Zapytanie pisemne w sprawie planowanej inwestycji mieszkaniowej na terenie objętym ochroną konserwatorską w miejscowości Płociczno-Tartak, gm. Suwałki

Suwałki, dn. 22 kwietnia 2026 r.

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z zapytaniem dotyczącym planowanej inwestycji mieszkaniowej realizowanej przez prywatnego inwestora na działce o nr. geod. 944 w miejscowości Płociczno-Tartak (gmina Suwałki), której skala, lokalizacja oraz tryb procedowania budzą poważne wątpliwości mieszkańców w kontekście ochrony dziedzictwa kulturowego, środowiska naturalnego oraz interesu społecznego lokalnej wspólnoty.

Zgodnie z przedstawioną koncepcją inwestycja obejmuje budowę 22 budynków, w tym 20 budynków wielorodzinnych czterokondygnacyjnych o wysokości około 12-14 metrów, wraz z rozbudowaną infrastrukturą towarzyszącą (budynki usługowe, parkingi, garaże, instalacje techniczne etc). Skala przedsięwzięcia znacząco odbiega od dotychczasowego, wiejskiego charakteru miejscowości i może skutkować napływem nawet około 2000 nowych mieszkańców.

Planowane osiedle zlokalizowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie Puszczy Augustowskiej (obszar Natura 2000) oraz znajduje się w otulinie Wigierskiego Parku Narodowego. Teren ten stanowi dumę i perłę Suwalszczyzny – unikalny pod względem przyrodniczym i krajobrazowym fragment regionu, wymagający szczególnej troski i ochrony. Jednocześnie część terenu inwestycji położona jest w granicach obszaru wpisanego do rejestru zabytków – zespołu komunikacyjnego wąskotorowej kolei leśnej w Płocicznie (znak WKZ534/857/d/91 pod numerem A-857, decyzja z dnia 7 listopada 1991 r.), objętego ścisłą ochroną konserwatorską.

Tak znacząca ingerencja inwestycyjna w obszar o wysokich walorach kulturowych i przyrodniczych rodzi obawy mieszkańców dotyczące nie tylko degradacji krajobrazu i dziedzictwa historycznego, lecz także zdolności lokalnej infrastruktury do obsługi tak dużego wzrostu liczby mieszkańców. Miejscowość Płociczno-Tartak nie jest obecnie przygotowana na tak gwałtowną zmianę struktury społecznej i demograficznej.

Sprzeciw wobec planowanej inwestycji znajduje również wyraźne odzwierciedlenie w postawie społeczności lokalnej. Do dnia 21.04.26, kiedy to spotkałem się z mieszkańcami, zebrano 566 podpisów sprzeciwiających się realizacji przedsięwzięcia w proponowanym kształcie (podpisy m.in. osób ze wsi Płociczno-Tartak, Płociczno, Gawrych-Ruda, Sobolewo i innych).

Co ważne, 12 marca 2026 r. podlaski wojewódzki konserwator zabytków (delegatura w Suwałkach), działając na podstawie obowiązujących przepisów, wydał postanowienie o odmowie uzgodnienia przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu wskazano m.in., że:

• projektowana zabudowa o znacznej kubaturze, wysokości oraz nowoczesnej formie architektonicznej (płaskie dachy, przeszklone balkony) pozostaje w rażącej sprzeczności z historycznym charakterem miejsca,
• inwestycja narusza wartości krajobrazowe i widokowe chronionego zespołu zabytkowego,
• planowana zabudowa nie nawiązuje do tradycyjnych form architektonicznych regionu,
• realizacja inwestycji w proponowanym kształcie prowadziłaby do deprecjacji wartości zabytkowych obiektu wpisanego do rejestru.

Pomimo takiego stanowiska organu ochrony zabytków, inwestycja procedowana jest przez władze gminy w trybie tzw. ustawy lex deweloper, co budzi poważne wątpliwości co do poszanowania przepisów prawa, w szczególności:

• art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który jednoznacznie wskazuje na konieczność uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru,
• art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy zobowiązującego organy administracji publicznej do zapewnienia trwałego zachowania zabytków oraz zapobiegania zagrożeniom dla ich wartości,
• zasad nadrzędności ochrony dziedzictwa kulturowego jako dobra publicznego.

W świetle powyższego powstaje uzasadniona obawa, że podejmowane działania mogą prowadzić do obejścia przepisów dotyczących ochrony zabytków oraz faktycznego osłabienia roli organów konserwatorskich w procesie inwestycyjnym.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy dopuszczalne jest procedowanie inwestycji mieszkaniowej w trybie tzw. lex deweloper pomimo braku uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków?
2. Czy i jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w celu zapewnienia skutecznej ochrony obszaru wpisanego do rejestru zabytków w Płocicznie-Tartak w opisanej sytuacji?
3. Czy ministerstwo rozważa podjęcie interwencji w przedmiotowej sprawie, w tym skierowanie jej do właściwych organów nadzoru lub kontroli?

Z poważaniem

Poseł Jacek Niedźwiedzki