Zapytanie pisemne w sprawie aktualizacji danych o stanie finansów samorządu terytorialnego

W kolejnych latach (2020-2022) poprzedniej IX kadencji kierowałem do ministra finansów zapytania (nr 981, 982, 3475 i 5016) w sprawie kształtowania się finansów samorządu terytorialnego w kolejnych latach od zmian ustrojowych w 1990 roku. W 2023 roku, będąc jednocześnie członkiem Rady Ministrów ds. samorządu terytorialnego, otrzymałem z Ministerstwa Finansów aktualizacje wcześniejszych danych wraz z planem na 2023 rok. Zatem na zapytanie nr 5016 z 2022 roku oraz w ramach aktualizacji z 2023 roku otrzymałem załączone tabelaryczne odpowiedzi.

Takie zestawienia danych niezbędne są dla określenia, jak kształtują się porównawczo finanse samorządowe i jakie rezultaty są osiągane w wyniku podejmowanych działań wspierających ten sektor finansów publicznych.

Uczestniczę w tym procesie, inicjując istotne kierunki zmian systemowych (wypełniających luki tego systemu powstałe w pierwszych dwóch etapach reform samorządowych: reformy gminnej i reformy powiatowej wraz z wojewódzką; jak też uwzględniających sytuacje kryzysowe – jak pandemia – oraz zmiany systemu podatkowego).

Ocena efektów zmian i ewentualne dalsze modyfikacje systemu finansów samorządu terytorialnego i form jego wsparcia zależą od poznania (kontynuacji) w zestawieniach danych już obejmujących wykonanie budżetów lat 2022-2024 oraz z odpowiednim wskazaniem planu na 2025 r. Wyraz „odpowiednim“ jest oczywiście związany z faktem wprowadzenia w życie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z 1 października 2024 r. Zastosowany tam sposób naliczania udziałów w podatkach PIT i CIT oraz subwencji (z uwzględnieniem dodatkowych środków), określony ramą zawartą w art. 31 wymienionej ustawy, wyznacza inne proporcje w tych tytułach dochodowych. Jednak dla pełnej oceny zmian w systemie – zwłaszcza przejścia z jednej ustawy o dochodach jst na drugą – potrzebne jest całościowe zestawienie porównawcze, by mieć pełny obraz funkcjonowania w kolejnych latach.

Będzie to podstawa do wymiernej oceny skutków dokonywanych zmian, zwłaszcza dla określenia modeli efektywnościowych w zakresie dysponowania środkami publicznymi.

Proszę zatem o odpowiednią aktualizację tabel i ich udostępnienie w formie odpowiedzi na zapytanie poselskie, co będzie jednocześnie ilustracją, jak kolejne lata 2022-2024 wpłynęły na stan finansów samorządu terytorialnego i jakie perspektywy określa plan na 2025 r.

Jednocześnie proszę o odpowiedź:

1. Czy w 2025 roku jest planowane – w warunkach obowiązywania nowej ustawy o dochodach jst – jednorazowe uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego przez subwencje uzupełniającą (jak w 2021 r. i 2023 r.), czy dodatkowy jednorazowy udział w podatku dochodowym (jak w 2022 r. i 2024 r.)?

2. Jakie środki były przekazywane w poszczególnych latach funkcjonowania – oraz jakie planuje się przekazać w kolejnych latach – z następujących funduszy inwestycyjnych:

- Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych,
- Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych,
- Rządowego Funduszu Odbudowy Zabytków,

jak też jaka jest ich dalsza perspektywa funkcjonowania?

3. Jakie środki były przekazywane w poszczególnych latach funkcjonowania oraz jakie planuje się przekazać w kolejnych latach z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (wraz z poprzednimi formami funkcjonowania tego funduszu)?

Włodzimierz Tomaszewski
Poseł na Sejm RP