Interpelacja w sprawie statystyk rozpoznawalności zaburzeń psychicznych oraz zjawiska psychiatryzacji kultury

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich latach obserwujemy znaczący wzrost liczby diagnoz zaburzeń psychicznych, w tym szczególnie autyzmu, ADHD oraz depresji. Jednocześnie wybitni eksperci w dziedzinie psychiatrii, tacy jak prof. dr hab. nauk med. Bogdan de Barbaro, zwracają uwagę na zjawisko tzw. psychiatryzacji kultury. Profesor de Barbaro podkreśla niepokojącą tendencję do nadmiernego poszerzania kategorii diagnostycznych, co dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych. Nie podważając zasadności tych diagnoz w uzasadnionych przypadkach, istnieje realne ryzyko ich zbyt szerokiej interpretacji.

Ponadto zdaniem ekspertów współczesne uwarunkowania kulturowe znacząco zwiększyły zapotrzebowanie na psychoterapię, co w połączeniu z brakiem odpowiednich regulacji zawodu psychoterapeuty oraz niedostateczną liczbą wykwalifikowanych specjalistów może prowadzić do niewłaściwych diagnoz i nieetycznych praktyk. W kontekście projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty, który trafił do Sejmu w lutym 2025 roku, szczególnie istotne staje się uzyskanie rzetelnych danych statystycznych dotyczących diagnozy zaburzeń psychicznych w Polsce oraz analiza zjawiska psychiatryzacji kultury.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie są oficjalne statystyki dotyczące liczby diagnoz autyzmu, ADHD i depresji w Polsce w ciągu ostatnich trzydziestu lat, z podziałem na poszczególne lata oraz grupy wiekowe pacjentów?

2. Jakie czynniki, według ekspertów współpracujących z ministerstwem, przyczyniają się do wzrostu liczby diagnoz zaburzeń psychicznych w Polsce? W jakim stopniu jest to wynik rzeczywistego wzrostu zachorowań, a w jakim stopniu może to być efekt poszerzania kategorii diagnostycznych?

3. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje kwalifikacje osób zajmujących się psychoterapią w Polsce? Według danych w kraju działa około 22 tysięcy psychoterapeutów – jaki procent z nich posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe potwierdzone certyfikatami uznanych towarzystw naukowych?

4. Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty? Jakie rozwiązania ministerstwo uważa za kluczowe dla zapewnienia wysokiej jakości usług psychoterapeutycznych i ochrony pacjentów?

5. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie mechanizmów weryfikacji diagnoz psychiatrycznych, szczególnie w przypadkach autyzmu i ADHD u dzieci, aby przeciwdziałać potencjalnym nadużyciom diagnostycznym?

6. Jakie działania edukacyjne ministerstwo planuje podjąć, aby zwiększyć świadomość społeczną dotyczącą różnicy między naturalnymi trudnościami życiowymi a zaburzeniami wymagającymi interwencji klinicznej?

7. Jakie środki finansowe przeznaczane są obecnie na leczenie zaburzeń psychicznych w Polsce, z podziałem na poszczególne jednostki chorobowe (autyzm, ADHD, depresja)? Jak te kwoty zmieniały się w ciągu ostatnich 10 lat?

8. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi efektywności leczenia zaburzeń psychicznych w Polsce? Jeśli tak, jakie są wskaźniki skuteczności dla poszczególnych metod terapeutycznych stosowanych w leczeniu autyzmu, ADHD i depresji?

9. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie ogólnopolskich badań epidemiologicznych dotyczących rzeczywistej częstotliwości występowania zaburzeń psychicznych w populacji polskiej, które pozwoliłyby na weryfikację oficjalnych statystyk diagnostycznych?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński