, że koncepcja ta nie została dotychczas wdrożona.

Obowiązujące przepisy tworzą sytuację, w której osoba mogąca mieć regularny dostęp do informacji niejawnych o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa może z racji pełnionej funkcji pozostawać poza standardowym systemem okresowej i kontrolnej weryfikacji stosowanym wobec innych osób posiadających taki dostęp.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Ilu sędziów oraz prokuratorów posiadało w latach 2024-2026 dostęp do informacji niejawnych o klauzulach „poufne”, „tajne” i „ściśle tajne”? Proszę o przedstawienie danych zbiorczych według poszczególnych klauzul oraz wskazanie, wobec ilu z tych osób przeprowadzono poszerzone postępowanie sprawdzające na podstawie art. 34 ust. 11 ustawy o ochronie informacji niejawnych.

2. Jakie konkretne działania legislacyjne lub organizacyjne podjęto od maja 2024 r. w celu ograniczenia ryzyka związanego z dostępem sędziów i prokuratorów do informacji niejawnych bez standardowego postępowania sprawdzającego? Proszę wskazać, czy ABW, minister koordynator służb specjalnych, minister sprawiedliwości albo inne organy przygotowały projekty zmian przepisów, analizy, rekomendacje lub propozycje procedur, a jeśli tak – kiedy zostały one przygotowane, komu przekazane i na jakim etapie znajdują się obecnie.

3. Jakie mechanizmy prawne i organizacyjne umożliwiają obecnie reakcję ABW lub innych właściwych organów w sytuacji uzyskania wiarygodnych informacji wskazujących, że sędzia albo prokurator mający dostęp do informacji niejawnych może nie dawać rękojmi ich właściwej ochrony? Proszę w szczególności wyjaśnić, kto może w takim przypadku ograniczyć lub wstrzymać dostęp do informacji niejawnych, czy możliwe jest przeprowadzenie czynności odpowiadających kontrolnemu postępowaniu sprawdzającemu oraz jaki organ otrzymuje od służb informację o zidentyfikowanym ryzyku.

4. Czy przeprowadzono systemowy przegląd zasad dostępu do informacji niejawnych przez sędziów i prokuratorów, w szczególności przez osoby orzekające lub prowadzące postępowania dotyczące działalności służb specjalnych, poświadczeń bezpieczeństwa, kontroli operacyjnej, terroryzmu, szpiegostwa lub ochrony informacji niejawnych? Jeżeli tak, proszę przedstawić jego jawne wnioski i rekomendacje.

5. Czy minister sprawiedliwości lub minister koordynator służb specjalnych planują zmianę art. 34 ustawy o ochronie informacji niejawnych albo wprowadzenie odrębnego mechanizmu okresowej weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp do informacji o najwyższych klauzulach tajności? Jeżeli tak, proszę wskazać zakładany model takiej weryfikacji, organ odpowiedzialny, harmonogram prac oraz przewidywany termin skierowania projektu do procesu legislacyjnego; jeżeli zrezygnowano z wcześniej analizowanej koncepcji, proszę o przedstawienie przyczyn tej decyzji oraz instrumentów, które mają ją zastąpić.

Z poważaniem