Zapytanie pisemne w sprawie wyjaśnienia podstaw prawnych odmowy udzielenia głosu parlamentarzystom oraz żądania przeprosin - Radom, 1 marca 2026 r.

Radom, dnia 2 marca 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

niniejszym zwracam się z zapytaniem poselskim o pilne zajęcie stanowiska w sprawie odmowy umożliwienia zabrania głosu parlamentarzystom podczas uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, która odbyła się w dniu 1 marca 2026 r. o godz. 13:30 w Radomiu.

Z informacji przekazanych uczestnikom wydarzenia wynika, że decyzję o niedopuszczeniu parlamentarzystów do wystąpienia podjęli komendant garnizonu mjr Andrzej Kalisiak oraz dowódca 42. Bazy Lotnictwa Szkolnego płk pil. Michał Kras, uzasadniając ją tym, iż na terenie garnizonu wyłącznie dowództwo decyduje o osobach zabierających głos, a ewentualne przemówienia mogłyby nadmiernie przedłużyć uroczystość. Zaproponowano jednocześnie możliwość wystąpienia po zakończeniu oficjalnej części obchodów, tj. po opuszczeniu terenu przez pododdziały wojskowe.

W mojej ocenie decyzja ta budzi poważne wątpliwości prawne.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia się każdemu wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Ograniczenia tej wolności mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy i tylko w zakresie określonym w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, tj. gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa, porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, poseł i senator wykonują swój mandat w sposób wolny, kierując się dobrem Narodu. Art. 1 ust. 2 tej ustawy stanowi, że posłowie i senatorowie reprezentują Naród i nie wiążą ich instrukcje wyborców. Z kolei art. 20 ust. 1 wskazuje, że organa administracji rządowej i samorządowej są obowiązane udzielać posłom i senatorom informacji oraz wyjaśnień w sprawach wynikających z wykonywania mandatu.

W świetle art. 7 Konstytucji RP organa władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jeżeli decyzja o odmowie udzielenia głosu nie znajduje jednoznacznej podstawy ustawowej, należy ją traktować jako przekroczenie kompetencji.

Uroczystości państwowe o charakterze patriotycznym, w szczególności związane z obchodami święta ustanowionego ustawą, stanowią element życia publicznego Rzeczypospolitej Polskiej. Parlamentarzyści jako przedstawiciele narodu mają prawo uczestniczyć w nich czynnie, w tym zabierać głos w ramach wykonywania mandatu, o ile nie naruszają obowiązujących przepisów prawa. Nie jest mi znany przepis ustawy, który przyznawałby dowódcy garnizonu kompetencję do ograniczenia aktywności przedstawiciela władzy ustawodawczej.

W związku z powyższym wnoszę o odpowiedź na pytania:

1. Na jakiej konkretnej podstawie prawnej oparto decyzję o odmowie udzielenia głosu parlamentarzystom podczas wskazanej uroczystości?
2. Kto podjął decyzję o braku możliwości zabrania głosu przez parlamentarzystów podczas tej uroczystości?
3. Proszę o przedstawienie obowiązujących w resorcie obrony narodowej wytycznych regulujących zasady udziału parlamentarzystów w uroczystościach patriotyczno-religijnych.
4. Wnoszę o podjęcie stosownych działań nadzorczych wobec osób odpowiedzialnych za zaistniałą sytuację.
5. Czy ministerstwo uznaje opisane działanie za zgodne z Konstytucją RP i ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora?
6. Proszę o przekazanie oficjalnych przeprosin skierowanych do zainteresowanych parlamentarzystów za uniemożliwienie realizacji ich mandatu w trakcie tych uroczystości.

Uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, ustanowionego z inicjatywy śp. prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prof. Lecha Kaczyńskiego, mają charakter państwowy i powinny być przestrzenią wspólnotową, a nie miejscem politycznego ograniczania aktywności przedstawicieli narodu. W związku z zaistniałą sytuacją uważam, że zachowanie ww. dowódców jest skandalem i wymaga wyciągnięcia konsekwencji.

Z wyrazami szacunku

Marek Suski
Poseł na Sejm RP