Interpelacja w sprawie systemowego wykorzystywania sondaży do manipulowania opinią publiczną oraz propozycji zmian ustawowych zapewniających przejrzystość, odpowiedzialność i uczciwość firm badania opinii publicznej

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani Minister z głębokim niepokojem i poczuciem obowiązku wobec Rzeczypospolitej. Polacy są dziś świadkami jawnego i systemowego oszustwa, które dokonuje się przy milczącej zgodzie instytucji państwowych. Chodzi o sondaże przedwyborcze, które miały być barometrem społecznych nastrojów, a stały się bronią masowego rażenia w wojnie o władzę.

Zamiast informować – formują. Zamiast odzwierciedlać rzeczywistość – kreują ją. I robione jest to z coraz większą bezczelnością, bo wiadomo, że nikt nikogo za to nie rozliczy. W państwie, które szanuje demokrację, to byłoby nie do pomyślenia, w Polsce dzieje się to regularnie. Czy dzieje się to z powodu bezsilności władz, czy może przy ich cichej aprobacie? To pytanie, które zadają sobie miliony obywateli.

Nie chodzi o pojedyncze błędy. Mówimy o strukturze kłamstwa. Wybory prezydenckie 2025 roku przyniosły przerażające dane:

• Ogólnopolska Grupa Badawcza (OGB) – błąd 5,40%,
• ewybory.eu – błąd 9,54%,
• CBOS – błąd 10,86%,
• United Surveys – błąd 17,70%,
• Research Partner – błąd 18,82%,
• Opinia24 – błąd 19,70%.

To nie są statystyczne wahania — to są fałszywe mapy, które mają zaprowadzić wyborców do urn przez manipulację.

Sytuacja w Polsce stoi w rażącym kontraście do rozwiązań przyjętych w innych krajach demokratycznych:

• Stany Zjednoczone: niezależne instytucje takie jak AAPOR publikują metodologiczne standardy, a media zatrudniają specjalistów do weryfikacji danych,
• Wielka Brytania: członkostwo w The British Polling Council obliguje firmy do pełnej jawności metodologii i historycznych wyników,
• Francja: obowiązkowy margines błędu i jawność finansowania.

W Polsce nie istnieje żaden system oceny trafności sondaży, a firmy, które regularnie wprowadzają opinię publiczną w błąd, nadal są zapraszane przez media jako autorytety.

W związku z tym wnoszę o niezwłoczne podjęcie działań legislacyjnych w celu ochrony obywateli przed dezinformacją i manipulacją.

Proponuję:

1) wprowadzenie obowiązku publikacji przez sondażownie przy każdym nowym badaniu informacji o błędach w poprzednich wyborach (różnica między prognozami a wynikami PKW) – obejmującego przynajmniej ostatnie 5 lat i wybory parlamentarne oraz prezydenckie;
2) publikację danych w formie tabelarycznej, łatwo dostępnej i zrozumiałej – z uwzględnieniem wszystkich kandydatów lub komitetów;
3) obowiązek ujawnienia metodologii badania: metoda (CATI, CAWI, mixed mode), struktura próby, finansowanie;
4) ograniczenie do jednego sondażu dziennie w danym medium na ten sam temat;
5) stworzenie publicznego rejestru sondażowni z historią ich skuteczności, błędów i informacją o wcześniejszych nazwach lub zmianach organizacyjnych.

Proszę również o przygotowanie następujących materiałów:

1) pełnego zestawienia wyników sondaży przedwyborczych w pierwszej turze wyborów prezydenckich od 2015 roku, obejmującego wszystkie sondażownie oraz ich różnice względem danych PKW;
2) listy sondażowni, które od 2015 roku przestały istnieć lub zmieniły nazwę, wraz z informacją o przyczynach tego (np. fuzje, rebranding, likwidacja, utrata wiarygodności);
3) analizy porównawczej międzynarodowych standardów regulacji sondaży wyborczych z przykładami dobrych praktyk do wdrożenia w Polsce.

Dlatego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjąć inicjatywę ustawodawczą mającą na celu uregulowanie działalności sondażowni, w szczególności ich obowiązków informacyjnych i przejrzystości działań? Jeżeli nie, to dlaczego.
2. Czy ministerstwo zobowiąże media publiczne do korzystania wyłącznie z sondaży realizowanych przez firmy o udokumentowanej, wysokiej skuteczności w przeszłych wyborach?
3. Czy możliwe jest powołanie wspólnie z PKW zespołu monitorującego wiarygodność sondaży publikowanych przed wyborami?
4. Proszę o zestawienie trafności sondaży pierwszej tury wyborów prezydenckich z lat: 2015, 2020 i 2025, wraz z błędem łącznym w odniesieniu do wyników PKW.
5. Czy ministerstwo dysponuje listą sondażowni, które zmieniły nazwę lub przestały istnieć w ostatnich latach, oraz czy można ustalić, czy przyczyną tych zmian były rażące błędy badawcze, czy utrata wiarygodności?