Zapytanie pisemne w sprawie przedłużenia obowiązywania przepisów art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych

Szanowny Panie Ministrze,

pod pozycją 1927 w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej ukazała się – ustawa z 14.10.2021 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw, której zapisy niezależnie od oceny wprowadzonych zmian, dały możliwość jednostkom samorządu terytorialnego planowania budżetów i WPF z uwzględnieniem, pomimo zadłużenia, dalszych wydatków na niezbędne inwestycje w gminach.

Ustawa bowiem, przyjęta w ramach pakietu rozwiązań zwanych „Polskim Ładem”, wprowadziła wiele rozwiązań legislacyjnych niezwykle istotnych z punktu widzenia gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego.

I tak na podstawie art. 7 ww. ustawy zmianie uległ przepis zawarty w ustawie z 14.12.2018 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2500), tj. art. 9, który zyskał treść: Ustalana na lata 2022–2025 relacja łącznej kwoty przypadających w danym roku budżetowym spłat i wykupów określonych w art. 243 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, do planowanych dochodów bieżących budżetu nie może przekroczyć średniej arytmetycznej z obliczonych dla ostatnich trzech albo siedmiu lat relacji dochodów bieżących powiększonych o dochody ze sprzedaży majątku oraz pomniejszonych o wydatki bieżące do dochodów bieżących budżetu.

Wyboru długości okresu stosowanego do wyliczenia relacji dokonuje organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego do dnia 31 grudnia 2021 r. i informuje o wyborze właściwą regionalną izbę obrachunkową oraz organ stanowiący tej jednostki.

Właśnie ta regulacja prawna daje większą elastyczność w kontekście art. 243 FinPubU, czyli tzw. wskaźnika zadłużenia. Umożliwia bowiem jednostce samorządu terytorialnego wybór okresu 3 lub 7 lat przy obliczaniu ww. wskaźnika. Warto zauważyć, że decyzja w zakresie wyboru jednego z tych okresów ma być podjęta do 31.12.2021 r., co jest w gestii organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego.

Jednocześnie wprowadzono obowiązek poinformowania regionalnej izby obrachunkowej o wskazanym wyborze.

Kolejna zmiana, wprowadzona w ramach ww. art. 7 ustawy dotyczy wprowadzenia nowego przepisu jako ust. 1a o treści: 1a. W latach 2022-2025 regionalna izba obrachunkowa, wydając opinię o możliwości spłaty zobowiązań, ocenia w szczególności wpływ planowanych zobowiązań na realizację zadań publicznych. Zaciągnięcie zobowiązań nie może zagrażać realizacji zadań publicznych przez jednostkę samorządu terytorialnego w roku budżetowym i latach następnych.

To oznacza, że regionalna izba obrachunkowa będzie jeszcze wnikliwej analizować możliwość zaciągania zobowiązań w kontekście realizacji zadań publicznych.

Ta zmiana wynika z potrzeby sprawowania szczególnego nadzoru nad zaciąganiem zobowiązań oraz możliwości ich spłaty przez samorządy, w związku z wymogiem z art. 91 ust. 2 FinPubU, z którego wynika, że zaciągnięcie lub wyemitowanie przez jednostkę samorządu terytorialnego zobowiązania z tytułu:

1) kredytu lub pożyczki na cel, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2-4 i art. 90 FinPubU,

2) innego niż wymienione w pkt 1, zaliczanego do tytułu dłużnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 FinPubU,

3) emisji papierów wartościowych na cel, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2-4 i art. 90 FinPubU.

Wprowadzona większa elastyczność decyzyjna jednostek w kontekście gospodarki finansowej była, pomimo zwiększonych uprawnień nadzorczych dla regionalnych izb obrachunkowych nie tylko wypośrodkowaniem „interesów” samorządu oraz organu nadzoru i kontroli, ale przestała być „hamulcowym” w gminach, które mogły złapać drugi „inwestycyjny oddech”.

Problem w tym, że zapisy przytaczanej ustawy obowiązują do końca 2025 roku i już dziś regionalne izby obrachunkowe wyrażają negatywne opinie do projektowanych budżetów na 2025 oraz WPF, uniemożliwiając tym samym kontynuowanie istotnych zadań inwestycyjnych w oparciu np. o zaciąganie kredytów służących temu celowi.

Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy rząd planuje przedłużyć obowiązujące przepisy dot. art. 243?

2. Jeśli tak, to kiedy to nastąpi i do którego roku będzie obowiązywać?

3. Czy rząd planuje przedłużyć obowiązujące przepisy dot. art. 242?

4. Jeśli tak, to kiedy to nastąpi i do którego roku będzie obowiązywać?

5. Czy w związku z wydatkami poniesionymi na usuwanie skutków powodzi rząd planuje wyłączyć te wydatki z art. 242 i 243?

6. Czy rząd planuje przeznaczenie środków uzyskiwanych ze sprzedaży napojów alkoholowych na wydatki związane z funkcjonowaniem ośrodków pomocy społecznej?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk