Zapytanie pisemne w sprawie potrzeby wypracowania odrębnych rozwiązań finansowych dla byłych miast wojewódzkich

Szanowni Państwo

na podstawie art. 195 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję do ministra finansów i gospodarki oraz ministra funduszy i polityki regionalnej zapytanie w sprawie potrzeby wypracowania odrębnych rozwiązań finansowych dla byłych miast wojewódzkich.

W ostatnich latach samorządy w całej Polsce mierzą się z coraz większymi wyzwaniami finansowymi wynikającymi ze spadku dochodów własnych oraz rosnących kosztów realizacji zadań publicznych. W sposób szczególny problem ten dotyka byłych miast wojewódzkich – takich jak Tarnów – które mimo utraty statusu administracyjnego wciąż pełnią kluczowe funkcje aglomeracyjne i regionalne.

Miasta te utrzymują rozbudowaną infrastrukturę drogową, edukacyjną i społeczną, z której korzystają mieszkańcy całych regionów, nie tylko samych ośrodków miejskich. Przykładowo w Tarnowie aż 68% uczniów szkół średnich pochodzi spoza miasta, co generuje dodatkowe koszty ponoszone zarówno przez gminę, jak i powiat grodzki. Jednocześnie liczba mieszkańców – a więc także podatników – systematycznie maleje, co bezpośrednio przekłada się na coraz niższe wpływy z podatków PIT i CIT.

Podczas ostatniego posiedzenia sejmowej komisji, w której uczestniczył m.in. prezydent Bytomia, zwrócono uwagę na dramatyczne skutki finansowe, jakie niesie dla byłych miast wojewódzkich utrata mieszkańców i związanych z nimi dochodów. Wskazano, że przy obecnych zasadach podziału środków nawet stosunkowo niewielki spadek liczby ludności oznacza dla takich miast ubytek dziesiątek milionów złotych rocznie. Głos ten spotkał się z szerokim odzewem w środowisku samorządowym, a przedstawione argumenty w pełni oddają również sytuację Tarnowa i innych miast o podobnym charakterze.

Tarnów, podobnie jak inne byłe miasta wojewódzkie, staje dziś przed realnym zagrożeniem stagnacji rozwojowej i pogłębiającej się depopulacji. Dysproporcje w dostępie do środków rozwojowych i mechanizmach finansowania samorządów powodują, że metropolie i stolice województw umacniają swoją pozycję, podczas gdy ośrodki średniej wielkości tracą możliwości inwestycyjne i stają się coraz mniej konkurencyjne w przyciąganiu mieszkańców oraz inwestorów.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej planują wprowadzenie rozwiązań, które pozwolą na odrębne potraktowanie byłych miast wojewódzkich w systemie finansowania jednostek samorządu terytorialnego, uwzględniając ich specyficzną rolę w sieci osadniczej kraju oraz znaczenie dla zrównoważonego rozwoju Polski?

2. Czy są rozważane mechanizmy rekompensujące utratę dochodów wynikającą ze spadku liczby mieszkańców w miastach pełniących funkcje regionalne mimo utraty statusu wojewódzkiego?

3. Czy resorty prowadzą analizy dotyczące potrzeb inwestycyjnych i infrastrukturalnych byłych miast wojewódzkich w kontekście ich roli w równoważeniu rozwoju terytorialnego kraju?

Z poważaniem

Piotr Górnikiewicz
Poseł na Sejm RP