Zapytanie pisemne w sprawie wsparcia i zapewnienia systemowego finansowania dziennych domów opieki medycznej

Szanowni Państwo,

Polska stoi w obliczu pogłębiającego się kryzysu demograficznego – starzenie się społeczeństwa sprawia, że liczba osób z chorobami otępiennymi nieustannie rośnie, a według prognoz GUS w 2060 r. osoby w wieku 65. lat i więcej będą stanowiły ok. 30-36% populacji Polski.

Dzienny dom opieki medycznej (DDOM) – łączący wielospecjalistyczną opiekę medyczną, terapeutyczną i wsparcie społeczne – stanowi odpowiedź na potrzeby tej grupy pacjentów, a idea bliskiej współpracy sektora zdrowia i opieki społecznej ma w Polsce historyczne ugruntowanie, sięgające tradycji medycyny społecznej sprzed dekad.

Samorząd województwa mazowieckiego, dostrzegając tę potrzebę, realizował pilotażowy Program Wsparcia Domów Opieki Medycznej – inicjatywę finansowaną ze środków regionalnych, której realizacja dobiega końca w bieżącym roku. Program ten objął osoby z rozpoznaniem choroby otępiennej w fazie łagodnej i średniozaawansowanej, zapewniając dostęp do lekarza specjalisty, psychologa, pielęgniarki, fizjoterapeuty, logopedy, terapeuty zajęciowego, dietetyka i pracownika socjalnego.

W województwie mazowieckim można wskazać liczne przykłady podmiotów leczniczych i gmin, w których formuła domu opieki medycznej spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem społecznym – listy rezerwowe uczestników przekraczały dostępną liczbę miejsc, co jednoznacznie potwierdza istotną lukę w obecnym systemie opieki nad osobami z chorobami otępiennymi.

Szczególnie wymownym przykładem jest Centrum Medyczne Nadarzyn – podmiot leczniczy z powiatu pruszkowskiego, który z powodzeniem uruchomił dzienny dom opieki medycznej i od początku jego funkcjonowania obserwuje wymierne korzyści zarówno z perspektywy pacjentów i ich opiekunów, jak i z perspektywy organizacji pracy całej placówki.

Pacjenci objęci opieką w ramach projektu przestają obciążać tradycyjne poradnie podstawowej opieki zdrowotnej, co poprawia dostępność świadczeń POZ dla pozostałych pacjentów – stanowi to dowód na synergiczne działanie domu opieki medycznej w stosunku do całego systemu ochrony zdrowia i wskazuje, że model ten jest efektywny kosztowo nie tylko z punktu widzenia pacjenta, lecz również płatnika.

Zebrane przez realizatorów doświadczenia kliniczne i organizacyjne pozwalają stwierdzić, że wielospecjalistyczny zespół terapeutyczny przynosi efekty niemożliwe do osiągnięcia w standardowych warunkach ambulatoryjnych – zarówno w zakresie podtrzymania funkcji poznawczych i sprawności ruchowej, jak i w wymiarze wsparcia psychospołecznego dla opiekunów rodzinnych, których aktywizacja zawodowa zmniejsza zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej.

Głównym problemem jest brak jakiegokolwiek systemowego źródła finansowania tej formy opieki po zakończeniu programów pilotażowych – bez kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia lub innego dedykowanego mechanizmu budżetowego, budowane przez lata kompetentne, wielodyscyplinarne zespoły terapeutyczne zostaną nieuchronnie rozwiązane z powodu braku środków, a pacjenci z chorobami otępiennymi utracą dostęp do jedynej w swoim rodzaju formy wsparcia, która pozwalała im pozostać w środowisku zamieszkania.

Warto podkreślić, że część samorządów gminnych deklaruje gotowość współfinansowania domów opieki medycznej, jednak samodzielnie nie jest w stanie udźwignąć pełnego ciężaru finansowego – opracowanie mechanizmu współfinansowania z udziałem budżetu państwa lub NFZ oraz samorządów, analogicznego do modeli stosowanych w opiece długoterminowej, mogłoby stać się trwałą i sprawiedliwą podstawą funkcjonowania tej formy opieki w całej Polsce.

Zebrane dotychczas doświadczenia z realizacji programów pilotażowych w województwie mazowieckim stanowią wystarczającą podstawę, by podjąć decyzję o wdrożeniu systemowych rozwiązań – zaniechanie działań oznaczałoby nie tylko zaprzepaszczenie dotychczasowych inwestycji publicznych, lecz przede wszystkim pozostawienie bez opieki rosnącej grupy pacjentów z chorobami otępiennymi i ich wyczerpanych opiekunów.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie dedykowanego koszyka świadczeń gwarantowanych lub odrębnego kontraktu z NFZ dla dziennych domów opieki medycznej, umożliwiającego ich trwałe finansowanie po wygaśnięciu programów pilotażowych samorządu województwa mazowieckiego?

2. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa stworzenie mechanizmu współfinansowania dziennych domów opieki medycznej z udziałem samorządów lokalnych, które wyrażają gotowość partycypacji w kosztach, lecz potrzebują wsparcia ze strony budżetu centralnego lub NFZ?

3. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zachowania ciągłości wielospecjalistycznych zespołów terapeutycznych działających w ramach dziennych domów opieki medycznej oraz zapewnienia ich pacjentom nieprzerwanego dostępu do tej formy opieki?

Z poważaniem