Zapytanie pisemne w sprawie rozbiórki postmodernistycznego budynku dworca kolejowego w Częstochowie

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w imieniu mieszkanek i mieszkańców Częstochowy oraz środowisk społecznych, architektonicznych i kulturalnych, które stanowczo sprzeciwiają się planom wyburzenia głównego dworca kolejowego w Częstochowie.

Budynek ten, zaprojektowany przez architekta Ryszarda Frankowicza i oddany do użytku w 1996 roku, to nie tylko ważny element infrastruktury transportowej, lecz również znaczący przykład polskiej architektury postmodernistycznej. W świetle rosnącej świadomości na temat wartości dziedzictwa architektonicznego po przemianach ustrojowych w 1989 roku, decyzja o jego zburzeniu spotyka się z wyrazami sprzeciwu. Tym bardziej, że mamy do czynienia z tendencją do usuwania obiektów z tego okresu — wystarczy przypomnieć niedawne wyburzenie pawilonu Saspol we Wrocławiu, także reprezentującego styl postmodernistyczny. To niepokojący trend — likwidujemy architekturę, która nie miała jeszcze szansy zostać w pełni doceniona jako nasze dziedzictwo.

Obecny dworzec jest nie tylko funkcjonalny i dobrze skomunikowany, ale również pełni ważne funkcje społeczne i kulturalne. Jest on niemniej zaniedbany i wymaga modernizacji, ale z zachowaniem jego walorów architektonicznych. Zamiast inwestować w nowy, znacznie mniejszy obiekt, który — według krytyków — przypomina bardziej kontener niż nowoczesny dworzec z prawdziwego zdarzenia, warto rozważyć rewitalizację i dostosowanie istniejącego budynku do współczesnych potrzeb.

Mimo licznych apeli, sprzeciwu lokalnych radnych, opinii architektów i aktywistów, a także rosnących kosztów inwestycji, spółka PKP kontynuuje swoje plany. Ponadto brak transparentnych i otwartych konsultacji społecznych podważa zaufanie do procesu decyzyjnego.

To, jak traktujemy otaczającą nas przestrzeń publiczną, świadczy o podejściu państwa wobec obywateli i ich prawa do współdecydowania o swoim otoczeniu. W wielu przypadkach dworzec kolejowy to nie tylko budynek z określoną funkcją - to część tożsamości miasta, miejsce spotkań, symbol. Apeluję zatem o ponowne rozważenie decyzji o wyburzeniu i otwarcie drogi do modernizacji dworca kolejowego w Częstochowie z poszanowaniem architektonicznego dziedzictwa i lokalnej społeczności.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury dysponuje niezależną, merytoryczną analizą porównującą koszty wyburzenia i budowy nowego obiektu z kosztem modernizacji istniejącego budynku? Jeżeli tak, proszę o przekazanie jej treści. Jeżeli nie, proszę o wyjaśnienie, dlaczego taka analiza nie została sporządzona.
2. Czy ministerstwo bierze pod uwagę wstrzymanie realizacji inwestycji i przeprowadzenie rzeczywistych konsultacji z mieszkańcami i samorządem lokalnym?
3. W jaki sposób uwzględniono społeczne, kulturowe i edukacyjne funkcje, które pełni obecny dworzec, oraz możliwość ich rozwinięcia w ramach jego modernizacji?
4. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania mające na celu ochronę i promocję dziedzictwa postmodernistycznej architektury, której przykładem jest dworzec w Częstochowie?
5. Czy uwzględniono głos architekta budynku Ryszarda Frankowicza, który zadeklarował gotowość do współpracy w celu zachowania i przekształcenia obiektu zgodnie z nowymi potrzebami bez konieczności jego burzenia?
6. Dlaczego warunki konkursu architektonicznego nie dopuściły wariantu zachowania istniejącego budynku, ograniczając pole do innowacyjnych i zrównoważonych rozwiązań?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP