Interpelacja w sprawie efektywności ekonomicznej inwestycji finansowanych z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, warunków zaangażowania środków oraz odpowiedzialności za rezultaty realizowanych projektów

Szanowni Państwo Ministrowie,

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, dysponuje środkami o istotnym znaczeniu dla rozwoju polskiego przemysłu obronnego oraz zwiększania zdolności państwa do reagowania na zagrożenia. Skala finansowania wymaga, aby decyzje inwestycyjne były podejmowane na podstawie rzetelnej oceny ekonomicznej, jasno określonych celów oraz mierzalnych rezultatów. Szczególnego znaczenia nabiera w tym kontekście sposób angażowania środków przez Chrobrego SA oraz zasady finansowania projektów Polskiej Grupy Zbrojeniowej SA i innych potencjalnych beneficjentów. Samo uznanie inwestycji za istotną z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa nie przesądza bowiem o jej efektywności ekonomicznej, zasadności przyjętych kosztów ani zdolności do osiągnięcia zakładanych rezultatów.

W przypadku projektów przemysłowych o dużej wartości konieczne jest określenie nie tylko ich celów strategicznych, ale również przewidywanych kosztów, harmonogramów, ryzyk technologicznych i rynkowych oraz sposobu oceny osiągniętych efektów. Istotne jest także ustalenie, kto ponosi odpowiedzialność za weryfikację założeń inwestycyjnych, kontrolę realizacji przedsięwzięć oraz reagowanie na opóźnienia, wzrost kosztów lub nieosiągnięcie zakładanych parametrów. Należy również wyjaśnić, czy warunki zaangażowania środków funduszu zapewniają ochronę interesu ekonomicznego państwa, w tym odpowiedni poziom kontroli nad wykorzystaniem kapitału, przejrzyste zasady wyjścia z inwestycji oraz możliwość odzyskania środków w sytuacji, gdy projekt nie zostanie zrealizowany zgodnie z przyjętymi założeniami.

W związku z powyższym zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami:

1. Jakie zasady oceny efektywności ekonomicznej stosuje Chrobry SA przy podejmowaniu decyzji o finansowaniu projektów ze środków Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności? Proszę wskazać stosowane metody analizy, wymagane dokumenty oraz kryteria pozwalające porównywać efektywność poszczególnych przedsięwzięć.

1. Czy przed podjęciem decyzji o finansowaniu projektów PGZ SA i spółek z jej grupy kapitałowej przeprowadzana jest niezależna analiza biznesplanów, prognoz finansowych, kosztów inwestycji oraz przewidywanych przychodów? Jeżeli tak, proszę wskazać, kto odpowiada za jej przeprowadzenie i zatwierdzenie oraz czy korzysta się z niezależnych ekspertów zewnętrznych.

1. Jakie formy zaangażowania kapitałowego przewidziano w odniesieniu do projektów PGZ SA, w szczególności czy środki będą przekazywane w formie objęcia akcji lub udziałów, instrumentów dłużnych, finansowania podporządkowanego czy innych instrumentów inwestycyjnych? Proszę wskazać podstawy prawne oraz zasady wyboru poszczególnych form finansowania.

1. Na jakich zasadach ustalana będzie wycena inwestycji realizowanych z udziałem Chrobrego SA? Proszę wskazać, czy przewidziano niezależną wycenę podmiotów i projektów, jakie metody będą stosowane oraz kto odpowiada za weryfikację prawidłowości przyjętych parametrów.

1. Czy warunki finansowania projektów PGZ SA będą uwzględniały oczekiwaną stopę zwrotu, poziom ryzyka inwestycyjnego i przewidywany okres zaangażowania kapitału? Jeżeli tak, proszę wskazać zasady określania tych parametrów oraz sposób dokumentowania odstępstw od standardowych warunków inwestycyjnych.

1. Czy w procesie oceny projektów uwzględnia się możliwość sfinansowania podobnych inwestycji przez PGZ SA lub jej spółki zależne z wykorzystaniem innych instrumentów publicznych, środków własnych, kredytów lub finansowania komercyjnego? Proszę wskazać, jak zapobiega się podwójnemu finansowaniu tych samych kosztów oraz finansowaniu przedsięwzięć, które mogłyby zostać zrealizowane bez zaangażowania środków funduszu.

