Metoda: Głosowania bez kworum

Co liczymy

Sejm uchwala ustawy i podejmuje uchwały w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów (Konstytucja RP, art. 120). Regulamin Sejmu dodaje: „W tym samym trybie Sejm podejmuje uchwały i inne rozstrzygnięcia, jeżeli przepisy Konstytucji, ustaw albo Regulaminu Sejmu nie stanowią inaczej” (art. 190). Ustawowa liczba posłów to 460, więc kworum wynosi 230 i nie zależy od tego, ile mandatów jest w danym dniu obsadzonych.

Na liście jest każde głosowanie X kadencji w sprawie ustawy, uchwały, wniosku formalnego albo innego rozstrzygnięcia Sejmu, w którym głosów za, przeciw i wstrzymujących się było razem mniej niż 230, oraz każde sprawdzenie kworum, w którym przycisk „obecny” nacisnęło mniej niż 230 posłów. Nie ma na niej wniosków, które Regulamin Sejmu każe rozstrzygać większością głosów obecnych posłów (art. 184 ust. 4 i 7). Przy każdym głosowaniu podajemy rodzaj sprawy (ustawa lub uchwała, wniosek formalny, inne albo sprawdzenie kworum), ilu posłów głosowało, słowa werdyktu ze strony głosowania i, gdy rejestr je ma, kolejne głosowanie w tej samej sprawie, w którym kworum już było. Liczba na górze strony to liczba takich głosowań, a mianownik to wszystkie głosowania w rejestrze X kadencji.

Reguła krok po kroku

1. Bierzemy wszystkie głosowania X kadencji z rejestru Sejmu, do dnia, na który liczymy.
2. Przy sprawdzeniu kworum liczymy posłów, którzy nacisnęli przycisk „obecny”; sprawdzenie trafia na listę, gdy było ich mniej niż 230. Wybory z listy kandydatów pomijamy, bo rejestr nie zapisuje w nich głosów za ani przeciw.
3. Rozpoznajemy rodzaj sprawy po temacie i opisie głosowania w rejestrze, a gdy temat nic nie mówi, na przykład „głosowanie nad przyjęciem wniosku”, po tytule punktu porządku dziennego. Ustawa lub uchwała to głosowanie nad projektem, drukiem, ustawą, uchwałą, poprawką albo wnioskiem mniejszości. Uchwałą Sejm rozstrzyga też wybór, powołanie i odwołanie na stanowisko, wotum zaufania i nieufności, zgodę na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej oraz przyjęcie albo odrzucenie sprawozdania lub informacji, więc takie głosowania też mają rodzaj „ustawa lub uchwała”. Wniosek formalny to wniosek o tryb pracy Sejmu, na przykład o przerwę, o uzupełnienie porządku dziennego, o skrócenie terminu, o skierowanie projektu do komisji albo o zamknięcie dyskusji. Osobno rozpoznajemy wnioski z art. 184 ust. 4 i 7 Regulaminu Sejmu: o zamknięcie listy mówców, o zamknięcie dyskusji, o ograniczenie czasu przemówień, o stwierdzenie kworum, o „przeliczenie głosów” i o odroczenie dyskusji.
4. Liczymy głosujących: za, przeciw i wstrzymujących się. Tę liczbę odczytał Marszałek Sejmu po głosowaniu 127 na 18. posiedzeniu, zanim stwierdził brak kworum.
5. Na listę trafia głosowanie w każdej sprawie, w którym głosujących było mniej niż 230: nad ustawą, uchwałą, wnioskiem formalnym albo innym rozstrzygnięciem Sejmu. Pomijamy wyłącznie wnioski z art. 184 ust. 4 i 7. Werdykt bierzemy ze strony głosowania. „Brak kworum” piszemy dopiero wtedy, gdy przeczytaliśmy w stenogramie, że stwierdził go Marszałek Sejmu; do tego czasu werdykt brzmi „Głosowało mniej niż 230 posłów. Wynik potwierdzimy w stenogramie”. Przy sprawdzeniu kworum podajemy, ilu posłów było obecnych z 230 wymaganych.
6. Kolejne głosowanie w tej samej sprawie to pierwsze późniejsze głosowanie z tym samym tematem, tym samym opisem i tym samym numerem druku w tytule, w którym kworum było. Gdy Marszałek Sejmu powiedział o nim na sali, bierzemy je ze sprawozdania stenograficznego.

