Interpelacja w sprawie nierówności w dostępie do posiłków regeneracyjnych oraz wyższej wypadkowości wśród mężczyzn

Szanowna Pani Minister,

z danych Głównego Urzędu Statystycznego i Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że mężczyźni są znacznie częściej narażeni na niebezpieczne warunki pracy niż kobiety. Wskaźniki wypadków przy pracy są dla mężczyzn średnio o 20% wyższe. Mężczyźni stanowią ponad 95% ofiar wypadków śmiertelnych oraz 88% przypadków wypadków ciężkich. Dotyczy to szczególnie zawodów fizycznych i technicznych wykonywanych w branżach o podwyższonym ryzyku – budownictwie, transporcie, przemyśle wydobywczym, energetyce czy kolejnictwie.

Zimą 2024/2025 opinię publiczną zbulwersowała sytuacja w spółce PKP Intercity, gdzie – mimo pracy w tych samych warunkach – posiłki regeneracyjne zaoferowano jedynie pracowniczkom, wykluczając z tego prawa mężczyzn. Choć sytuację próbowano tłumaczyć obowiązującymi normami prawnymi, wywołało to zasadne poczucie nierówności i niesprawiedliwości wśród pracowników. To przykład oderwania regulacji od rzeczywistych warunków pracy – ignorujących zarówno indywidualne potrzeby energetyczne, jak i podstawowe zasady równego traktowania.

Bezpieczeństwo pracy i dobrostan pracownika nie mogą być warunkowane płcią, lecz realnym zapotrzebowaniem organizmu i ryzykiem zawodowym. Tak jak słusznie tworzymy ochronę prawną i zdrowotną dla kobiet w ciąży czy karmiących, tak samo powinniśmy przeciwdziałać marginalizowaniu mężczyzn wykonujących ciężką, często niebezpieczną pracę fizyczną – szczególnie w spółkach Skarbu Państwa.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeanalizuje obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania posiłków regeneracyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, gdy pracownicy różnych płci wykonują identyczną pracę w tych samych warunkach?
2. Czy resort planuje wystosowanie rekomendacji do spółek Skarbu Państwa, aby niezależnie od literalnego brzmienia przepisów ujednoliciły politykę socjalną dotyczącą posiłków regeneracyjnych, biorąc pod uwagę poczucie równości i solidarności załogi?
3. Czy w ocenie ministerstwa obecne regulacje dotyczące norm dźwigania oraz zapotrzebowania kalorycznego w miejscu pracy są adekwatne do zróżnicowania nie tylko pod względem płci, ale także wieku, masy ciała, wzrostu czy charakteru pracy?
4. Czy resort rozważa zainicjowanie badań lub ekspertyz dotyczących rzeczywistego zużycia energii przez pracowników w warunkach pracy fizycznej – tak aby zmodernizować obecne normy i dopasować je do parametrów fizjologicznych, a nie wyłącznie płci?
5. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie ogólnopolskiej analizy wypadkowości zawodowej z podziałem na płeć, wiek, sektor zatrudnienia i przyczynę wypadku w celu lepszego ukierunkowania działań prewencyjnych?
6. Czy rozważane są zmiany ustawowe zwiększające wysokość i dostępność rent powypadkowych lub jednorazowych rekompensat dla osób, które doznały ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku w pracy?
7. Czy resort planuje działania zachęcające pracodawców, w tym spółki Skarbu Państwa, do wdrażania dobrowolnych programów prewencji, rehabilitacji i profilaktyki zawodowej, w szczególności dla pracowników wykonujących ciężką pracę fizyczną?
8. Czy ministerstwo rozważa zwiększenie roli Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie kontroli i raportowania faktycznego dostępu do świadczeń regeneracyjnych i warunków BHP z perspektywy płci?
9. Czy resort planuje przeprowadzenie przeglądu przepisów dotyczących ochrony zdrowia pracowników w sektorach wysokiego ryzyka, takich jak budownictwo, transport, energetyka czy kolejnictwo, ze szczególnym uwzględnieniem mężczyzn jako grupy najbardziej narażonej na wypadki?
10. Czy planowane jest stworzenie jednolitych, międzyresortowych wytycznych dla spółek Skarbu Państwa w zakresie równego traktowania pracowników w dostępie do świadczeń socjalnych i ochrony zdrowia niezależnie od płci?
11. Czy ministerstwo analizuje wpływ pracy zmianowej i nocnej – szczególnie w sektorach zdominowanych przez mężczyzn – na zdrowie fizyczne i psychiczne pracowników? Czy planowane są działania regulacyjne lub profilaktyczne w tym zakresie?
12. Czy resort planuje opracowanie i wdrożenie programów zapobiegania wypaleniu zawodowemu i przeciążeniom fizycznym wśród mężczyzn zatrudnionych w zawodach fizycznych i wymagających sprawności manualnej?
13. Czy ministerstwo planuje stworzenie mechanizmów wcześniejszego przechodzenia na emeryturę lub wsparcia w zakresie przekwalifikowania zawodowego pracowników fizycznych po 55. roku życia w odpowiedzi na wyczerpanie ich organizmu i rosnące ryzyko wypadków?
14. Czy resort zauważa, że w wielu zakładach pracy (szczególnie państwowych) obowiązujące standardy polityki równościowej odnoszą się wyłącznie do kobiet? Czy planowane jest opracowanie wytycznych uwzględniających również perspektywę mężczyzn wykonujących pracę fizyczną?
15. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi udziału mężczyzn w programach rehabilitacji zawodowej i zdrowotnej po wypadkach przy pracy? Jakie są główne bariery ich powrotu do aktywności zawodowej?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk