Zapytanie pisemne w sprawie nowych regulacji prawnych chroniących przed wykorzystaniem technologii deepfake

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w sprawie zjawiska wykorzystywania technologii deepfake w zakresie rozpowszechniania wizerunku osób dorosłych w kontekście pornograficznym.

Art. 191a Kodeksu karnego, dodany ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz innych ustaw, penalizuje utrwalanie i rozpowszechnianie nagiego wizerunku osoby lub jej wizerunku w trakcie czynności seksualnej bez zgody tej osoby. Przepis ten od momentu uchwalenia pozostaje w niezmienionej formie. Jego ratio legis polegało na zapewnieniu ochrony przed sytuacjami, w których wizerunek osoby był utrwalany i upowszechniany wbrew jej woli.

Obecnie jednak, wobec dynamicznego rozwoju technologii sztucznej inteligencji, pojawiło się zjawisko tzw. deepfake, polegające na cyfrowym generowaniu lub przetwarzaniu wizerunku, w tym poprzez nakładanie twarzy osoby pokrzywdzonej na nagie ciało aktora czy postaci fikcyjnej. Tego rodzaju materiały, mimo iż nie przedstawiają rzeczywistego ciała osoby pokrzywdzonej, są odbierane przez odbiorców jako realistyczne i faktyczne nagrania. W konsekwencji prowadzi to do poważnych naruszeń dóbr osobistych i wolności osób pokrzywdzonych, a także może sprzyjać zjawisku tzw. revenge porn.

Aktualne brzmienie art. 191a K.k. nie obejmuje wprost przypadków rozpowszechniania przetworzonego lub wytworzonego wizerunku osoby dorosłej. Tymczasem sformułowanie to funkcjonuje w art. 202 § 4b K.k., odnoszącym się do pornografii dziecięcej. Wprowadzenie analogicznego rozwiązania w art. 191a pozwoliłoby objąć ochroną prawnokarną osoby dorosłe, których wizerunki są bez ich zgody generowane i rozpowszechniane w formie deepfake.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:

1. Czy w resorcie sprawiedliwości prowadzone są prace analityczne nad nowelizacją art. 191a K.k. w kierunku objęcia penalizacją również przetworzonych lub wytworzonych wizerunków osób dorosłych?

2. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę wprowadzenia do Kodeksu karnego przepisu penalizującego rozpowszechnianie materiałów pornograficznych z wykorzystaniem technologii deepfake?

3. Jakie działania legislacyjne, organizacyjne lub edukacyjne podejmuje ministerstwo w celu ochrony osób dorosłych przed bezprawnym wykorzystywaniem ich wizerunku w materiałach generowanych sztucznie?