Które wnioski formalne są poza listą

Art. 120 Konstytucji RP wymaga kworum przy uchwalaniu ustaw i podejmowaniu uchwał, a art. 190 Regulaminu Sejmu stosuje ten wymóg także do innych rozstrzygnięć, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Inaczej stanowi art. 184 ust. 4: wnioski o zamknięcie listy mówców, o zamknięcie dyskusji, o ograniczenie czasu przemówień, o stwierdzenie kworum i o „przeliczenie głosów” Sejm rozstrzyga większością głosów obecnych posłów. Ust. 7 tego artykułu stosuje tę zasadę do wniosku o odroczenie dyskusji. W. Odrowąż-Sypniewski czyta to tak, że takie rozstrzygnięcie nie wymaga kworum (2025, s. 173). Dlatego tych sześciu wniosków na liście nie ma.

Pozostałe wnioski formalne i inne rozstrzygnięcia Sejmu, na przykład wniosek o przerwę w posiedzeniu, o odroczenie albo zamknięcie posiedzenia, o głosowanie tajne, o przejście do porządku dziennego, o odesłanie projektu do komisji, o głosowanie bez dyskusji albo o zmianę sposobu prowadzenia dyskusji lub głosowania, podlegają art. 190, więc są na liście. Prace o kworum, na które się powołujemy (W. Odrowąż-Sypniewski 2012; M. Rulka i B. Wróblewski 2019), piszą o tym, kogo liczyć do kworum, a nie o wnioskach formalnych.

Dlaczego 230 i dlaczego bez innego progu

Próg 230 wynika z Konstytucji, a nie z naszego wyboru. Głosowania, w których głosowało niewiele więcej niż 230 posłów, mają kworum i na liście ich nie ma. W X kadencji do 8 października 2026 r. były dwa takie głosowania: 231 głosujących (13. posiedzenie, głosowanie 24) i 233 głosujących (19. posiedzenie, głosowanie 8).

Stan na 9 października 2026 r., głosowania do 8 października 2026 r. W żadnym sprawdzeniu kworum X kadencji przycisku „obecny” nie nacisnęło mniej niż 230 posłów. Najmniej obecnych, 263, było 27 marca 2026 r. (54. posiedzenie, głosowanie 22).

Obecni czy głosujący

Konstytucja mówi o „obecności”, a nie o głosowaniu, i nie rozstrzyga, czy poseł obecny na sali, który nie nacisnął przycisku, liczy się do kworum. Lista liczy głosujących, bo tak policzył Marszałek Sejmu po głosowaniu 127 na 18. posiedzeniu. 1 października 2024 r. odczytał wynik i w tej samej wypowiedzi stwierdził brak kworum: „Głosowało 227 posłów. 221 – za, 5 – przeciw, 1 się wstrzymał. Ale mamy brak kworum.” (sprawozdanie stenograficzne z 1 października 2024 r., s. 534 (otwiera nową kartę)). W X kadencji do 8 października 2026 r. żaden zapis w danych Sejmu temu nie przeczy: to jedyne zwykłe głosowanie z mniej niż 230 głosującymi, a w każdym z 53 sprawdzeń kworum przycisk „obecny” nacisnęło co najmniej 263 posłów.

