Interpelacja w sprawie dodatku dopełniającego dla świadczeniobiorców uprawnionych do pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zabezpieczeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

Szanowna Pani Minister,

ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadzono, do ustawy o rencie socjalnej, art. 12d umożliwiający świadczeniobiorcom, dotychczas korzystającym z uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (tzw. renta uczniowska), zmianę tej renty na rentę socjalną.

W myśl przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, renta, o której mowa w art. 63 (renta uczniowska), przysługiwała uczniom szkół ponadpodstawowych, studentom szkół wyższych i uczestnikom studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej, którzy stali się inwalidami I lub II grupy w czasie uczęszczania do szkoły lub odbywania studiów.

W pracach nad reformą systemu ubezpieczeń społecznych ustawodawca zdecydował o zastąpieniu niektórych, dotychczas obowiązujących świadczeń, innymi. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku renty uczniowskiej. Zgodnie z art. 195 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przestała obowiązywać w całości ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Świadczeniobiorcy korzystający dotychczas z renty uczniowskiej, zachowali prawo do jej pobierania zgodnie z art. 180 ust. 1 pkt 1 nowej ustawy systemowej, a od dnia 16 grudnia 2022 roku uzyskali możliwość zmiany tego świadczenia na rentę socjalną, w związku z wejściem w życie art. 12d ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej.

Ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej ustawodawca określił zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej. W art. 4 tej ustawy wskazane zostały przesłanki uzyskania renty socjalnej. Analiza przesłanek uzyskania renty socjalnej, pozwala na spostrzeżenie, iż każdy świadczeniobiorca uprawniony do pobierania renty przyznanej w trybie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, spełnia przesłanki przyznania renty socjalnej, wobec czego jest do niej uprawniony.

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązują przepisy wprowadzające dodatek dopełniający do renty socjalnej. W myśl tych przepisów świadczenie to będzie wypłacane od maja 2025 roku z wyrównaniem od dnia 1 stycznia 2025 roku. Niestety, mimo tożsamych warunków nabycia niepełnosprawności zarówno przez świadczeniobiorców korzystających z tzw. renty uczniowskiej, jak i renty socjalnej, pierwsza grupa została wykluczona z objęcia dodatkiem dopełniającym. Jednocześnie osoby te są uprawnione do zmiany dotychczasowego świadczenia na rentę socjalną na zasadach określonych w art. 12d ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, wobec czego z dniem zmiany tego świadczenia mogą ubiegać się o przyznanie dodatku dopełniającego na zasadach przewidzianych w ustawie.

Przedmiotowa regulacja wzbudziła w świadczeniobiorcach renty przyznanej na zasadach art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin głębokie poczucie niesprawiedliwości. Wynika ono z faktu, iż osoby te spełniają przesłanki uzyskania renty socjalnej, a jedyną różnicą pomiędzy świadczeniem pobieranym a rentą socjalną jest jego nazwa.

Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspólnie z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych przeprowadziło kampanię informacyjną dla świadczeniobiorców pobierających rentę na zasadach art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zabezpieczeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, w zakresie konieczności wystąpienia do ZUS z wnioskiem o zmianę świadczenia przyznawanego na rentę socjalną?
2. Ilu świadczeniobiorców zostało pozbawionych możliwości uzyskania dodatku dopełniającego z wyrównaniem od 1 stycznia 2025 roku wobec niezłożenia wniosku o zmianę renty przyznanej na zasadach art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zabezpieczeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin na rentę socjalną przed dniem 1 stycznia 2025 roku?
3. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega możliwość objęcia świadczeniobiorców pobierających rentę na zasadach art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zabezpieczeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, wypłatą dodatku dopełniającego z wyrównaniem od dnia 1 stycznia 2025 r.?
4. Jakie byłyby szacunkowe koszty objęcia stosownym wyrównaniem dodatku dopełniającego grupy świadczeniobiorców dotychczas korzystających z renty przyznanej na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zabezpieczeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP