Zapytanie pisemne w sprawie finansowania usunięcia nielegalnego składowiska odpadów w Ryczołku oraz systemowych zasad uruchamiania środków budżetu państwa na usuwanie nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych

Koszt usunięcia odpadów niebezpiecznych zgromadzonych w Ryczołku jest szacowany na co najmniej kilkadziesiąt milionów złotych i zdecydowanie przekracza możliwości finansowe gminy Kałuszyn oraz powiatu mińskiego. W praktyce to jednak organy samorządowe muszą przygotować i uruchomić działania prowadzące do likwidacji zagrożenia, mimo że jego skala ma znaczenie ponadlokalne. Nowelizacja ustawy o odpadach otworzyła możliwość finansowania do 99 proc. kosztów działań podejmowanych na podstawie art. 26a, ale nadal nie ma jasności, jakie środki są faktycznie dostępne, według jakich kryteriów są alokowane oraz czy możliwe jest wcześniejsze zabezpieczenie finansowania jeszcze przed poniesieniem wydatków. W sprawie Ryczołka potrzebna jest więc zarówno precyzyjna informacja o obiegu tej konkretnej sprawy w ministerstwie, jak i o praktyce działania całego mechanizmu budżetowego.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie łączne środki budżetu państwa, w tym z rezerwy celowej i innych instrumentów pozostających we właściwości ministra finansów i gospodarki, przeznaczono na usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych w latach 2015–2025 oraz jakie środki są zaplanowane na lata 2026–2027, w szczególności na zadania wykonywane na podstawie art. 26a ustawy o odpadach? Proszę o odpowiedź w układzie tabelarycznym, z podaniem: roku, części budżetowej, rozdziału/paragrafu albo nazwy instrumentu, planu po zmianach, wykonania lub kwoty już rozdysponowanej oraz kwoty pozostającej do dyspozycji.

2. Ile wniosków o uruchomienie środków z rezerwy budżetu państwa na usuwanie nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych wpłynęło w 2025 r. oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Jaka była łączna kwota wnioskowana i przyznana oraz ile spraw rozpatrzono pozytywnie, odmownie albo pozostawiono bez pozytywnego rozstrzygnięcia? Proszę również o wskazanie najczęstszych przyczyn odmowy lub odroczenia oraz o przekazanie obowiązujących wytycznych, arkuszy oceny albo innych dokumentów regulujących ocenę takich wniosków.

3. Czy istnieje możliwość udzielenia właściwemu organowi promesy finansowania, wstępnej decyzji w sprawie przyznania środków albo innego mechanizmu gwarancyjnego przed poniesieniem wydatku lub wszczęciem wykonania zastępczego? Jeżeli nie, proszę o wskazanie, czy przeszkoda wynika z przepisów prawa, przyjętej praktyki budżetowej czy z braku odpowiednich wytycznych, a także o podanie nazw lub sygnatur ewentualnych dokumentów wewnętrznych odnoszących się do tej kwestii. Jeżeli tak, proszę o opis trybu, warunków i minimalnego zestawu dokumentów niezbędnych do uzyskania takiego zabezpieczenia.

4. Czy w przypadku lokalizacji, która nie uzyskała finansowania w pierwszej puli środków, możliwe jest uruchomienie dodatkowych środków w trakcie roku budżetowego z rezerwy celowej albo z innych instrumentów budżetowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie ścieżki decyzyjnej, podmiotów uprawnionych do zainicjowania procedury, minimalnego zestawu wymaganych dokumentów, kryteriów pierwszeństwa oraz typowego czasu procedowania.

5. Czy do Ministerstwa Finansów kierowano dotychczas wnioski, analizy, konsultacje albo korespondencję roboczą dotyczącą finansowania usunięcia odpadów z Ryczołka? Jeżeli tak, proszę o podanie dat wpływu, komórek organizacyjnych prowadzących sprawę, aktualnego statusu, a także wskazanie, czy lokalizacja była oceniana na tle innych zgłoszeń oraz o przekazanie kopii tych dokumentów albo co najmniej ich wykazu z datami i sygnaturami.

6. Jakie kryteria lub priorytety są obecnie stosowane przy alokacji środków, gdy zapotrzebowanie zgłoszone przez właściwe organy przekracza dostępną pulę finansowania, oraz czy według tych kryteriów sprawa Ryczołka spełnia przesłanki do finansowania? Proszę o wskazanie, czy istnieje lista rankingowa, notatka uzgodnieniowa, arkusz oceny lub inny dokument odnoszący się do tej lokalizacji, a jeżeli tak – o jego przekazanie albo przynajmniej o podanie nazwy, daty i sygnatury.

7. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmiany organizacyjne lub legislacyjne w zakresie zasad uruchamiania środków z rezerwy budżetu państwa na usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych, w tym wprowadzenie mechanizmu wcześniejszego zabezpieczenia finansowania dla spraw takich jak Ryczołek? Jeżeli tak, proszę o wskazanie zakresu zmian, aktualnego etapu prac, komórek odpowiedzialnych oraz orientacyjnego harmonogramu.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek