Interpelacja w sprawie dostępu do bibliotek szkolnych w latach 2020 i 2024

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z art. 14 oraz art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do nauki stanowi jedno z podstawowych praw obywatelskich, zaś zapewnienie dzieciom i młodzieży dostępu do nowoczesnej, dobrze wyposażonej biblioteki szkolnej jest jednym z kluczowych warunków jego realizacji.

W dobie kryzysu czytelnictwa i narastającej potrzeby rozwijania kompetencji informacyjnych dzieci i młodzieży szkoły – jako podstawowe instytucje edukacyjne – nie mogą funkcjonować bez dobrze wyposażonych i profesjonalnie prowadzonych bibliotek. Dostęp do biblioteki szkolnej powinien być standardem, a nie przywilejem zależnym od liczby uczniów czy sytuacji kadrowej danej placówki.

W związku z napływającymi sygnałami o niedostatecznym dostępie do bibliotek szkolnych w niektórych regionach Polski oraz obserwowanym ograniczaniu wymiaru zatrudnienia nauczycieli bibliotekarzy zwracam się z prośbą o przedstawienie kompleksowych danych dotyczących lat 2020 i 2024, według poniższego zestawienia:

1. Liczba szkół dla dzieci i młodzieży z podziałem na typy szkół:
- szkoły podstawowe,
- szkoły ponadpodstawowe,
- zespoły szkół,
- zespoły szkolno-przedszkolne,
- szkoły specjalne.

2. Liczba bibliotek szkolnych funkcjonujących w poszczególnych typach szkół.

3. W podziale na grupy według liczby uczniów w szkole proszę o dane dotyczące:
- liczby szkół, które nie posiadają biblioteki szkolnej ani dostępu do żadnej innej biblioteki,
- liczby etatów nauczycieli bibliotekarzy,
- liczby nauczycieli zatrudnionych w bibliotece szkolnej,
- średniej powierzchni biblioteki (w m2),
- liczby pomieszczeń bibliotecznych.

(Poniższa tabela stanowi element pytania zawartego w punkcie 3 interpelacji – dla przejrzystości danych i ułatwienia odpowiedzi.)

Liczba uczniów w szkole	Brak biblioteki szkolnej i dostępu	Etatów nauczycieli bibliotekarzy	Nauczyciele w bibliotece szkolnej	Średnia powierzchnia	Liczba pomieszczeń
Do 100
101 – 250
251 – 400
401 – 550
551 – 700
701 – 850
851 – 1000
1001 – 1150
1151 – 1300 i więcej

4. Liczba czytelników przypadająca na jeden etat nauczyciela bibliotekarza w poszczególnych województwach, z podziałem na:
- miasta wojewódzkie,
- pozostały obszar województwa.

5. Liczba bibliotek szkolnych, w których ograniczono wymiar etatu nauczyciela bibliotekarza wraz ze średnią liczbą uczniów w takich placówkach – w następujących przedziałach:
- do 0,25 etatu,
- 0,26–0,5 etatu,
- 0,51–0,99 etatu.

6. Liczba nauczycieli bibliotekarzy zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin oraz liczba pracujących w niepełnym wymiarze godzin, z podziałem na województwa.

7. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada strategię rozwoju bibliotek szkolnych oraz politykę dotyczącą minimalnych standardów ich funkcjonowania, w tym dostępu do zasobów cyfrowych, zatrudnienia bibliotekarzy oraz organizacji przestrzeni bibliotecznej?

8. W jaki sposób MEN dostosowuje infrastrukturę biblioteczną do wymagań podstawy programowej, która przewiduje rozwijanie kompetencji czytelniczych, medialnych i informacyjnych uczniów?

9. Ile bibliotek szkolnych posiada dostęp do katalogów online, e-booków, baz wiedzy cyfrowej oraz usług wypożyczeń międzybibliotecznych?

10. Czy i jak ministerstwo monitoruje dostępność bibliotek w szkołach specjalnych oraz ich dostosowanie do potrzeb uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi?

11. Czy MEN współpracuje z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie koordynacji działań pomiędzy bibliotekami szkolnymi a bibliotekami publicznymi? Czy możliwe jest np. wprowadzenie wspólnego systemu dostępu do zasobów dla uczniów szkół, które nie mają własnych bibliotek?

Zwracam się z prośbą o przedstawienie danych w układzie tabelarycznym dla lat 2020 i 2024, co pozwoli na rzetelną analizę zmian i ewentualnych trendów.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk