Zapytanie pisemne w sprawie nieprawidłowości w realizacji programu "Czyste Powietrze" oraz braku reakcji WFOŚiGW na zgłoszenia o nadużyciach

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z zapytaniem w związku z licznymi sygnałami obywateli dotyczącymi poważnych nieprawidłowości w realizacji rządowego programu „Czyste Powietrze” oraz skrajnie nieodpowiedzialnym zachowaniem niektórych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Zgłoszenia te dotyczą sytuacji, w której beneficjenci programu – w tym osoby o najniższych dochodach – zlecili złożenie wniosków oraz wykonanie prac firmom, które okazały się nieuczciwe. Firmy te, mimo licznych ostrzeżeń, w dalszym ciągu otrzymują środki z programu, pomimo że nie realizują powierzonych im zadań, ogłaszają restrukturyzacje lub upadłość i uchylają się od wykonania prac, a w wielu przypadkach – jak opisywane poniżej – znikają z rynku.

Co gorsza, przedstawiciele funduszu mieli oświadczyć, że nie zamierzają podejmować żadnych działań prewencyjnych mimo bezpośrednich zgłoszeń beneficjentów. W omawianej sprawie na konto wykonawcy trafiło łącznie 126 200,00 zł środków publicznych, mimo iż nie wykonano żadnych prac. Beneficjenci zostali obarczeni ryzykiem zwrotu tych kwot wraz z odsetkami, mimo że to fundusz wypłacił środki osobie trzeciej – pomimo wyraźnych ostrzeżeń.

Z informacji przekazywanych przez pokrzywdzonych wynika, że podobnych przypadków w całym kraju mogą być setki lub nawet tysiące. Osoby poszkodowane, w tym seniorzy i osoby schorowane, organizują się w grupach pomocowych w mediach społecznościowych. W sprawę zaangażowały się również media regionalne.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo posiada wiedzę o opisywanych nieprawidłowościach w programie „Czyste Powietrze”, w szczególności w województwie lubelskim?
2. Czy ministerstwo prowadzi nadzór nad praktykami wypłacania środków wykonawcom, którzy znaleźli się w stanie restrukturyzacji lub ogłosili upadłość?
3. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub proceduralne umożliwiające beneficjentom skuteczne zablokowanie wypłaty środków, gdy istnieje ryzyko oszustwa lub niewykonania prac?
4. Czy rozważane jest objęcie tego większą odpowiedzialnością przez wojewódzkie fundusze, które – mając wiedzę o nieuczciwych praktykach – mimo to przekazują środki publiczne potencjalnym oszustom?
5. Czy pokrzywdzeni będą mogli liczyć na wsparcie państwa w odzyskaniu utraconych środków lub ich umorzeniu, by nie ponosić odpowiedzialności za działania wykonawców, na które nie mieli realnego wpływu?

Program „Czyste Powietrze” został stworzony jako wsparcie dla obywateli – zwłaszcza mniej zamożnych – w procesie modernizacji energetycznej domów. Tragicznym paradoksem staje się sytuacja, w której to właśnie ci ludzie – ufając instytucjom państwowym – zostają bez środków do życia i dźwigają odpowiedzialność za zaniedbania instytucji publicznych.

Z poważaniem

Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP