Zapytanie pisemne w sprawie możliwości zmian w zapisach regulaminowych projektów z KPO (uczelnie medyczne)

Szanowna Pani Minister,

uruchomienie środków z Krajowego Planu Odbudowy dedykowanych dla uczelni medycznych w ramach projektu pn. "Modernizacja i wyposażenie obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne" to długo oczekiwany moment, na który czekały uczelnie medyczne w naszym kraju. Wszak jest to niezwykle istotne wsparcie w zakresie możliwości doposażenia bazy dydaktycznej oraz ogromna szansa na rozwój uczelni, gdyż zaplanowane inwestycje będą miały na celu poprawę warunków kształcenia i zwiększenia dostępności do studiów medycznych. Dlatego też konieczne wydaje się wdrożenie takich rozwiązań, które pozwolą na maksymalne wykorzystanie przyznanych środków. Niestety od dnia podpisania umowy przez uczelnie do końca okresu realizacji poszczególnych projektów pozostało niewiele czasu – 10 miesięcy, co stanowi bardzo krótki czas na realizację zwłaszcza tych inwestycji, które wiążą się z procesem modernizacji, rozbudowy czy budowy zaplecza dydaktycznego. Istnieje realne niebezpieczeństwo, że zwłaszcza prace budowlane mogą nie zostać zakończone przed dniem 31 marca 2026 r. z uwagi na przyczyny niezależne od uczelni (postępowania przetargowe, perturbacje administracyjne związane m.in. z udzielaniem pozwolenia na użytkowanie, zawiłości geopolityczne).

Proces inwestycyjny w zakresie budownictwa stanowi złożone i długotrwałe przedsięwzięcie, którego realizacja uzależniona jest od szeregu czynników niezależnych od inwestora. Do najważniejszych z nich należą:

• przeciągające się w czasie postępowania przetargowe, nierzadko obciążone licznymi odwołaniami ze strony wykonawców,
• konieczność uzyskania pozwoleń i uzgodnień od instytucji zewnętrznych,
• problemy z terminowością oraz jakością realizacji robót przez wykonawców,
• ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, m.in. ustawy – Prawo zamówień publicznych, Prawa budowlanego, ustawy o ochronie zabytków, czy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym itp.

Wobec powyższego, przeprowadzenie inwestycji polegających na budowie, modernizacji lub remoncie infrastruktury dydaktycznej w tak krótkim czasie wiąże się z ryzykiem nieukończenia zadań składających się na dany wskaźnik, w całości. Potwierdzają to również sygnały płynące od potencjalnych wykonawców, którzy już na etapie przetargów zgłaszają trudności w dotrzymaniu zakładanych terminów realizacji. Pomimo tych trudności większość uczelni medycznych od wielu miesięcy podejmowała działania, aby w sposób maksymalny wykorzystać środki przyznane im w ramach konkursu KPO – przygotowali projekty oraz postępowania przetargowe, ogłaszali przetargi, zabezpieczali środki własne na realizację inwestycji. Wciąż jednak kluczowe dla nich są jasne zasady rozliczenia tych zadań, które nie zostaną wykonane w całości do zakończenia okresu rozliczeniowego, tj. do dnia 31 marca 2026 r. Zasady te, zawarte w przesłanych umowach, w kilku punktach wymagają doprecyzowania, aby racjonalnie, efektywnie oraz zgodnie z przepisami przeprowadzić i rozliczyć zaplanowane inwestycje, przy jednoczesnym zachowaniu zasad należytego wydatkowania środków publicznych i osiągnięcia zakładanych wskaźników rzeczowych i finansowych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmianę zapisów przesłanych uczelniom umów w zakresie doprecyzowania zasad rozliczania wsparcia zgodnie z zasadą proporcjonalności? W przesłanych obecnie umowach istnieje zapis, który stanowi, iż weryfikacja wskaźników odbywa się zgodnie z zasadą proporcjonalności, co oznacza uprawnienie IOI do pomniejszenia wsparcia ze środków planu rozwojowego proporcjonalnie do stopnia niewykonania wskaźnika w przypadku braku wykonania, niepełnego wykonania lub nieterminowego wykonania wskaźnika. Intencją zapisu jest to, że zasada proporcjonalności odnosi się do stopnia wykonania poszczególnych zadań składających się na dany wskaźnik, zaś tabela wskaźników we wzorze załącznika nr 7 do umowy zawiera wartość bazową wyrażoną w liczbie z dwoma miejscami po przecinku. Należy zatem rozumieć, że wskaźnik może zostać zrealizowany również w wartości ułamkowej, w zależności od etapu zaawansowania prac nad danym zadaniem wchodzącym w skład wskaźnika – np. wartość bazowa wskaźnika obejmującego dwa zadania będzie mogła wynieść 1,75 w przypadku gdy zadanie nr 1 zostanie zrealizowane w 100%, a zadanie nr 2 zostanie zrealizowane w 75%. Doprecyzowanie zasady proporcjonalności, poprzez dodanie do § 12 ust. 2 dodatkowych postanowień uszczegółowiłoby zasady rozliczenia danego wskaźnika w sytuacji, gdy wchodzące w jego skład zadanie lub zadania zostały zrealizowane tylko częściowo.
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje uszczegółowienie zasad weryfikacji wskaźników, poprzez dopisanie w § 12 ust. 2 informacji, iż "poziom wykonania wskaźnika uwzględnia postęp finansowy i rzeczowy poszczególnych zadań w ramach wskaźnika w stosunku do zakładanego harmonogramu rzeczowo-finansowego tych zadań. W przypadku niepełnego wykonania jednego lub więcej zasad w ramach danego wskaźnika w okresie realizacji przedsięwzięcia OOW może dokonać rozliczenia poniesionych wydatków na realizację tych zadań proporcjonalnie do stopnia ich realizacji w stosunku do zakładanego harmonogramu rzeczowo-finansowego tych zadań"?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia zakłada zmianę terminu kwalifikowalności wydatków? Obecnie w umowach istnieje zapis mówiący o tym, że jest to okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2026 r. Czy możliwe jest wprowadzenie zmiany polegającej na wydłużeniu terminu realizacji przedsięwzięcia do dnia 30 czerwca 2026 r.?

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP