Interpelacja w sprawie zapewnienia seniorom powszechnego dostępu do usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania

Szanowna Pani Minister,

możliwość bezpiecznego pozostania seniora we własnym domu mimo pogarszającej się sprawności zależy w dużej mierze od rzeczywistej dostępności usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych oraz usług sąsiedzkich. Pomoc ta ma znaczenie nie tylko dla samych osób starszych, lecz również dla ich rodzin, które często nie są w stanie samodzielnie zapewnić opieki w pełnym zakresie.

Wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli wskazują jednak na istotne luki systemowe. Według NIK w 275 gminach wiejskich i miejsko-wiejskich seniorzy nie mieli dostępu do usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania. W 185 gminach nie zapewniano żadnej z analizowanych form pomocy: usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych ani usług sąsiedzkich.

NIK zwróciła także uwagę, że większość skontrolowanych gmin nie prowadziła aktywnego rozpoznawania osób zagrożonych samotnością i wykluczeniem ani diagnozy przyszłego zapotrzebowania na wsparcie. Pomoc była często uruchamiana dopiero po zgłoszeniu przez samego seniora, rodzinę lub instytucję. Stwierdzono również braki w formalnym monitorowaniu jakości usług oraz przypadki przerw w ich świadczeniu, związane między innymi z opóźnieniami w przekazywaniu środków z programów rządowych.

W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Ile gmin w Polsce nie zapewnia obecnie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, specjalistycznych usług opiekuńczych oraz usług sąsiedzkich? Proszę o dane w podziale na województwa, ze szczególnym uwzględnieniem gmin województwa śląskiego.

2. Ilu seniorów oczekuje obecnie na przyznanie usług opiekuńczych, a ilu otrzymało odmowę ich przyznania z powodu braku środków finansowych, personelu albo wykonawców?

3. Jakie środki budżetowe przeznaczono w 2026 r. oraz jakie planuje się przeznaczyć w 2027 r. na rozwój usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania? Według jakich kryteriów środki te będą dzielone między gminy?

4. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapobiegać opóźnieniom w przekazywaniu środków z programów rządowych i wynikającym z nich przerwom w opiece? Czy zostanie wdrożony stały harmonogram finansowania lub mechanizm zabezpieczający ciągłość usług?

5. Ile gmin realizuje obecnie usługi sąsiedzkie i ilu seniorów z nich korzysta? Czy planowane jest trwałe finansowanie tej formy wsparcia oraz określenie standardów doboru, przeszkolenia, nadzoru i ubezpieczenia osób świadczących pomoc sąsiedzką?

Z poważaniem

Robert Warwas