Zapytanie pisemne w sprawie zakresu stosowania art. 65ja ustawy - Prawo o ruchu drogowym do spontanicznych i nieformalnych przejazdów motocyklowych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Infrastruktury dotyczącego wykładni i praktycznego stosowania art. 65ja ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, przewidującego obowiązek wcześniejszego zawiadomienia organu gminy o określonych spotkaniach właścicieli, posiadaczy lub użytkowników pojazdów samochodowych. Wyjaśnienie tej kwestii jest szczególnie istotne w związku z wprowadzeniem odpowiedzialności wykroczeniowej określonej w art. 52aa Kodeksu wykroczeń, obejmującej zarówno organizowanie lub przewodniczenie spotkaniu bez wymaganego zawiadomienia, jak również – na zasadach określonych w tym przepisie – umyślne uczestnictwo w takim spotkaniu.

Zgodnie z art. 65ja ustawy – Prawo o ruchu drogowym: „Spotkanie właścicieli, posiadaczy lub użytkowników pojazdów samochodowych na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni, którego celem jest prezentacja pojazdów samochodowych w liczbie większej niż 10, w szczególności wprowadzonych w nich modyfikacji, wymaga wcześniejszego zawiadomienia organu gminy.“. Literalna konstrukcja tego przepisu wskazuje, że dla powstania obowiązku zawiadomienia nie jest wystarczające samo jednoczesne zgromadzenie w przestrzeni otwartej lub ogólnodostępnej więcej niż 10 pojazdów samochodowych. Ustawodawca wprowadził bowiem dodatkową przesłankę przedmiotową, określając, że celem spotkania ma być prezentacja pojazdów samochodowych, w szczególności wprowadzonych w nich modyfikacji.

Wątpliwości praktyczne dotyczą przede wszystkim sytuacji, w których grupa motocyklistów spotyka się wyłącznie w celu wspólnego przejazdu turystycznego, rekreacyjnego lub koleżeńskiego, a motocykle pełnią w takim przypadku funkcję środka transportu, nie zaś przedmiotu prezentacji.

Dla zobrazowania problemu proszę o odniesienie się do następującej typowej sytuacji: Grupa kilkunastu osób posiadających motocykle umawia się – niekiedy spontanicznie, np. za pośrednictwem komunikatora internetowego – na wspólny przejazd turystyczny. Uczestnicy spotykają się na ogólnodostępnym parkingu, stacji paliw, przy restauracji lub w innym podobnym miejscu. Przed rozpoczęciem przejazdu mogą przez pewien czas rozmawiać, napić się kawy lub oczekiwać na pozostałych uczestników. Następnie grupa wyrusza motocyklami do wybranego wcześniej lub ustalonego na miejscu celu, np. miejscowości turystycznej, restauracji, punktu widokowego lub innego miejsca, po czym uczestnicy wracają do miejsca zamieszkania. Spotkanie:

• nie ma charakteru wystawy ani pokazu;
• nie jest organizowane w celu prezentowania motocykli;
• nie przewiduje prezentacji modyfikacji technicznych pojazdów;
• nie jest kierowane do publiczności ani widzów;
• nie jest promowane jako zlot, wystawa lub pokaz motoryzacyjny;
• nie przewiduje konkursów dotyczących pojazdów;
• nie wiąże się z nielegalnym wyścigiem ani próbami prędkości;
• nie zakłada zamknięcia lub szczególnego wykorzystania drogi;
• motocykle służą uczestnikom przede wszystkim do odbycia wspólnego przejazdu.
• liczba motocykli może jednak przekraczać 10.

W praktyce powstaje zatem pytanie, czy sam fakt spotkania się w jednym miejscu więcej niż 10 motocyklistów powoduje powstanie obowiązku zawiadomienia, czy też decydujące znaczenie – zgodnie z literalnym brzmieniem art. 65ja – ma rzeczywisty cel spotkania, którym musi być prezentacja pojazdów.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o jednoznaczne stanowisko w następujących kwestiach:

