Interpelacja w sprawie warunków przyłączania i ponoszenia związanych z tym opłat w związku z wykorzystaniem instalacji typu off-grid

Szanowna Pani Minister,

w związku z napływającymi sygnałami od przedsiębiorców i wykonawców instalacji fotowoltaicznych, pragnę zwrócić uwagę na problem interpretacji przepisów prawa w zakresie obowiązku uzyskiwania warunków przyłączenia oraz ponoszenia związanych z tym opłat w odniesieniu do instalacji fotowoltaicznych typu off-grid. Obecne regulacje często nie uwzględniają specyfiki tych instalacji, które – jako niezależne od sieci – nie generują ryzyka dla jej stabilności, a wręcz przeciwnie: stanowią element wzmacniający bezpieczeństwo energetyczne odbiorców.

Dobitnym przykładem znaczenia niezależnych źródeł energii był bezprecedensowy blackout, który miał miejsce 28 kwietnia 2025 roku i objął swoim zasięgiem niemal cały Półwysep Iberyjski. Blackout, czyli nagła i rozległa awaria systemu elektroenergetycznego skutkująca przerwą w dostawach energii elektrycznej na dużym obszarze, jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa energetycznego państwa. W tym przypadku, w ciągu zaledwie pięciu sekund system elektroenergetyczny Hiszpanii stracił około 15 GW mocy, co stanowiło aż 60% krajowego zapotrzebowania. Tak gwałtowna utrata mocy doprowadziła do całkowitego załamania pracy sieci energetycznej w Hiszpanii, Portugalii i części południowej Francji.

Skutki były natychmiastowe i dotkliwe – przestały działać systemy transportu publicznego, łączność, sygnalizacja świetlna i infrastruktura krytyczna. W takich sytuacjach to właśnie niezależne źródła energii, w tym instalacje off-grid, pozwalają utrzymać ciągłość działania kluczowych obiektów i przedsiębiorstw.

Stan faktyczny przedstawia się w sposób następujący:

Przedsiębiorca planuje realizację instalacji fotowoltaicznej (dalej: Instalacja 2), wykorzystującej falownik hybrydowy o mocy 50 kW oraz magazyn energii o pojemności 100 kWh. Instalacja ta ma charakter off-grid, tj. nie będzie posiadała możliwości technicznego ani rzeczywistego oddawania energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej. Wyprodukowana energia ma zasilać wyłącznie wewnętrzną sieć elektryczną, np. obiektu handlowego, hali produkcyjnej, bez ingerencji w sieć zewnętrzną.

Co istotne, połączenie z siecią dystrybucyjną będzie funkcjonowało wyłącznie w charakterze awaryjnego zasilania magazynu energii, podobnie jak systemy UPS. Instalacja 2 nie będzie powodować powiększenia mocy przyłączeniowej ani ingerencji w istniejącą instalacje fotowoltaiczną, ani też nie będzie traktowana jako nowa mikroinstalacja lub mała instalacja w rozumieniu przepisów, w praktyce moc przyłączeniowa do sieci dystrybucyjnej wynosi zero kW.

W świetle obowiązujących przepisów:

• ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725),
• ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2024 r. poz. 1361),
• ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266),

wydaje się, że dla takiej instalacji nie powinien istnieć obowiązek uzyskania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, ani tym bardziej obowiązek ponoszenia opłat z tego tytułu. Instalacja 2 typu off-grid nie oddziałuje bowiem na sieć elektroenergetyczną i służy wyłącznie zaspokajaniu własnych potrzeb energetycznych przedsiębiorcy, przy jednoczesnym magazynowaniu energii („autokonsumpcji”).

Mimo tego, w praktyce pojawiają się rozbieżności interpretacyjne co do obowiązków formalnych i prawnych inwestorów realizujących takie inwestycje.

