Zapytanie pisemne w sprawie stanowiska Ministerstwa Finansów wobec możliwości zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży w kasie fiskalnej

Szanowny Panie Ministrze,

po analizie najnowszego stanowiska Ministerstwa Finansów i Gospodarki w sprawie możliwości skorzystania przez podatnika ze zwolnienia podmiotowego z obowiązku stosowania kasy rejestrującej po ponownym rozpoczęciu działalności gospodarczej, które przedstawił pan wiceminister Jarosław Neneman, pragnę podzielić się istotnymi uwagami.

Po pierwsze, w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących w § 3 ust. 2 pkt 1 wskazano wyraźnie, że zwolnienia z tytułu limitu wartości sprzedaży nie stosuje się do podatników, którzy „w poprzednim roku podatkowym byli obowiązani do prowadzenia ewidencji lub przestali spełniać warunki do zwolnienia“. Literalne brzmienie przepisu odnosi się zatem wyłącznie do poprzedniego roku podatkowego, a nie do całej historii działalności podatnika. Przyjęcie innej wykładni prowadziłoby do rozszerzania obowiązków podatnika ponad to, co przewidziano w przepisach.

Po drugie, w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 listopada 2012 r. (Dz. U. 2012 poz. 1382) zawarty był odmienny zapis – w § 7 pkt 5 wskazano, że zwolnienia nie stosuje się do podatników, którzy „przed dniem 1 stycznia 2012 r. utracili prawo do zwolnienia“. To brzmienie jednoznacznie obejmowało wszystkie lata poprzednie. Skoro w obecnym rozporządzeniu zrezygnowano z takiego sformułowania i wprowadzono wyłącznie odniesienie do „poprzedniego roku podatkowego“, należy uznać, że była to świadoma decyzja ustawodawcy, a zatem nie można dowolnie rozszerzać zakresu wyłączeń wbrew literalnemu brzmieniu przepisu.

Po trzecie, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2016 r. (II FSK 462/14) stosowanie analogii z innych regulacji podatkowych jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo i wyłącznie wtedy, gdy działa na korzyść podatnika, a nie w celu rozszerzenia jego obowiązków. Tym samym powoływanie się przez Ministerstwo Finansów na „intencję projektodawcy“ w celu ograniczenia prawa do zwolnienia, mimo braku takiego zapisu w rozporządzeniu, stanowi niedopuszczalne obciążanie podatnika ponad to, co wynika z prawa.

Po czwarte, zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest państwem prawa, które urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej. Interpretacja przedstawiona przez Ministerstwo Finansów, w której obywatel nie może korzystać z prawa wynikającego z jasnego i literalnego brzmienia przepisu, a decydujące znaczenie przypisuje się nieprecyzyjnym „intencjom ustawodawcy“, narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Po piąte, w świetle art. 84 Konstytucji RP obowiązki podatkowe mogą być nakładane wyłącznie na podstawie ustawy. Ustawa o VAT w art. 111 ust. 8 przewiduje możliwość określenia zakresu zwolnień w drodze rozporządzenia. Skoro rozporządzenie – akt wykonawczy – posługuje się jednoznacznym pojęciem „poprzedniego roku podatkowego“, Ministerstwo Finansów nie może na podstawie własnej interpretacji czy domniemanej intencji tworzyć dodatkowych ograniczeń, które nie wynikają z obowiązującego prawa.

Po szóste, należy podkreślić, że intencje projektodawcy, o których mowa w stanowisku Ministerstwa Finansów, nie stanowią prawa i nie mogą być wiążące dla podatników ani organów podatkowych. W demokratycznym państwie prawa organ administracji nie może zastępować ustawodawcy, rozszerzając obowiązki podatników w drodze wykładni contra legem.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego w najnowszym stanowisku Ministerstwa Finansów i Gospodarki odnośnie do możliwości zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej pominięto fakt, że obecne przepisy rozporządzenia odwołują się wyłącznie do poprzedniego roku podatkowego?
2. Z jakich przyczyn stanowisko Ministerstwa Finansów i Gospodarki zmierza do ograniczenia prawa podatnika do zwolnienia, mimo że aktualne brzmienie przepisów takiego ograniczenia nie przewiduje?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP