Zapytanie pisemne w sprawie doprecyzowania przepisów dotyczących legalizacji pobytu osób z orzeczonymi niepełnosprawnościami

Szanowny Panie Ministrze,

w imieniu rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, którzy ubiegają się dla rodzin o kartę rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na stały pobyt w Polsce, zwracam się z pilnym wnioskiem o interwencję w sprawie doprecyzowania przepisów dotyczących legalizacji pobytu osób z orzeczonymi niepełnosprawnościami.

Obywatele Ukrainy, zwłaszcza ci którzy przebywają w Polsce od 2015 r., będący rodzicami dzieci z niepełnosprawnościami o głębokim stopniu upośledzenia psychicznego i fizycznego, w świetle obowiązujących przepisów nie mogą ubiegać się o kartę rezydenta Unii Europejskiej dla całej rodziny, gdyż ich dzieci powyżej 16. roku życia nie posiadają i nie zdobędą dyplomu ukończenia szkoły ani certyfikatu z języka polskiego na poziomie B1.

Dzieci z orzeczonymi niepełnosprawnościami z stopniu znacznym - w zależności od stopnia upośledzenia - mogą nie mówić, być osobami bez kontaktu, legitymować się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, często posiadają również zaświadczenia o ubezwłasnowolnieniu - wymagają ciągłej opieki osoby dorosłej. W przypadku cudzoziemców opiekę tę w przeważających przypadkach pełnią rodzice. Rodzice dzieci z opisanymi ograniczeniami posiadają stosowne orzeczenia o niepełnosprawności, orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz sądowe decyzje o ubezwłasnowolnieniu. Mimo uczęszczania na zajęcia rehabilitacyjno-wychowawcze w szkołach specjalistycznych, dzieci mają szansę do pewnego stopnia poprawić swoją sytuację zdrowotną, jednak nie oznacza to nabycia umiejętności porozumiewania się i samodzielności.

Dzieci takie nigdy samodzielnie nie wystąpią o kartę stałego pobytu rezydenta Unii Europejskiej, nie ukończą szkoły ani nie nauczą się języka obcego. Natomiast rodzice będący prawnymi opiekunami ubezwłasnowolnionych dzieci nie mają prawnej możliwości wystąpienia o taki pobyt w ich imieniu, mimo iż sami spełniają przesłanki do wystąpienia we własnej sprawie z takim wnioskiem.

Luka prawna dotyczy zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej jako formy pobytu stałego dla cudzoziemców, którzy nie posiadają związków rodzinnych z Polską, ale Polska jest dla nich centrum życia społecznego i ekonomicznego i chcą się osiedlić tutaj na stałe. Dla rodzin, które na co dzień pokonują wiele przeciwności losu związanych ze stanem zdrowia dziecka i całodobową opieką nad nim - uzyskanie takiego tytułu pobytowego byłoby dużym ułatwieniem. Na jego podstawie mogliby pracować w Polsce bez żadnych dodatkowych zezwoleń, a w przyszłości mogliby ubiegać się o uznanie obywatelstwa polskiego.

Wg obecnego stanu prawnego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE może złożyć cudzoziemiec, który:

• przebywa w Polsce nieprzerwanie od co najmniej 5 lat,

• posiada stabilny i regularny dochód,

• posiadał stabilny i regularny dochód w ciągu ostatnich 3 lub 2 lat,

• posiada ubezpieczenie zdrowotne,

• posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego,

• posiada odpowiednie świadectwo znajomości języka polskiego – wymóg ten nie dotyczy małoletnich poniżej 16. roku życia.

W chwili obecnej warunki powyższe są nie do spełnienia przed wojewódzkimi urzędami, które odmawiają przyjęcia dokumentów w sprawach dzieci powyżej 16. roku życia lub dorosłych z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionych przez rodziców celem sprawowania nad nimi opieki.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe:

1. Czy ministerstwo posiada informację, ile obecnie aktualnych pozwoleń na pobyt obywateli z krajów spoza Unii Europejskiej dotyczy dzieci z orzeczonym stopniem niepełnosprawności?

2. Na podstawie jakiej procedury rodzice dzieci ubezwłasnowolnionych lub z orzeczonym stopniem niepełnosprawności w stopniu znacznym, niezdolnych do samodzielnej egzystencji, powyżej 16 r.ż. mogą ubiegać się o pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej?

3. Czy ministerstwo wydało lub zamierza wydać wytyczne dla wojewodów w zakresie interpretacji przepisów obowiązujących celem doprecyzowania postępowań w opisanych przypadkach?

4. Czy ministerstwo prowadzi lub zamierza rozpocząć prace zmierzające do uregulowania istniejącej luki prawnej?