Zapytanie pisemne w sprawie Narodowego Centrum Nauki

Panie Ministrze,

Narodowe Centrum Nauki jest najważniejszą w kraju agencją wykonawczą powołaną do wspierania działalności naukowej. Do jego zadań należy identyfikacja i finansowanie najlepszych badań naukowych w kraju. W ostatniej dekadzie centrum przyznało badaczkom i badaczom z całej Polski blisko 30 tysięcy grantów na łączną kwotę 16 mld złotych. Bezstronność, transparentność procedur a przede wszystkim bezwzględne przestrzeganie prawa mają kluczowe znaczenie dla prawidłowej realizacji jego zadań rzutujących na rozwój polskiej nauki.

Minister nauki włącza się w działania centrum w ściśle określonych przez prawo sytuacjach, m.in. powołuje członków Rady NCN spośród kandydatów wskazanych przez Zespół Identyfikujący - działając na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki.

W czerwcu 2024 r. minister nauki odwołał członków tego zespołu powołanych na czteroletnią kadencję w roku 2022 i powołał własny Zespół Identyfikujący w nowym składzie. Sytuacja ta budzi wątpliwości przedstawicieli doktryny prawa, którzy wprost mówią o generowaniu chaosu prawnego i stanu niepewności w strategicznym dla państwa obszarze finansowania badań naukowych.

Panie Ministrze, w związku z powyższym bardzo proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka była podstawa prawna odwołania przewodniczącego oraz członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady w czerwcu 2024 roku w środku trwania ich kadencji? Dlaczego w treści aktu odwołania, nie została, jak wynika z informacji publicznie dostępnych, powołana żadna podstawa prawna?

2. Czy sporządzane były w tej sprawie opinie prawne, a jeżeli tak to kto takie opinie wydał i jaka jest ich treść?

3. Czy decyzja o odwołaniu Zespołu Identyfikującego została zaskarżona do sądu administracyjnego jako sprzeczna z prawem wraz z wnioskiem o zabezpieczenie w postaci wstrzymania jej wykonalności?

4. Czy do czasu wydania wyroku lub rozstrzygnięcia wniosku o zabezpieczenie w tej sprawie nowy, powołany przez Pana Ministra zespół będzie prowadził czynności zmierzające do wskazania kandydatów na członków rady NCN?

5. Jakie będą skutki dla NCN uznania przez sąd, iż do odwołanie członków zespołu było prawnie nieważne lub, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy, dojdzie do wstrzymania jego wykonalności?

6. Czy inne organy centrum takie jak rada i dyrektor, w przypadku stwierdzenia nieważności aktu odwołania, będą mogły wypełniać swoje ustawowe zadania, w szczególności zawierać ważne umowy na realizację grantów badawczych?

7. Czy granty przyznane na podstawie umów dotkniętych stwierdzoną przez sąd wadą prawną złego umocowania organów centrum będą podlegały zwrotowi?