Zapytanie pisemne w sprawie dalszych relacji handlowych z Ukrainą po wygaśnięciu 5 czerwca 2025 r. autonomicznych środków handlowych (ATM)

W czasie polskiej prezydencji w UE, 5 czerwca 2025 r., skończyły się dotychczasowe zasady handlu pomiędzy UE a Ukrainą. Pozostały trzy miesiące. Ukraina wie, czego chce od UE – kontynuacji wolnego dostępu do rynku UE.

Ukraina chce współpracować z Polską w dziedzinie przetwórstwa produktów rolno-spożywczych. Ukraiński minister rolnictwa „zaprosił polskie firmy do otwierania wspólnych przedsiębiorstw na Ukrainie“. Potencjalne obszary współpracy to m.in. przetwórstwo roślin strączkowych, produkcja pasz dla zwierząt czy bioetanolu.

Komisja Europejska oficjalnie oświadczyła, że nie planuje odnowienia autonomicznych środków handlowych (ATM). Zamiast tego zamierza powrócić do Układu o Stowarzyszeniu z Ukrainą (art. 29). Oznacza to konieczność ponownego wynegocjowania części handlowej porozumienia z Ukrainą, a przed 5 czerwca 2025 r. wymagane byłoby zatwierdzenie tej zmiany przez Radę.

Komisja miała przedstawić państwom członkowskim swoją podstawę negocjacyjną dotyczącą rewizji Układu o Stowarzyszeniu z Ukrainą do końca stycznia, jednak termin ten nie został dotrzymany.

Układ o Stowarzyszeniu pomiędzy UE a Ukrainą już wcześniej zakładał stopniową liberalizację handlu – zmniejszenie ceł, ale też kontyngenty na niektóre wrażliwe towary, jak zboża, mięso czy cukier, oraz możliwość podejmowania działań ochronnych w przypadku zagrożenia dla rynków wewnętrznych.

Ukraina nie będzie chciała zgodzić się na powrót do tych zasad, ponieważ dzięki bezcłowemu handlowi jej udział w rynku unijnym wzrósł z 23% do niemal 60%.

Według opinii przedsiębiorstw nie wspieramy ukraińskiego rolnictwa – wspieramy jedynie 5% największych agroholdingów, które kontrolują eksport.

Małe rodzinne gospodarstwa ukraińskie produkują na rynek wewnętrzny, eksport jest domeną gigantów, w większości z kapitałem międzynarodowym.

Teraz dajemy Ukrainie szansę wejścia do UE – znów nie wiadomo, na jakich warunkach. O tym, że ukraiński eksport jest zagrożeniem, wiemy od ponad dwóch lat. Potrzebujemy strategii sektorowych w rolnictwie, które określą nasze oczekiwania.

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907), uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy rząd ma propozycje dotyczące zasad handlu pomiędzy UE a Ukrainą po 5 czerwca 2025 r. w obszarze gospodarki rolno-żywnościowej?
2. Dlaczego minister rolnictwa i rozwoju wsi nie opracował strategii sektorowych przewidzianych w Strategii Odpowiedzialnego Rozwoju do 2030 r.?

Bez strategii sektorowych nie możemy rozmawiać o warunkach, na jakich zgodzimy się na handel z Ukrainą.

3. Czy rząd współpracuje z organizacjami rolniczymi nad wspólnymi propozycjami rozwiązań i przedstawieniem ich Komisji Europejskiej oraz komisarzowi Hansenowi?
4. Jaki jest harmonogram prac nad przyjęciem rozwiązań dotyczących handlu UE z Ukrainą po 5 czerwca 2025 r.?

Z poważaniem

Kazimierz Gwiazdowski
Poseł na Sejm RP