Zapytanie pisemne w sprawie systemu gospodarki odpadami oraz wymagań mających na celu ochronę środowiska w kontekście realizowanych w Polsce instalacji termicznego odzysku energii

Szanowna Pani Ministro,

według danych GUS recykling odpadów komunalnych w Polsce spadł z 26,7% w 2022 r. do 15,8% w 2023 r. Jeśli chodzi o odpady przemysłowe, w 2023 r. wytworzono ich 109,4 mln ton (spadek o 4,9% r/r), następnie trafiały do odzysku (48,8%) oraz składowania (41,5%). Ilość tych ostatnich wzrosła z 1 829 mln ton do 1 842 mln ton w obiektach własnych zakładów.

W kwestii ilości zbieranych odpadów komunalnych, utrzymała się ona na podobnym poziomie i wyniosła 13,4 mln ton. To wzrost o 0,2% w stosunku do 2022 r. Statystyczny Polak wytwarza średnio 356,7 kg rocznie. Selektywnie zebrano 5,5 mln ton odpadów, a niecałe 8 mln ton stanowiły odpady zmieszane. Wg statystyk 47,5% odpadów komunalnych zostało skierowane do procesów odzysku (prawie 6,4 mln ton), a 30,9% do unieszkodliwienia (niemal 4,2 mln). W pierwszej grupie procesów na recykling przypadło 15,8% (ponad 2,1 mln ton), na kompostowanie lub fermentację 11,8% (niemal 1,6 mln ton), a 20,0% (2,7 mln ton) na przekształcanie termiczne z odzyskiem energii.

Według deklaracji Ministerstwa Klimatu i Środowiska, spalarnie należy traktować wyłącznie jako uzupełnienie systemu gospodarki odpadami komunalnymi, a nie jako jego kluczowy element, a gospodarka odpadami w Polsce powinna być oparta przede wszystkim na realizacji hierarchii sposobów postępowania z odpadami, czyli w pierwszej kolejności na przygotowaniu do ponownego użycia lub recyklingu. Zgodnie z zasadą gospodarki o obiegu zamkniętym odpady powinny być traktowane jako surowce wtórne, co oznacza, że zagospodarowanie jak największej ilości odpadów komunalnych powinno odbywać się przez recykling.

W Krajowym planie gospodarki odpadami 2028 zostały określone niezbędne moce przerobowe instalacji termicznego przekształcania odpadów do 2034 r. - 4,2 mln Mg/rok. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 8 spalarni odpadów termicznie przekształcających niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne oraz pozostałości z przetwarzania odpadów komunalnych. Spalarnie te są zlokalizowane w Warszawie, Białymstoku, Rzeszowie, Krakowie, Koninie, Poznaniu, Bydgoszczy i Szczecinie. Ponadto odpady pochodzące z przetwarzania odpadów komunalnych mogą być termicznie przekształcane we współspalarniach odpadów np. w cementowniach.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe zagadnienia:

Proszę o podanie mocy poszczególnych instalacji termicznego przekształcania odpadów dla ww. lokalizacji.

Czy powyższe dane dotyczące liczby spalarni w Polsce są aktualne? Jeżeli nie, to proszę o ich aktualizację.

Proszę o podanie aktualnych danych dot. ilości wytwarzanych ogółem odpadów w Polsce. Jaki procent może zostać przeznaczony do termicznego spalania?

Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dopuszcza import odpadów w przypadku gdy ilość produkowanych w Polsce odpadów okaże się niewystarczająca do wytworzenia niezbędnych mocy przerobowych istniejących i planowanych instalacji termicznego przekształcania odpadów?

Do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożono wnioski o dofinansowanie budowy kolejnych 39 spalarni. Cztery oceniono negatywnie, jeden wniosek został wycofany, co oznacza, że w Polsce może powstać jeszcze ponad 30 takich obiektów. Czy ministerstwo potwierdza powyższe dane oraz czy decyzje o powstaniu nowych spalarni pozostaną w wyłącznej gestii JST? Czy przewidywane są ograniczenia i limity?

Z poważaniem

Bożena Lisowska