1. Czy art. 65ja Prawa o ruchu drogowym znajduje zastosowanie do nieformalnego, koleżeńskiego lub spontanicznego spotkania więcej niż 10 motocyklistów, jeżeli zasadniczym celem spotkania jest wspólny przejazd turystyczny lub rekreacyjny, a nie prezentacja motocykli?
2. Czy dla powstania obowiązku zawiadomienia organu gminy konieczne jest łączne spełnienie przesłanek wskazanych w art. 65ja, w tym w szczególności ustalenie, że celem spotkania jest prezentacja pojazdów samochodowych?
3. Czy prawidłowa jest wykładnia, zgodnie z którą samo zgromadzenie na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni więcej niż 10 motocykli nie jest wystarczające do zakwalifikowania danego zdarzenia jako spotkania podlegającego art. 65ja, jeżeli brak jest celu polegającego na prezentacji pojazdów?
4. W jaki sposób należy rozumieć użyte w art. 65ja pojęcie „prezentacja pojazdów samochodowych“? W szczególności proszę o wskazanie, czy prezentacja wymaga zachowania wskazującego na zamiar pokazania pojazdów innym osobom, np. ich wystawienia, omówienia, eksponowania modyfikacji, organizacji pokazu, konkursu lub umożliwienia publiczności oglądania pojazdów.
5. Czy samo pozostawienie kilkunastu motocykli obok siebie na ogólnodostępnym parkingu podczas postoju grupy przed rozpoczęciem wspólnego przejazdu może zostać uznane za „prezentację pojazdów“, mimo że uczestnicy nie mają zamiaru ich prezentowania?
6. Czy zwykłe oglądanie motocykli innych uczestników, prowadzenie rozmów o motocyklach lub ich wyposażeniu albo wykonywanie zdjęć podczas postoju może samo w sobie zmienić kwalifikację spotkania i spowodować objęcie go art. 65ja, jeżeli podstawowym celem zebrania pozostaje wspólny przejazd?
7. Czy przy ocenie celu spotkania decydujące znaczenie powinien mieć obiektywnie ustalony zasadniczy cel całego przedsięwzięcia, czy też zachowania poszczególnych uczestników?
8. Czy liczba „większa niż 10“, o której mowa w art. 65ja, stanowi jedynie próg liczbowy stosowania przepisu do spotkania, które już wcześniej spełnia przesłankę celu prezentacyjnego, czy też przekroczenie tej liczby może samoistnie przesądzać o obowiązku zawiadomienia?
9. Czy wspólny przejazd grupy kilkunastu motocykli po drogach publicznych może sam w sobie stanowić „spotkanie“, o którym mowa w art. 65ja, jeżeli jego celem jest przemieszczanie się określoną trasą, a nie prezentowanie pojazdów?
10. Czy art. 65ja odnosi się przede wszystkim do zgromadzenia pojazdów w określonym miejscu na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni, czy może obejmować również sam przejazd pojazdów po drogach publicznych?
11. Czy w przypadku spotkania na parkingu przed wyjazdem, następnie wspólnego przejazdu oraz postoju w miejscu docelowym należy traktować całe zdarzenie jako jedno „spotkanie“, czy poszczególne jego elementy należy oceniać odrębnie z punktu widzenia art. 65ja?
12. Czy osoba, która zamieściła na komunikatorze lub w mediach społecznościowych informację w rodzaju: „jedziemy w sobotę na wycieczkę motocyklową, kto chce, może dołączyć“, może zostać uznana za organizatora spotkania w rozumieniu regulacji powiązanych z art. 65ja, jeżeli nie organizuje zlotu ani prezentacji pojazdów?
13. Czy warunkiem odpowiedzialności na podstawie art. 52aa § 1 lub § 2 Kodeksu wykroczeń jest uprzednie ustalenie, że konkretne spotkanie rzeczywiście spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 65ja Prawa o ruchu drogowym?
14. Czy w konsekwencji brak celu polegającego na prezentacji pojazdów oznacza, że dane spotkanie pozostaje poza zakresem art. 65ja, a tym samym brak zawiadomienia o nim nie może stanowić podstawy odpowiedzialności z art. 52aa § 1 lub § 2 Kodeksu wykroczeń?
15. Jak – w ocenie ministerstwa – w praktyce należy odróżniać podlegający zawiadomieniu zlot lub spotkanie mające na celu prezentację pojazdów od zwykłego grupowego przejazdu turystycznego motocyklistów?

Uzyskanie jasnego stanowiska jest istotne zarówno z punktu widzenia pewności prawa, jak i możliwości dostosowania zachowania obywateli do nowych regulacji, zwłaszcza że błędna kwalifikacja prawna spotkania może wiązać się z odpowiedzialnością wykroczeniową. Uprzejmie proszę o przedstawienie stanowiska Pana Ministra w powyższej sprawie oraz – jeżeli zagadnienia dotyczące praktyki stosowania art. 52aa Kodeksu wykroczeń pozostają we właściwości innego organu – o wskazanie organu właściwego do udzielenia odpowiedzi w tej części.

Z poważaniem

Adam Dziedzic