Zapytanie pisemne w sprawie możliwości egzekwowania obowiązku meldunkowego w kontekście wynajmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy

Szanowny Panie Ministrze!

Wyrażając szacunek do obowiązującego prawa - zarówno ustawowego, jak i lokalnego – uprzejmie proszę o opinię w kwestii uprawnień samorządu terytorialnego w toku realizacji ustawowych zadań własnych w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców.

Tryb i zasady wynajmu mieszkań komunalnych określają uchwały rad gmin, miast. Przykładowo w Częstochowie określa to uchwała Rady Miasta z dnia 16 grudnia 2021 r. nr 740.LIII.2021 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy Częstochowa (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2025 r. poz. 5137).

Pomimo bardzo precyzyjnego określania przez organy stanowiące samorządów terytorialnych trybu postępowania, brak jest gwarancji zachowania pełnej praworządności podejmowanych w tym zakresie decyzji.

W praktyce występują bowiem liczne przypadki, w których wnioskujący o wynajem najemcy lokalu komunalnego nie dopełniają obowiązku meldunkowego wynikającego z przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2026 r. poz. 384). Jednocześnie osoby te deklarują brak zamiaru dokonania zameldowania w zajmowanym lokalu.

Sytuacja ta może budzić wątpliwości, czy osoby wykazywane przez głównego najemcę lokalu faktycznie w nim zamieszkują, lub czy nie posiadają innego lokalu. Zjawisko to staje się coraz powszechniejsze, a jego przyczyną jest usunięcie z ustawy zapisu o sankcjach za niewypełnienie obowiązku meldunkowego.

Brak możliwości weryfikacji zamieszkiwania poprzez zameldowanie - przed podjęciem decyzji o przydziale lokalu może skutkować:

• wskazywaniem we wniosku osób, które w lokalu prawdopodobnie mieszkają (np. daleka rodzina, osoby obce), stwierdzając np., że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, co kwalifikuje ich do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, lub że ich gospodarstwo domowe składa się z wielu osób, co ma z kolei znaczenie np. przy składaniu deklaracji na wynajem lokalu (im więcej osób tym możliwość wynajmu większego lokalu),
• potwierdzaniem np. wniosku przez „koleżankę”, jakoby w lokalu mieszkały osoby, które są w ciężkiej sytuacji mieszkaniowej i starają o mieszkanie z gminy,
• brakiem możliwości pełnej weryfikacji dochodów, pobieranych różnego rodzaju świadczeń, np. z MOPS-u czy CCŚ-u, jak również zasiłków z PUP przez osoby wyszczególnione w danym wniosku,
• brakiem możliwości weryfikacji osób pod kątem posiadanych nieruchomości, co w przypadku wynajmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy może skutkować podnajmem mieszkań gminy z uwagi na zaspokojone potrzeby mieszkaniowe np. poza gminą Częstochowa,
• wynajmem mieszkań z zasobu komunalnego na rzecz osób, które faktycznie nie są członkami wspólnoty gminy.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o opinię:

1. Czy gmina może - w oparciu o aktualne uregulowania prawne - skutecznie egzekwować obowiązek meldunkowy wobec najemców lokali komunalnych?
2. Czy brak realizacji obowiązku meldunkowego może stanowić podstawę do podejmowania działań przewidzianych w umowie najmu lub przepisach prawa lokalnego?
3. Czy dopuszczalne jest wprowadzanie zapisów w uchwałach rad gmin w sprawie najmu lokali komunalnych, które uzależniałyby przyznanie lokalu oraz dalsze korzystanie z lokalu od dopełnienia obowiązku meldunkowego?
4. Jakie działania, zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, powinna podjąć gmina w sytuacji uporczywego uchylania się najemców od obowiązku meldunkowego?

Z poważaniem

Andrzej Szewiński
Poseł na Sejm RP