Interpelacja w sprawie działań na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa lekowego Polski

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących bezpieczeństwa lekowego Polski, które, jak podkreślono podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach, stanowi kluczowy element współczesnej polityki bezpieczeństwa państwa. Bezpieczeństwo wykracza znacząco poza potencjał militarny, obejmując takie aspekty jak gospodarka, system ochrony zdrowia czy właśnie dostęp do leków.

W dobie globalnych wyzwań, takich jak kryzysy zdrowotne czy napięcia geopolityczne, zdolność państwa do zabezpieczenia potrzeb lekowych obywateli jest fundamentem suwerenności. Niepokojący jest fakt, że Polska, z poziomem suwerenności lekowej na poziomie zaledwie 32%, znacząco odstaje od krajów takich jak Francja, Niemcy czy Wielka Brytania, które pokrywają te potrzeby w ponad 100%. W Polsce z listy 301 leków krytycznych tylko 24% jest produkowanych w Polsce, a zaledwie 2% w całości z polskich substancji czynnych (API). Eksperci alarmują, że brak skutecznej współpracy między resortami zdrowia, rozwoju, funduszy europejskich i obrony narodowej istotnie ogranicza rozwój krajowego przemysłu farmaceutycznego. W przypadku kryzysów, takich jak pandemia COVID-19, brak własnej produkcji może skutkować brakiem dostępu do leków dla milionów pacjentów z cukrzycą, astmą czy innymi przewlekłymi chorobami. Warto również odnotować ekonomiczne znaczenie przemysłu farmaceutycznego dla polskiej gospodarki, który dzięki produkcji w Polsce, generuje wartość dodaną przeszło 20 mld zł do polskiego budżetu. Stanowi to niemal równowartość całego budżetu NFZ na leki i programy lekowe oraz leki w aptekach.

W kontekście działań na poziomie Unii Europejskiej, szczególną uwagę zwraca Akt o lekach krytycznych, który ma służyć wzmocnieniu produkcji leków krytycznych. Jednakże, jak wskazała dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w resorcie zdrowia podczas nieformalnego spotkania EPSCO: „Wszyscy ministrowie zdrowia zgodzili się, że to zagadnienie bardzo istotne. Jednak na końcu wybrzmiało coś innego – że powinniśmy przede wszystkim wspierać te państwa, w których produkcja API jest najbardziej rozwinięta". Pani dyrektor Radziewicz-Winnicka słusznie zauważyła: „Nie może być tak, że znów pięć najbogatszych krajów otrzyma najwięcej, bo tak to mniej więcej wygląda. A tak nie musi być".

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Rozwoju i Technologii, aby zwiększyć poziom suwerenności lekowej Polski z obecnych 32% do poziomu porównywalnego z wiodącymi krajami europejskimi?

2. Jakie są aktualne plany rządu dotyczące zwiększenia produkcji leków krytycznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem leków produkowanych w całości z polskich substancji czynnych (API)?

3. Czy prowadzony jest międzyresortowy program mający na celu skoordynowanie działań w zakresie bezpieczeństwa lekowego, angażujący resorty zdrowia, rozwoju, funduszy europejskich i obrony narodowej? Jeśli tak, jakie są jego główne założenia i harmonogram realizacji?

4. Jakie konkretne inicjatywy legislacyjne planuje rząd w celu wsparcia krajowego przemysłu farmaceutycznego, w szczególności w zakresie produkcji substancji czynnych (API)?

5. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza wykorzystać środki z Krajowego Planu Odbudowy na rozwój krajowej produkcji farmaceutycznej?

6. Jakie jest stanowisko Polski wobec Aktu o lekach krytycznych oraz jakie działania podejmuje rząd, aby zabezpieczyć interesy polskich producentów w kontekście unijnych regulacji?

7. Czy rozważane są preferencje dla krajowych producentów leków w systemie refundacji, podobnie jak ma to miejsce w innych krajach europejskich?

8. Jakie inwestycje w badania i rozwój nowych technologii farmaceutycznych są planowane lub realizowane w Polsce w celu zmniejszenia zależności od importu substancji czynnych z krajów azjatyckich?

9. Czy rząd dysponuje strategią zabezpieczenia dostępu do leków krytycznych na wypadek kryzysów zdrowotnych lub geopolitycznych, które mogłyby zakłócić łańcuchy dostaw z zagranicy?

10. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia we współpracy z polskimi uczelniami i instytutami badawczymi, aby zwiększyć potencjał innowacyjny krajowego przemysłu farmaceutycznego?
    

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński