Interpelacja w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości

Szanowny Panie Ministrze,

w obliczu dynamicznego rozwoju technologii oraz rosnących oczekiwań obywateli wobec efektywności i dostępności systemu sądownictwa, modernizacja tego sektora poprzez digitalizację i wdrożenie zaawansowanych narzędzi technologicznych jest niezbędna dla poprawy jakości usług sądowych i zapewnienia sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Z dostępnych informacji wynika, że Ministerstwo Sprawiedliwości realizuje inicjatywy, takie jak Program Cyfrowe Rejestry, mający na celu digitalizację rejestrów sądowych i notarialnych, oraz program „Cyfrowy Sąd” wprowadzający elektroniczne postępowania sądowe, w tym uproszczone postępowania nakazowe[1]. Współpraca z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS wskazuje na zainteresowanie ministerstwa technologiami AI, które mogą wspierać sędziów w protokołowaniu zeznań i analizie danych[2]. Ponadto Polska, w ramach prezydencji w Radzie UE w 2025 roku, aktywnie uczestniczy w unijnych inicjatywach, takich jak e-CODEX, promujących digitalizację transgraniczną[3]. Jednak brak szczegółowych informacji o harmonogramach, finansowaniu i skali tych projektów budzi pytania o ich realny wpływ na poprawę funkcjonowania sądów.

Proces informatyzacji napotyka również wyzwania, takie jak nierównomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach, opór przed zmianami wśród pracowników oraz kwestie związane z cyberbezpieczeństwem i ochroną danych osobowych[4]. W kontekście tych problemów kluczowe jest zapewnienie, że wdrażane rozwiązania będą skuteczne, bezpieczne i dostępne dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami dotyczącymi planów informatyzacji, cyfryzacji i wykorzystania AI w polskim wymiarze sprawiedliwości:

1. Jakie są szczegółowe cele i harmonogram realizacji Programu Cyfrowe Rejestry oraz programu „Cyfrowy Sąd”[1]? Proszę wskazać, kiedy planowane jest pełne wdrożenie tych inicjatyw oraz jakie konkretne rejestry i postępowania sądowe zostaną zdigitalizowane w pierwszej kolejności.
2. Jakie środki finansowe zostały zabezpieczone na realizację ww. programów? Proszę podać źródła finansowania, w tym udział środków krajowych, unijnych oraz innych funduszy, a także szacunkowe koszty tych projektów do 2030 roku.
3. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapewnić równomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach na terenie całego kraju, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie występują ograniczenia technologiczne[4]?
4. Jakie są szczegóły współpracy z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS[2]? Proszę wskazać, jakie funkcje AI zostaną wdrożone, w jakich sądach i kiedy planowane jest ich pełne uruchomienie, oraz jak ministerstwo ocenia potencjalne korzyści dla efektywności orzecznictwa.
5. Jak Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wykorzystać unijne inicjatywy, takie jak e-CODEX, w procesie cyfryzacji polskiego wymiaru sprawiedliwości[3]? Proszę wskazać konkretne projekty realizowane w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 roku.
6. Jakie środki podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać oporowi wobec zmian wśród pracowników sądów oraz zwiększyć ich kompetencje w zakresie korzystania z nowych technologii[4]? Proszę wskazać programy szkoleniowe i ich zakres.
7. Jak Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia bezpieczeństwo danych osobowych i ochronę przed cyberzagrożeniami w procesie digitalizacji, szczególnie w kontekście wymogów RODO[4]? Proszę wskazać stosowane technologie i procedury.
8. Czy ministerstwo planuje konsultacje społeczne lub współpracę z organizacjami pozarządowymi w celu uwzględnienia potrzeb obywateli w procesie cyfryzacji sądów? Jeśli tak, proszę wskazać harmonogram i zakres tych działań.
9. Jakie inne inicjatywy w zakresie informatyzacji i wykorzystania AI planuje Ministerstwo Sprawiedliwości w perspektywie do 2030 roku? Proszę wskazać nowe projekty i ich przewidywane efekty dla wymiaru sprawiedliwości.

Podkreślam, że informatyzacja i cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości są kluczowe dla poprawy jego efektywności, dostępności i transparentności. Mieszkańcy Polski oczekują nowoczesnego systemu sądownictwa, który sprosta współczesnym wyzwaniom technologicznym i zapewni sprawiedliwość w sposób szybki i bezpieczny. Dlatego też szczególną wagę przykładam do uzyskania szczegółowych informacji o planach ministerstwa, które pozwolą ocenić, czy podejmowane działania są adekwatne do potrzeb obywateli i możliwości technologicznych.

Oczekuję szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania, które umożliwią rzetelną ocenę działań Ministerstwa Sprawiedliwości oraz dalszą debatę na temat modernizacji polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Z poważaniem

Michał Moskal

Źródła:
[1] Poland Launches Digitization Initiative For Justice System - The Pinnacle Gazette
[2] Technology to revolutionize the work of Polish courts is developed at Gdańsk Tech | Gdańsk University of Technology
[3] Priorities of the Polish Presidency of the Council of the European Union in the Justice Dimension - Ministry of Justice - Gov.pl website
[4] Digitalization and e-justice | United Nations Development Programme