W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w świetle obowiązujących przepisów instalacje fotowoltaiczne typu off-grid, które nie mają technicznej ani rzeczywistej możliwości przekazywania energii elektrycznej w obu kierunkach, tj. oddawanie energii do sieci dystrybucyjnej (dalej: „zero export”), podlegają obowiązkowi uzyskania warunków przyłączenia i ponoszenia opłat za przyłączenie?

2. Czy ministerstwo zamierza wydać interpretację ogólną lub wytyczne w przedmiocie kwalifikacji instalacji typu off-grid, w szczególności w kontekście obowiązków wynikających z ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii?

3. Czy instalacja typu off-grid, działająca w opisanym wyżej modelu (zasilająca wyłącznie własną sieć wewnętrzną np. obiektu handlowego oraz posiadająca własny magazyn energii) bez możliwości oddawania energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej - może być uznawana za element wewnętrznej infrastruktury budynku, niewymagający odrębnych warunków przyłączenia lub opłat, o których mowa w przepisach?

4. Czy w kontekście dynamicznego rozwoju technologii magazynów energii oraz technologii off-grid, ministerstwo planuje inicjatywy legislacyjne mające na celu uproszczenie procedur dla przedsiębiorców realizujących inwestycje w zakresie autoprodukcji i autokonsumpcji energii elektrycznej?

5. Na etapie projektowania instalacji typu off-grid przeznaczonej do autoprodukcji i autokonsumpcji, której elementem jest magazyn energii, jakie dokumenty są potrzebne do pozyskania w celu skutecznego zrealizowania przedmiotowego projektu?

6. Czy w obecnym stanie prawnym projektowanie instalacji fotowoltaicznych z magazynami energii i funkcją „zero export” należy traktować jako rekomendowaną ścieżkę rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce?

7. Czy instalacja off-grid, posiadająca wyłącznie funkcję awaryjnego poboru energii z sieci (UPS-like) i funkcję „zero export”, powinna być traktowana jako mikroinstalacja w rozumieniu UstOZE?

8. Czy w przypadku opisanej instalacji off-grid, zachodzi obowiązek rejestracji działalności gospodarczej związanej z wytwarzaniem energii elektrycznej lub wpisu do odpowiednich rejestrów prowadzonych na podstawie Prawa energetycznego lub UstOZE?

9. Czy operator systemu dystrybucyjnego może żądać uzyskania warunków przyłączenia dla instalacji off-grid, pomimo braku technicznej i rzeczywistej możliwości oddawania energii do sieci?

10. Czy przewiduje się w najbliższym czasie zmiany legislacyjne, które mogłyby wpłynąć na sytuację prawną instalacji off-grid, pojęcia „autoprodukcji”, „pojęcia autokonsumcji” w tym nakładać dodatkowe obowiązki regulacyjne lub finansowe?

11. Mając na uwadze sytuacje w Hiszpanii i Portugali z dnia 28 kwietnia 2025 roku („black-out”), który – jak donoszą media – były spowodowane m.in. przez nieskuteczną próbę centralnego zarządzania instalacjami OZE w tym fotowoltaicznymi, czy ministerstwo uważa, iż wprowadzenie rozproszenia sieci poprzez instalacje „off-grid” nie jest skuteczną alternatywą, która „odciąża” istniejącą sieć dystrybucyjną energii elektrycznej?

Mając na uwadze powyższe zwracam się do Pani Minister z apelem o dokonanie przeglądu obowiązujących przepisów i ich doprecyzowanie w taki sposób, aby wykluczyć konieczność uzyskiwania warunków przyłączenia oraz ponoszenia opłat w przypadku inwestycji w rzeczywiście niezależne instalacje off-grid, które w świetle współczesnych zagrożeń nie tylko nie obciążają systemu elektroenergetycznego, ale realnie go odciążają i zwiększają jego odporność.

Rozwianie tych wątpliwości jest kluczowe dla dalszego wspierania rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce oraz dla zapewnienia poczucia pewności prawa inwestorom realizującym innowacyjne projekty energetyczne.