Zapytanie pisemne w sprawie desygnacji polskich ośrodków onkologicznych do europejskiej sieci EUnetCCC

Warszawa, dnia 27.01.2026 r.

Szanowna Pani Minister,

Europejska Sieć Kompleksowych Centrów Onkologicznych – EUnetCCC – to inicjatywa Unii Europejskiej, której celem jest trwała poprawa jakości leczenia nowotworów w państwach członkowskich. Sieć ta ma skupiać najlepsze ośrodki onkologiczne, które zapewniają pacjentom nie tylko leczenie, ale także dostęp do badań klinicznych, innowacyjnych terapii, nowoczesnej diagnostyki, profilaktyki oraz skoordynowanej opieki na poziomie regionalnym i krajowym.

Założenia funkcjonowania tej sieci są obecnie opracowywane w ramach projektu EUnetCCC Joint Action, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu EU4Health. Projekt ten realizowany jest przez państwa członkowskie i stanowi fazę przygotowawczą do utworzenia docelowej, trwałej europejskiej sieci kompleksowych centrów onkologicznych. Co szczególnie należy podkreślić – nie jest to projekt grantowy dla pojedynczych szpitali, lecz element długofalowej polityki zdrowotnej UE powiązanej z Europejskim Planem Walki z Rakiem.

Trzeba szczególnie mocno podkreślić, że do końca lutego 2026 roku trwa pierwszy formalny nabór ośrodków do sieci EUnetCCC, prowadzony w ramach projektu EUnetCCC Joint Action. Nabór ten odbywa się w formule otwartego zgłoszenia (Call for Interest) i stanowi kluczowy etap przejściowy między fazą projektową, a faktycznym kształtowaniem europejskiej sieci centrów onkologicznych. Terminy te mają istotne znaczenie z punktu widzenia państw członkowskich, ponieważ brak odpowiednich zgłoszeń i decyzji na poziomie krajowym może skutkować opóźnionym lub ograniczonym udziałem danego kraju w strukturach sieci.

Udział w sieci EUnetCCC może odbywać się różnymi ścieżkami. Część centrów onkologicznych w Europie uczestniczy już w międzynarodowych systemach jakości takich jak certyfikacja prowadzona przez Organisation of European Cancer Institutes (OECI). Ośrodki, które są certyfikowane lub znajdują się w formalnym procesie certyfikacji OECI, również mogą w określonym zakresie samodzielnie zgłaszać się do sieci EUnetCCC, korzystając z faktu wcześniejszego potwierdzenia jakości na poziomie europejskim.

Udział polskich ośrodków w certyfikacji OECI jest obecnie bardzo ograniczony. Do tej pory żaden z polskich ośrodków nie posiada certyfikacji OECI. Certyfikacja ta jest procesem wieloletnim, kosztownym i wymagającym wysokiego poziomu integracji leczenia, badań naukowych oraz zarządzania. W praktyce oznacza to, że zdecydowana większość polskich szpitali onkologicznych nie ma dziś realnej możliwości wejścia do europejskiej sieci wyłącznie tą drogą.

Dlatego kluczową rolę odgrywa desygnacja ośrodków przez państwo członkowskie. Desygnacja polega na formalnym wskazaniu przez właściwy organ krajowy najlepszych i najbardziej perspektywicznych ośrodków onkologicznych jako kandydatów do europejskiej sieci CCC. Jest to decyzja strategiczna, która pozwala danemu państwu świadomie budować swoją pozycję w przyszłym europejskim systemie leczenia nowotworów oraz zapewnić, że sieć rozwija się w sposób spójny z krajową strategią onkologiczną.

W Polsce funkcję Competent Authority w ramach projektu EUnetCCC Joint Action pełni Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy, działający w imieniu państwa polskiego w ścisłej współpracy z Ministerstwem Zdrowia. To właśnie Competent Authority jest formalnie uprawniona do przekazywania do struktur europejskich decyzji o desygnacji ośrodków onkologicznych. Oznacza to, że desygnacja nie jest inicjatywą oddolną ani decyzją pojedynczych szpitali, lecz wymaga strategicznego umocowania po stronie Instytucji rządowych.

W tym kontekście warto podkreślić, że w Polsce funkcjonują ośrodki o ugruntowanej pozycji klinicznej i naukowej, które mogłyby potencjalnie spełniać kryteria kompleksowego centrum onkologicznego w rozumieniu EUnetCCC. Przykładem takiej instytucji jest Narodowy Instytut Onkologii – Oddział w Gliwicach, będący jednym z kluczowych ośrodków onkologicznych w południowej Polsce. Ośrodek ten od lat prowadzi wysoko wyspecjalizowane leczenie nowotworów, działalność badawczą oraz szkoleniową i obsługuje duży obszar populacyjny, co wpisuje się w europejską koncepcję centrów CCC jako jednostek odpowiedzialnych nie tylko za leczenie, lecz także za rozwój jakości opieki onkologicznej w skali regionalnej. Wskazanie takich ośrodków w procesie desygnacji pozwoliłoby na zrównoważone terytorialnie budowanie sieci CCC w Polsce z uwzględnieniem potrzeb różnych regionów kraju.

Desygnacja nie oznacza automatycznego uzyskania europejskiego certyfikatu ani statusu ośrodka elitarnego. Jest to punkt startowy, który umożliwia tym ośrodkom wejście do europejskiego procesu certyfikacji, skorzystanie z eksperckiego wsparcia oraz uzyskanie dostępu do istotnego współfinansowania unijnego kosztów przygotowania, audytów i dostosowań organizacyjnych. W praktyce jest to inwestycja w jakość całego systemu onkologii, a nie wyłącznie w pojedyncze instytucje.

Z perspektywy pacjentów i interesu publicznego sieć EUnetCCC nie jest „elitarnym klubem szpitali“, lecz narzędziem porządkowania systemu ochrony zdrowia. Centra wchodzące w skład sieci mają odpowiadać za duże populacje pacjentów, często liczące kilka milionów mieszkańców, oraz pełnić rolę regionalnych i krajowych filarów nowoczesnej onkologii.

W sytuacji, gdy udział polskich ośrodków w międzynarodowych systemach certyfikacji jest obecnie znikomy, brak aktywnej polityki desygnacyjnej grozi marginalizacją Polski w rozwijającej się europejskiej sieci CCC. Oznaczałoby to utratę wpływu na kształt przyszłego europejskiego systemu leczenia nowotworów oraz ograniczenie możliwości poprawy jakości opieki nad pacjentami w kraju.

Desygnacja najlepszych ośrodków onkologicznych przez Competent Authority działającą we współpracy z Ministrem Zdrowia jest kluczowym narzędziem umożliwiającym Polsce pełnoprawny udział w sieci EUnetCCC. Jest to decyzja strategiczna państwa, mająca bezpośrednie znaczenie dla przyszłości polskiej onkologii, bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli oraz pozycji Polski w europejskiej polityce zdrowotnej.

Dlatego proszę o informację: czy możliwe jest wskazanie Narodowego Instytutu Onkologii – Oddziału w Gliwicach jako podmiotu upoważnionego do wejścia do sieci EUnetCCC, co pozwoli na aktywny udział, zacieśnienie współpracy naukowej oraz wdrażanie wspólnych standardów opieki onkologicznej na poziomie europejskim?

Z wyrazami szacunku

Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP