Zapytanie pisemne w sprawie możliwości wsparcia Średzkiej Kolei Powiatowej w zakresie rewitalizacji i utrzymania historycznej linii wąskotorowej

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwróciło się Towarzystwo Przyjaciół Kolejki Średzkiej „BANA“ oraz przedstawiciele Średzkiej Kolei Powiatowej, by zwrócić uwagę na sytuację historycznej linii wąskotorowej. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o informacje w zakresie możliwych form wsparcia dla Średzkiej Kolei Powiatowej w zachowaniu i rewitalizacji historycznej linii wąskotorowej łączącej Środę Wielkopolską z Zaniemyślem.

Kolej ta, której historia sięga 1902 roku, stanowi ważne dziedzictwo kulturowe i historyczne, a jej utrzymanie w stanie czynnym jest kluczowe dla zachowania unikalnego charakteru regionu.

Obecnie Średzka Kolej Powiatowa boryka się z szeregiem wyzwań inwestycyjnych wynikających z wieloletniego braku nakładów na infrastrukturę. Do najważniejszych zadań należy remont budynku parowozowni, który wymaga kompleksowej przebudowy (szacowany koszt 5-6 mln zł). Powiat średzki aplikował o środki z FEW, gdyż zewnętrzne dofinansowanie stanowi jedyną możliwość realizacji tych prac.

Kolejnym istotnym elementem jest kontynuacja napraw toru na długości około 10 km, co wiąże się z kosztem rzędu 10 mln zł w najbliższych latach. Podkłady drewniane, na których opiera się infrastruktura, mają od 30 do 60 lat, co czyni ich wymianę pilną koniecznością. Równie ważnym zadaniem jest rewitalizacja terenów stacyjnych w Środzie Wielkopolskiej oraz Zaniemyślu (około 200 tys. zł na każdą stację) oraz utrzymanie sprawności parowozów (ok. 500 tys. zł na naprawy kotłów co 6 lat).

Utrzymanie kolei wąskotorowych stanowi zagadnienie wymagające współpracy międzyresortowej, ponieważ łączy w sobie zarówno aspekty ochrony dziedzictwa historycznego, jak i funkcjonowania transportu publicznego. Choć ŚKP pełni głównie rolę turystyczną i sezonową, to jednocześnie spełnia ustawowe kryteria publicznego transportu zbiorowego, podlegając regulacjom wynikającym z ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o dozorze technicznym.

W tej sytuacji kluczowe wydaje się znalezienie optymalnej ścieżki wsparcia ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwa Infrastruktury. Niestety, brak wpisu linii i pojazdów do rejestru zabytków wyklucza możliwość aplikowania o wiele dotacji związanych z zachowaniem dziedzictwa narodowego, a jednocześnie istnieje obawa, że taki wpis może utrudnić prowadzenie niezbędnych napraw i renowacji. W związku z tym zwracam się z prośbą o wskazanie potencjalnych form wsparcia z obu ministerstw dla Średzkiej Kolei Powiatowej oraz możliwości uzyskania środków na jej dalsze funkcjonowanie i rewitalizację.

Zwracam się także z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewiduje możliwość wsparcia finansowego dla Średzkiej Kolei Powiatowej mimo braku wpisu do rejestru zabytków?

2. Jakie inne źródła finansowania mogą być dostępne dla rewitalizacji Średzkiej Kolei Powiatowej i jakie kroki należy podjąć, aby z nich skorzystać?

3. Czy Ministerstwo Infrastruktury przewiduje programy wsparcia dla modernizacji takiej infrastruktury kolejowej, w tym naprawy torów na historycznych liniach wąskotorowych?

4. Czy istnieje możliwość wsparcia w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa technicznego i eksploatacyjnego kolei oraz dofinansowania okresowych napraw taboru kolejowego?

5. Jakie działania mogą zostać podjęte przez ŚKP, aby zapewnić długoterminowe funkcjonowanie tej historycznej linii kolejowej?

Będę zobowiązana za informację o ewentualnych programach pomocowych, konkursach dotacyjnych lub innych możliwościach wsparcia, które mogłyby przyczynić się do ocalenia tego cennego dziedzictwa kolejowego.

Z wyrazami szacunku

Ewa Schädler
Posłanka na Sejm RP