Interpelacja w sprawie braku transparentności w organizacji poolu taborowego Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz ryzyka wykluczenia polskich producentów taboru z przetargu na produkcję pociągów

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację poselską do ministra infrastruktury w sprawie braku transparentności w organizacji poolu taborowego Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz ryzyka wykluczenia polskich producentów taboru z przetargu na produkcję pociągów.

Z rosnącym niepokojem odnoszę się do postępów w realizacji projektu poolu taborowego Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK), który ma być kluczowym elementem modernizacji polskiej kolei, w tym rozwoju szybkich połączeń kolejowych[1]. Jako poseł opozycji, reprezentujący interesy obywateli i polskiego przemysłu, jestem głęboko zaniepokojony brakiem przejrzystości w organizacji tego projektu, potencjalnymi zagrożeniami korupcyjnymi oraz niejasnościami dotyczącymi udziału polskich producentów taboru, takich jak PESA, NEWAG czy FPS Cegielski. Projekt, szacowany na 8,7 mld zł do 2032 roku i nawet 20 mld zł do 2035 roku, budzi poważne wątpliwości co do priorytetów rządu w kwestii wsparcia krajowej gospodarki i zapewnienia uczciwości w wydatkowaniu środków publicznych[2].

Z dostępnych informacji wynika, że CPK podpisało w lutym 2025 roku umowę z firmą EY na opracowanie planu biznesowego dla poolu taborowego, który ma obejmować zakup ponad 100 pociągów szybkobieżnych, w tym InterCity HSR i InterRegio[1]. Jednak brak szczegółów dotyczących harmonogramu przetargów, zasad udostępniania taboru przewoźnikom oraz potencjalnego wykluczenia polskich producentów z procesu zakupowego wskazuje na nieudolność rządu w zarządzaniu tym strategicznym projektem. W kontekście wcześniejszych kontrowersji, takich jak wykluczenie polskich firm z przetargu na 72 pociągi piętrowe dla PKP Intercity, istnieje realne ryzyko powtórzenia tego scenariusza w przypadku poolu taborowego, co byłoby ciosem dla polskiego przemysłu[3].

Szczególne obawy budzi brak informacji o zabezpieczeniach antykorupcyjnych, które powinny towarzyszyć tak kosztownej inwestycji. Zgodnie z „Wytycznymi Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie funkcjonowania osłony antykorupcyjnej”, kluczowe projekty publiczne wymagają ochrony przed nadużyciami[4]. Brak wzmianek o wniosku o osłonę antykorupcyjną dla przetargu na produkcję pociągów dla poolu taborowego rodzi pytania o intencje rządu w zapewnieniu uczciwości tego procesu.

W obliczu planowanego wzrostu liczby pasażerów, który według CPK ma podwoić się na długich trasach do 2050 roku, oraz strategicznego znaczenia projektu dla polskiej gospodarki, brak jasnych odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące poolu taborowego jest niedopuszczalny[2]. Polski przemysł kolejowy, reprezentowany przez takich producentów jak PESA czy NEWAG, powinien być filarem tego projektu, a nie po raz kolejny marginalizowany na rzecz zagranicznych firm, jak to miało miejsce w innych przetargach.

W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami dotyczącymi organizacji i realizacji poolu taborowego CPK:

