Zapytanie pisemne w sprawie wygaśnięcia mandatu senatorskiego

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji medialnych wynika, że w dniu 27 grudnia 2023 r. w trybie art. 9 § 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze przejął Pan do osobistego prowadzenia sprawy cywilne prowadzone przez prokuratorów, a dotyczące ważności uchwał podjętych przez walne zgromadzenia władz TVP i PAP. Fakt ten potwierdził prokurator Szymon Banna, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie.

Tymczasem osobiste prowadzenie spraw nie wchodzi w zakres kompetencji prokuratora generalnego. Kompetencji takich nie można wysnuwać z art. 9 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze, co potwierdza nauka prawa: „z art. 9 Pr. prok. nie można wyprowadzać wniosku, że Prokurator Generalny mógłby wykonywać uprawnienia, które zgodnie z ustawami szczególnymi należą do kompetencji prokuratora, np. prowadzić śledztwo […]” (P. Turek [w:] Prawo o prokuraturze. Komentarz, Warszawa 2023, art. 9). Należy zauważyć, że uprawnienia do osobistego prowadzenia spraw przez Prokuratora Generalnego nie można również wysnuć z brzmienia art. 3 § Pr. prok., albowiem „uprawnienia procesowe Prokuratora Generalnego i pozostałych prokuratorów są rozłączne, a z art. 3 § 1 Pr. prok. nie można wyprowadzać wniosku, że Prokurator Generalny mógłby wykonywać uprawnienia, które zgodnie z ustawami szczególnymi należą do kompetencji prokuratora, np. prowadzić śledztwo […]” (P. Turek [w:] Prawo o prokuraturze. Komentarz, Warszawa 2023, art. 3).

Podkreślić trzeba również, że rozłączność uprawnień szeregowego prokuratora i prokuratora generalnego wynika z art. 13 § 1 Pr. prok. oraz przepisów szczególnych. Prokurator generalny pełni bowiem odmienną rolę ustrojową aniżeli prokuratorzy. Dlatego pomimo nazwy swego urzędu, prokurator generalny nie jest prokuratorem i nie może on łączyć swojej funkcji z funkcjami prokuratora. Analogicznie – zgodnie z art. 132 § 1 Pr. prok. „prokurator mianowany, powołany lub wybrany do pełnienia funkcji w organach państwowych, samorządu terytorialnego, służby dyplomatycznej, konsularnej, w organach organizacji międzynarodowych lub ponadnarodowych działających na podstawie umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską jest obowiązany zrzec się swojego stanowiska, chyba że przechodzi w stan spoczynku”. Oznacza to, że prokurator nie może pełnić funkcji ministra sprawiedliwości - prokuratora generalnego.

Co jednak kluczowe, dla zachowania niezależności prokuratury, nie można łączyć urzędu prokuratora oraz senatora czy posła. Art. 103 w ust. 2 Konstytucji RP stanowi: „Sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz pozostający w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz Policji oraz funkcjonariusz służb ochrony państwa nie mogą sprawować mandatu poselskiego”. Zgodnie z art. 108 Konstytucji RP powyższa regulacja znajduje odpowiednie stosowanie do senatorów. Przejęcie spraw do osobistego prowadzenia wydaje się więc oznaczać konieczność rezygnacji z mandatu senatorskiego przez osobę prokuratora generalnego, która podejmuje się realizacji obowiązków szeregowego prokuratora.

Dlatego w trosce o szacunek dla panującego w Rzeczypospolitej porządku konstytucyjnego uprzejmie wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na jakiej podstawie prawnej przejął Pan do osobistego prowadzenia ww. sprawy?

2. Czy w związku z przejęciem spraw do osobistego prowadzenia podjął Pan kroki zmierzające do zrzeczenia się mandatu senatora?

Z poważaniem

Marcin Romanowski