Zapytanie pisemne w sprawie sytuacji finansowej w środowiskowych domach samopomocy

Szanowna Pani Minister,

w ostatnim czasie do naszych biur poselskich przesyłane są apele wołające o pomoc od środowiskowych domów samopomocy z całej Polski. W związku z trudną sytuacją finansową spowodowaną wzrostem cen towarów i usług oraz wzrostem minimalnego wynagrodzenia, środowiskowe domy samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi znalazły się ponownie w bardzo trudnej sytuacji. Jak alarmują obecny poziom dofinansowania jest nieadekwatny do bieżących kosztów utrzymania i zapewnienia należytej opieki uczestnikom.

Jest kilka obszarów, które wymagają szczególnego zainteresowania ze strony rządu. Po pierwsze sytuacja kadry terapeutycznej (bogatej w doświadczenie) pracującej z uczestnikami środowiskowych domów samopomocy i jej wynagradzania. Pracownicy merytoryczni z odpowiednimi kwalifikacjami, umiejętnościami oraz przygotowaniem zawodowym powinni być w sposób uczciwy wynagradzani za swoją pracę. Pasywność oraz zobojętnienie państwa w tym zakresie z pewnością spowoduje odpływ pracowników do innych ośrodków, w których płace są znacznie wyższe. Zwiększenie wynagrodzeń w roku 2024 oraz w latach następnych jest zatem uzasadnione i obligatoryjne, ale co za tym idzie jest konieczne zatem wzrost środków na prowadzenie procesu wspierająco-aktywizującego do wysokości gwarantującej realizację usług na odpowiednim poziomie.

Kolejnym problemem, który powinien znaleźć się w obszarze zainteresowania państwa, jest kwestia związana z realizacją tzw. usługi transportowej. Jest to o tyle istotne, że wiele ośrodków działa, a wielu uczestników mieszka na terenach wiejskich oraz podmiejskich, gdzie transport publiczny nie jest dostępny, a zorganizowanie go na „własną rękę” przez uczestnika lub jego rodzinę jest znacznie utrudnione. Jednak wzrost cen za usługę transportową może spowodować, że realizacja jej będzie niemożliwa. Ponadto dla większości placówek jest to ogromny wydatek, nawet 7-20% całości budżetu.

Do tego dochodzą jeszcze problemy z kosztami ogrzewania, które również bardzo wzrastają. Wszystko to oddziałuje na sytuację ośrodków i tym samym na ich uczestników oraz na członków ich rodzin.

Brak odpowiednich działań i odpowiedzi na zgłaszane problemy wpłynie na zwiększenie wykluczenia poprzez brak możliwości zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi wielopoziomowych form wsparcia, niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym oraz społecznym. Warto jeszcze wspomnieć, że środowiskowe domy samopomocy w istotny sposób przyczyniają się do zmniejszenia kosztów państwa, związanych z koniecznością częstej hospitalizacji osób z zaburzeniami psychicznymi czy umieszczania ich w specjalistycznych domach pomocy społecznej.

W związku z powyższym apeluję do rządu o podjęcie stosownych działań i zwracam się z prośbą o udzielenia odpowiedzi na pytania:

1. Czy ministerstwo planuje podjąć działania, aby zabezpieczyć finansowanie dla środowiskowych domów samopomocy w wyższej wysokości? Jeśli tak, to jakie działania będą wdrażane?
2. Zdaniem przedstawicieli środowiskowych domów samopomocy w 2024 roku finansowanie powinno zostać zabezpieczone na poziomie 400% kryterium dochodowego. Czy zdaniem ministerstwa osiągnięcie takiego poziomu jest realne i możliwe?

Jagna Marczułajtis-Walczak
Poseł na Sejm RP