1. Jakie są szczegółowe plany CPK dotyczące organizacji poolu taborowego? Proszę przedstawić dokładny harmonogram działań, w tym etapy przygotowania przetargów, podpisania kontraktów i dostarczenia pociągów.
2. Ile pociągów typu np. InterCity HSR, InterRegio, oraz o jakiej maksymalnej prędkości (np. 200 km/h, 250 km/h) zamierza zakupić CPK na potrzeby poolu taborowego? Proszę wskazać dokładną liczbę jednostek dla każdego typu pociągu oraz ich specyfikację techniczną.
3. Kiedy CPK planuje rozpocząć przetargi na zakup pociągów dla poolu taborowego? Proszę podać konkretne terminy ogłoszenia postępowań przetargowych oraz przewidywany czas ich rozstrzygnięcia.
4. Jak CPK zamierza skonstruować przetarg na produkcję pociągów dla poolu taborowego, aby zapewnić udział polskich producentów taboru, takich jak PESA, NEWAG czy FPS Cegielski? Czy zostaną wprowadzone kryteria preferujące krajowych producentów, np. w zakresie lokalizacji produkcji lub tworzenia miejsc pracy w Polsce? Jakie działania podejmie Ministerstwo, aby uniknąć powtórzenia sytuacji z przetargu na 72 pociągi piętrowe dla PKP Intercity, gdzie polscy producenci zostali wykluczeni z samodzielnego startu w przetargu[3]?
5. Na jakich zasadach tabor z poolu taborowego będzie udostępniany przewoźnikom kolejowym? Proszę wskazać model leasingu, przewidywane stawki wynajmu oraz kryteria wyboru operatorów, którzy będą mogli korzystać z poolu.
6. Kiedy pierwsze pociągi z poolu taborowego CPK będą mogły wyjechać na polskie tory? Proszę podać konkretny termin rozpoczęcia eksploatacji oraz harmonogram dostaw taboru do 2032 roku.
7. Czy CPK złożyło wniosek o osłonę antykorupcyjną dla przetargu na produkcję pociągów dla poolu taborowego, zgodnie z „Wytycznymi Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie funkcjonowania osłony antykorupcyjnej”[4]? Jeśli tak, proszę wskazać datę złożenia wniosku i szczegóły podjętych działań. Jeśli nie, to proszę o odpowiedź dlaczego?
8. Jakie są szczegółowe źródła finansowania poolu taborowego CPK, szacowanego na 8,7 mld zł do 2032 roku i 16-20 mld zł do 2035 roku[2]? Proszę wskazać, jaka część środków pochodzi z obligacji, inwestycji prywatnych, kredytów oraz innych źródeł, a także jakie ryzyko finansowe wiąże się z zadłużeniem projektu.
9. Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło analizę wpływu poolu taborowego na polski przemysł kolejowy? Jeśli tak, proszę przedstawić jej wyniki, w tym szacunkowe korzyści dla krajowych producentów i miejsc pracy. Jeśli nie, dlaczego rząd pomija tak istotny aspekt projektu?
10. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić, że pool taborowy nie będzie faworyzował zagranicznych producentów kosztem polskich firm, które mają doświadczenie i potencjał do realizacji takich zamówień? Czy rząd rozważa włączenie polskich producentów w konsorcja z zagranicznymi partnerami, aby zwiększyć ich szanse w przetargu?
11. Czy CPK konsultowało projekt poolu taborowego z polskimi producentami taboru w celu dostosowania specyfikacji technicznych do ich możliwości produkcyjnych? Jeśli tak, jakie były wyniki tych konsultacji? Jeśli nie, dlaczego rząd ignoruje potencjał krajowego przemysłu?

Podkreślam, że pool taborowy CPK, jako projekt o strategicznym znaczeniu dla polskiej kolei i gospodarki, powinien być wzorem transparentności, wsparcia dla krajowego przemysłu oraz skutecznego zarządzania środkami publicznymi. Brak szczegółowych informacji o harmonogramie, zasadach przetargu i zabezpieczeniach antykorupcyjnych rodzi podejrzenia o nieudolność rządu i potencjalne ryzyko faworyzowania zagranicznych podmiotów kosztem polskich firm. W obliczu rosnących oczekiwań społecznych wobec CPK oraz wcześniejszych kontrowersji związanych z przetargami kolejowymi, rząd ma obowiązek zapewnić pełną przejrzystość i priorytetowe traktowanie polskiego przemysłu.

Oczekuję szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania, które pozwolą na ocenę rzeczywistych zamiarów rządu wobec poolu taborowego CPK oraz na zapewnienie, że projekt ten przyniesie korzyści polskim obywatelom i gospodarce, a nie stanie się kolejnym przykładem marnotrawstwa publicznych środków.

Z poważaniem
Michał Moskal

Źródła:
[1] CPK Rolling Stock Pool: business plan agreement signed – Centralny Port Komunikacyjny – CPK
[2] CPK signs business plan agreement for HSR trains in Poland
[3] Interpelacja nr 5823 w sprawie wykluczenia polskich producentów z przetargu na 72 pociągi piętrowe dla PKP Intercity, Sejm RP, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=DAJAV5
[4] Wytyczne Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie funkcjonowania osłony antykorupcyjnej