Doktryna jest w tej sprawie podzielona. Część autorów czyta „obecność” dosłownie, jako obecność na sali, a część jako udział w głosowaniu (B. Szepietowska 2000, s. 67–69; A. Szmyt 2000, s. 71–74). W. Odrowąż-Sypniewski pisze: „Praktyka parlamentarna przyznaje pierwszeństwo drugiej interpretacji”, czyli liczeniu kworum z głosów oddanych (2012, s. 94), choć sam skłania się ku czytaniu dosłownemu. M. Rulka i B. Wróblewski opisują to tak: „Parlamentarzysta, który uczestniczy w obradach, ale rezygnuje z oddania głosu, jest traktowany jako nieobecny” (2019, s. 102). W Senacie i w komisjach Sejmu kworum liczy się z obecnych na sali (tamże).

Pierwszy przypadek krok po kroku

Pierwsze głosowanie bez kworum w X kadencji. 1 października 2024 r. o 20.24 Sejm głosował nad wnioskiem z druku nr 689 w sprawie zmian w składach osobowych komisji sejmowych (18. posiedzenie, głosowanie 127). Za było 221 posłów, przeciw 5, a 1 się wstrzymał. Marszałek Sejmu powiedział: „Głosowało 227 posłów. 221 – za, 5 – przeciw, 1 się wstrzymał. Ale mamy brak kworum. (…) stwierdzam, że Sejm nie podjął uchwały w sprawie zmian w składach osobowych komisji sejmowych” (sprawozdanie stenograficzne z 1 października 2024 r. (otwiera nową kartę)).

Rejestr zapisuje to głosowanie tak jak każde inne, z wymaganą większością 6 głosów, więc z samych pól rekordu wychodzi „przyjęto”. Sejm zapisał brak kworum na stronie przebiegu prac nad drukiem nr 689, przy etapie z 1 października 2024 r.: „Decyzja: niedokończone rozpatrywanie Komentarz: Sejm nie podjął decyzji z powodu braku kworum” (przebieg prac nad drukiem nr 689 (otwiera nową kartę)). Rekord tego procesu w API Sejmu (otwiera nową kartę) tego komentarza nie ma. Strona głosowania pokazuje werdykt „Brak kworum”, bo liczy go z liczby głosujących, a nie z tego pola.

10 października 2024 r. Marszałek Sejmu uzupełnił porządek dzienny o kontynuację rozpatrzenia tego wniosku. Sprawozdanie stenograficzne z tego dnia zapisuje: „Na 18. posiedzeniu odbyła się dyskusja nad wnioskiem i z powodu braku kworum Sejm nie podjął decyzji w sprawie zmian w składach osobowych komisji sejmowych” (sprawozdanie stenograficzne z 10 października 2024 r., s. 84 (otwiera nową kartę)). Głosowało 233 posłów, 231 za, nikt przeciw, 2 się wstrzymało, i Sejm podjął uchwałę (19. posiedzenie, głosowanie 8).

Na stronie wskaźnika, pod przypadkiem, i na stronie tego głosowania rozpisujemy 232 posłów, którzy nie głosowali, w trzech grupach według tego, co rejestr zapisał o nich wcześniej tego dnia, klub po klubie i z liczbą tych, którzy mają ten dzień usprawiedliwiony. Dane Sejmu zapisują usprawiedliwienie dla całego dnia posiedzenia, a nie dla pojedynczego głosowania, i usprawiedliwienie może przyjść później, więc podajemy stan rejestru na 10 października 2026 r.

Czego rejestr nie pokazuje

1. Ilu posłów było na sali. Przy zwykłym głosowaniu nie ma przycisku „obecny”. Rejestr mówi, kto głosował, a o pozostałych tyle, że nie głosowali.
2. Po co posłowie nie głosowali. Rejestr nie zapisuje powodu, a lista nie przypisuje głosowania nikomu. Strona każdego głosowania pokazuje, jak głosowały kluby.
3. Co Marszałek Sejmu powiedział po głosowaniu. Słowa Marszałka są w sprawozdaniu stenograficznym, a nie w rejestrze. Cytujemy je przy głosowaniu, które przeczytaliśmy w stenogramie; przy pozostałych werdykt mówi „Wynik potwierdzimy w stenogramie”, bo z samego rekordu nie wiadomo, co Marszałek ogłosił.
4. Rodzaju sprawy wprost. Rejestr nie ma pola z rodzajem sprawy, więc rozpoznajemy go po temacie, opisie i tytule punktu. Wniosek z art. 184 ust. 4 lub 7 opisany w rejestrze inaczej niż zwykle mógłby przez to trafić na listę. Głosowanie, którego rodzaju nie rozpoznajemy, zostaje na liście z rodzajem „inne”.