1. Jakie mechanizmy zabezpieczają interes ekonomiczny Chrobrego SA i państwa w przypadku, gdy projekt finansowany ze środków funduszu nie osiągnie zakładanych rezultatów, będzie realizowany z opóźnieniem albo jego koszt istotnie wzrośnie? Proszę wskazać, czy umowy przewidują mechanizmy naprawcze, dodatkowe zabezpieczenia, ograniczenia dalszego finansowania lub inne środki ochrony kapitału.

1. Czy określono mierzalne wskaźniki efektywności dla projektów finansowanych w ramach funduszu, w szczególności dotyczące zwiększenia mocy produkcyjnych, skrócenia czasu dostaw, rozwoju nowych technologii, ograniczenia zależności od dostawców zagranicznych oraz zwiększenia zdolności do realizacji zamówień na potrzeby Sił Zbrojnych RP? Jeżeli tak, proszę przedstawić katalog wskaźników oraz zasady ich weryfikacji.

1. Kto będzie odpowiedzialny za bieżące monitorowanie realizacji projektów PGZ SA i spółek z jej grupy kapitałowej oraz ocenę zgodności ponoszonych wydatków z zatwierdzonymi biznesplanami? Proszę wskazać podział odpowiedzialności pomiędzy Chrobrym SA, BGK, organami nadzoru oraz właściwymi ministerstwami.

1. Czy przewidziano obowiązek okresowego raportowania o postępach realizacji projektów, poniesionych kosztach, zmianach harmonogramów oraz osiąganych rezultatach? Jeżeli tak, proszę wskazać częstotliwość raportowania, zakres wymaganych danych i podmioty uprawnione do ich weryfikacji.

1. Czy przeprowadzono analizę ryzyka, że środki funduszu zostaną zaangażowane w inwestycje o ograniczonej rentowności, niewystarczającym uzasadnieniu ekonomicznym lub długim okresie zwrotu? Jeżeli tak, proszę przedstawić przyjęte założenia, wyniki analizy oraz mechanizmy ograniczania zidentyfikowanych ryzyk.

1. Jakie zasady będą obowiązywały w przypadku konieczności zmiany zakresu rzeczowego inwestycji, zwiększenia jej budżetu, przesunięcia terminu zakończenia lub zmiany pierwotnie zakładanych efektów? Proszę wskazać, kto może zatwierdzać takie zmiany oraz czy wymagają one ponownej oceny opłacalności i ryzyka inwestycyjnego.

1. Czy przewidziano niezależny audyt efektywności ekonomicznej projektów finansowanych z funduszu po zakończeniu ich realizacji? Jeżeli tak, proszę wskazać podmiot odpowiedzialny za audyt, zakres oceny oraz sposób wykorzystania jego wyników przy podejmowaniu kolejnych decyzji inwestycyjnych.

1. Jakie są zasady wyjścia Chrobrego SA z inwestycji kapitałowych realizowanych w ramach funduszu? Proszę wskazać, czy określono przewidywane terminy wyjścia, zasady wyceny posiadanych udziałów lub akcji oraz mechanizmy zapewniające, że transakcje te będą realizowane na warunkach chroniących interes ekonomiczny państwa.

1. Czy ministerstwa dysponują zbiorczą analizą przewidywanych kosztów zarządzania funduszem, kosztów obsługi inwestycji oraz wynagrodzeń i innych wydatków związanych z działalnością Chrobrego SA? Jeżeli tak, proszę przedstawić planowane kwoty oraz ich udział w całkowitej wartości instrumentu finansowego.

1. Czy przewidziano publikowanie okresowych raportów dotyczących efektywności wykorzystania środków funduszu, obejmujących wartość zaangażowanego kapitału, stopień realizacji celów inwestycyjnych oraz wyniki niezależnych kontroli? Jeżeli tak, proszę wskazać zakres i częstotliwość publikacji.

Efektywność Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności powinna być oceniana nie tylko przez pryzmat wysokości zaangażowanych środków, lecz przede wszystkim przez osiągane rezultaty, jakość realizowanych inwestycji i ochronę interesu ekonomicznego państwa. Przedstawienie zasad oceny projektów, warunków finansowania, mechanizmów kontroli oraz odpowiedzialności za wyniki pozwoli ustalić, czy przyjęty model zapewnia racjonalne wykorzystanie dostępnych środków i rzeczywiste zwiększenie zdolności przemysłowych kraju.

Pozdrawiam
Olga Semeniuk - Patkowska