Interpelacja w sprawie praktyk koncernu Meta dotyczących pozyskiwania i przetwarzania danych osób nieposiadających kont w serwisach koncernu, procedury ochrony wizerunku dzieci oraz konieczności kompleksowego audytu działań podmiotów z sektora Big Tech

Szanowny Panie Ministrze,

Ministerstwo Cyfryzacji podjęło w ostatnim czasie szereg działań zmierzających do wymuszenia zmiany podejścia koncernu Meta w zakresie przestrzegania prawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – zwłaszcza w zakresie egzekwowania prawomocnych wyroków sądów odnośnie do zasad funkcjonowania reklam na portalu Facebook. Z publicznych wypowiedzi Pana Ministra wnioskuję, że Polska zamierza podjąć kolejne inicjatywy wymierzone w bezprawne działania tego koncernu oraz innych podmiotów z sektora Big Tech.

W związku z tym pragnę zwrócić uwagę Pana Ministra na kilka kluczowych obszarów naruszeń prywatności i praw obywatelskich:

Pozyskiwanie danych osób niebędących użytkownikami (tzw. profile cienie)

Praktyka działania Mety wobec internautów nieposiadających kont w serwisach koncernu sprowadza się do traktowania każdego obywatela jako obecnego lub przyszłego użytkownika Facebooka, Instagrama czy Messengera. Z zapisów regulaminowych Mety wynika, że koncern zbiera dane z list kontaktów telefonicznych swoich aktualnych użytkowników na wypadek, gdyby osoba nieposiadająca konta kiedyś je założyła. Meta z góry zakłada, że każdy internauta wyrazi w przyszłości taką wolę, i bezpodstawnie pozyskuje oraz przetwarza jego dane kontaktowe (imię, nazwisko, numer telefonu).

W świetle polskiego i unijnego prawa nikt nie powinien być zmuszony do podejmowania skomplikowanych działań organizacyjnych (np. proszenia znajomych o zmianę danych w telefonach na pseudonimy), by chronić swoją prywatność przed danochłonnym koncernem. Ponadto osoba niebędąca użytkownikiem serwisu nie ma i nie powinna mieć obowiązku znajomości jego regulaminu. Meta nie powinna mieć prawa do pozyskiwania i dalszego przetwarzania danych osób trzecich, które nie wyraziły na to bezpośredniej zgody.

Utrudniony proces ochrony wizerunku dzieci i wymuszanie zakładania kont

Szczególnie niepokojący jest brak realnej ochrony prywatności dzieci rodziców nieposiadających konta na Facebooku. W sytuacji gdy wizerunek dziecka zostanie opublikowany bez zgody rodziców (np. przez szkołę czy klub sportowy), rodzic – aby zawnioskować o usunięcie lub zanonimizowanie zdjęcia – zmuszony jest do założenia konta na Facebooku, udowodnienia swojego rodzicielstwa i przejścia przez skomplikowaną procedurę.

Po zakończeniu tego procesu rodzic, co prawda, może usunąć konto, jednak Meta wchodzi w posiadanie jego danych osobowych podanych podczas weryfikacji oraz informacji o relacji rodzic – dziecko. Nie można zmuszać obywateli do podejmowania działań korzystnych dla koncernu (zakładanie konta) tylko po to, by mogli oni bronić podstawowych praw i prywatności własnych dzieci. Procedury te powinny być całkowicie neutralne i niewymagające rejestracji w serwisie.

Proszę w związku z powyższym o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje podjąć kroki prawne lub regulacyjne mające na celu ukrócenie procederu pozyskiwania i przetwarzania przez koncern Meta danych kontaktowych osób, które nie są użytkownikami jego serwisów i nie wyraziły na to zgody?
2. Czy ministerstwo wywrze nacisk na koncern Meta, aby wprowadził prostą, neutralną i niewymagającą posiadania ani zakładania konta procedurę zgłaszania naruszeń wizerunku i danych osobowych – w szczególności dotyczących dzieci?
3. Czy resort planuje przeprowadzenie kompleksowego przeglądu i audytu procedur oraz praktyk stosowanych przez Meta i inne koncerny z sektora Big Tech w Polsce, aby sformułować spójny zestaw zarzutów i wymusić pełne podporządkowanie się tych podmiotów polskiemu i unijnemu prawu?

Z poważaniem

Robert Dowhan

Poseł na Sejm RP