Podstawa prawna

Regulamin cytujemy w brzmieniu tekstu jednolitego z 2026 r. (M.P. 2026 poz. 573). W X kadencji art. 184 i art. 190 się nie zmieniły.

Dane

Rejestr głosowań Sejmu X kadencji z API Sejmu (otwiera nową kartę), wgrywany do naszej bazy co noc. Z rejestru bierzemy temat, tytuł i opis głosowania, godzinę i liczby głosów. Słowa Marszałka Sejmu bierzemy ze sprawozdań stenograficznych.

Literatura

Te prace nie definiują wskaźnika. Opisują instytucję, pomagają czytać przepis i mówią, czego lista nie rozstrzyga. Metoda stoi na Konstytucji, Regulaminie Sejmu i rejestrze.

• W. Odrowąż-Sypniewski, Opinia prawna na temat procedury uchwalania przez Komisję Ustawodawczą opinii dla Marszałka Sejmu w trybie określonym w art. 34 ust. 8 regulaminu Sejmu, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2012, nr 4(36), s. 90–95, https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/DF8FC4718142C957C1257B1F004D4835/$file/Strony%20odZP_36-8.pdf (otwiera nową kartę) (dostęp: 9.10.2026). Opinia opisuje dwa sposoby czytania „obecności” z art. 120 Konstytucji i stwierdza, że praktyka parlamentarna liczy kworum z sumy ważnie oddanych głosów (s. 93–94). Autor sam skłania się ku czytaniu dosłownemu, jako obecności na sali.
• W. Odrowąż-Sypniewski, Opinia prawna na temat zakresu zastosowania instytucji wniosków formalnych z Regulaminu Sejmu RP do spraw będących przedmiotem porządku dziennego i przebiegu posiedzenia Zgromadzenia Narodowego zwołanego w celu złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta RP, „Przegląd Sejmowy” 2025, nr 6(191), s. 163–185, DOI: 10.31268/PS.2025.343 (otwiera nową kartę) (dostęp: 9.10.2026). Opinia dotyczy Zgromadzenia Narodowego, ale opisuje wnioski formalne z Regulaminu Sejmu i wymagane przy nich większości; wnioski z art. 184 ust. 4 rozstrzyga się w jego odczycie bez wymogu kworum (s. 172–173).
• M. Rulka, B. Wróblewski, Większości konstytucyjne – wybrane problemy, „Przegląd Sejmowy” 2019, nr 6(155), s. 99–123, DOI: 10.31268/PS.2019.81 (otwiera nową kartę) (dostęp: 9.10.2026). W Senacie senator obecny na sali liczy się do kworum, choćby nie głosował; w Sejmie poseł, który nie odda głosu, jest traktowany jako nieobecny (s. 102).
• B. Szepietowska, W sprawie rozumienia instytucji kworum w procedurze głosowań w Sejmie, „Przegląd Sejmowy” 2000, nr 4(39), s. 67–69. Obecność z art. 120 Konstytucji to obecność potwierdzona udziałem w głosowaniu (s. 67–69). Opinia z 1999 r., na gruncie ówczesnego brzmienia Regulaminu.
• A. Szmyt, W sprawie niewzięcia udziału w głosowaniu przez posła obecnego na posiedzeniu, „Przegląd Sejmowy” 2000, nr 4(39), s. 71–74. Autor proponował liczyć do kworum także posłów obecnych, którzy nie głosowali (s. 71–74). Opinia z 1999 r., na gruncie ówczesnego brzmienia Regulaminu.