Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w kierunku ograniczenia nadużyć prawa do informacji publicznej przez podmioty komercyjne

Szanowny Panie Ministrze,

prawo do informacji publicznej, jako jedno z fundamentalnych praw obywatelskich wynikających z art. 61 Konstytucji RP, ma na celu zapewnienie transparentności i odpowiedzialności władzy publicznej przed społeczeństwem. Jednak w ostatnich latach obserwuje się coraz częstsze wykorzystywanie tego narzędzia przez podmioty prywatne, w szczególności firmy komercyjne, które składają liczne, często masowe wnioski w celach niezwiązanych z interesem publicznym.

Firmy te wykorzystują informacje publiczne w celach marketingowych, handlowych lub w ramach działalności gospodarczej, niejednokrotnie utrudniając funkcjonowanie administracji publicznej – zwłaszcza na poziomie gmin i powiatów. W praktyce dochodzi do:

• zalewania urzędów wnioskami od podmiotów komercyjnych (często automatycznie generowanych),
• żądań udostępnienia danych, które później trafiają do obrotu wtórnego (np. bazy przetargowe, komercyjne wyszukiwarki umów),
• wykorzystywania prawa do informacji publicznej jako „taniego” źródła danych do celów czysto zarobkowych,
• pozornych zapytań mających na celu zdobycie przewagi konkurencyjnej w działalności rynkowej.

Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i liczne publikacje naukowe (m.in. z zakresu prawa administracyjnego, informacji publicznej i ochrony danych osobowych), wskazują, że brakuje ustawowych mechanizmów pozwalających odróżnić legalne korzystanie z prawa do informacji od jego nadużycia.

Praktycy samorządowi - zarówno w gminach, jak i powiatach - alarmują, że administracja publiczna traci cenne zasoby kadrowe i czasowe na obsługę wniosków, które nie służą dobru publicznemu, lecz wyłącznie interesowi prywatnemu.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy planowane są działania legislacyjne zmierzające do nowelizacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, uwzględniające wyłączenia lub ograniczenia w przypadku działań o charakterze czysto komercyjnym?

2. Czy możliwe jest wprowadzenie do ustawy przepisów, które wprost przeciwdziałałyby nadużywaniu prawa do informacji, np. poprzez klauzulę nadużycia prawa, mechanizm kontroli celu żądania informacji lub ograniczenia masowych wniosków automatycznych?

3. Czy prowadzone były analizy dotyczące wpływu masowych komercyjnych wniosków o informację publiczną na funkcjonowanie samorządów, urzędów centralnych i jednostek organizacyjnych administracji publicznej?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP