Interpelacja w sprawie zapewnienia dostępnego systemu alarmowania i ostrzegania osób głuchych, niesłyszących i słabosłyszących

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie zapewnienia osobom głuchym, niesłyszącym i słabosłyszącym rzeczywistego dostępu do systemów ostrzegania, alarmowania i powiadamiania o zagrożeniach.

Bezpieczeństwo obywatela w sytuacji bezpośredniego zagrożenia nie może zależeć od jego zdolności do usłyszenia syreny lub komunikatu głosowego. Problem ten ma szczególne znaczenie w związku z rozwojem systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej tworzy system wykrywania zagrożeń, ostrzegania, powiadamiania i alarmowania ludności. Rozporządzenie MSWiA z 14 maja 2025 r. przewiduje, obok sygnału akustycznego, również sygnał wizualny w postaci żółtego trójkąta. System wykorzystuje także m.in. alert RCB, media i Regionalny System Ostrzegania.

Rozwiązania te nie gwarantują jednak, że osoba niesłysząca zostanie skutecznie zaalarmowana np. w mieszkaniu, hotelu, szpitalu, DPS-ie, toalecie czy miejscu pracy. Obecnie brak jest jednolitego obowiązku stosowania alarmów świetlnych, urządzeń wibracyjnych lub innych rozwiązań zapewniających równoważne powiadomienie osoby, która nie odbiera sygnałów akustycznych.

Jednocześnie ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nakłada na podmioty publiczne obowiązek zapewnienia możliwości ewakuacji lub uratowania w inny sposób. Problem polega więc nie tyle na braku podstaw prawnych, ile na braku jednolitego standardu technicznego i proceduralnego.

Istotnym kanałem pozostaje alert RCB, ponieważ wiadomość ma formę tekstową. Warto jednak rozważyć także system Cell Broadcast, stosowany m.in. we Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii, który umożliwia szybkie przekazanie komunikatu do telefonów znajdujących się na określonym obszarze, z wyróżnioną informacją tekstową i wibracją.

Osobnym problemem pozostaje możliwość skutecznego kontaktu ze służbami. Dostępność systemu powinna oznaczać nie tylko możliwość otrzymania alarmu, ale również możliwość wezwania pomocy. W tym zakresie szczególne znaczenie ma wdrożenie Real-Time Text oraz rozwiązań typu Total Conversation w systemie 112.

Doświadczenia innych państw pokazują, że skuteczny model powinien być wielokanałowy. Wielka Brytania łączy Cell Broadcast z indywidualnymi planami ewakuacji i urządzeniami wibracyjnymi, Francja wykorzystuje FR-Alert i numer 114 dla osób głuchych, a Niemcy łączą Cell Broadcast z aplikacjami umożliwiającymi tekstowe wezwanie pomocy.

Wydaje się zatem zasadne stworzenie w Polsce jednolitego standardu dostępnego alarmowania, który łączyłby sygnał akustyczny z komunikatem tekstowym, wizualnym i – tam, gdzie jest to potrzebne – wibracyjnym, a także określał sposób ewakuacji i komunikacji ze służbami.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę dostępności obecnego systemu alarmowania dla osób głuchych, niesłyszących i słabosłyszących?
2. W jaki sposób w obecnym systemie ma zostać skutecznie zaalarmowana osoba niesłysząca znajdująca się w mieszkaniu, szpitalu, DPS-ie, hotelu lub miejscu pracy?
3. Czy ministerstwo analizuje wdrożenie w Polsce systemu Cell Broadcast jako uzupełnienia alertu RCB, a jeżeli tak – jaki jest harmonogram tych prac?
4. Czy planowane jest wprowadzenie jednolitego standardu, zgodnie z którym alarmowi akustycznemu automatycznie towarzyszyłby równoważny komunikat tekstowy, wizualny lub wibracyjny?
5. Czy ministerstwo planuje określenie kategorii budynków, w których obowiązkowe byłoby stosowanie wizualnych lub haptycznych urządzeń alarmowych, w szczególności szpitali, DPS-ów, szkół, urzędów i obiektów noclegowych?
6. Czy ministerstwo rozważa opracowanie indywidualnych planów ewakuacji osób ze szczególnymi potrzebami, na wzór brytyjskiego PEEP?
7. Na jakim etapie znajduje się wdrożenie Real-Time Text w systemie numeru alarmowego 112 i kiedy osoby niesłyszące uzyskają funkcjonalnie równoważny dostęp do kontaktu ze służbami?
8. Czy ministerstwo rozważa stworzenie programu wsparcia w wyposażaniu osób niesłyszących w czujki dymu i czadu współpracujące z alarmem świetlnym lub urządzeniem wibracyjnym?
9. Czy podczas testów syren i ćwiczeń ochrony ludności badana jest skuteczność dotarcia informacji do osób niesłyszących?
10. Czy ministerstwo planuje opracowanie ogólnokrajowego standardu wielokanałowego alarmowania ludności, a jeżeli tak – jaki jest przewidywany harmonogram jego wdrożenia?