Interpelacja w sprawie potrzeby konsolidacji spółek węglowych objętych pomocą publiczną

Tychy, 30 kwietnia 2025 r.

Szanowni Państwo Ministrowie,

aktualna struktura organizacyjna polskiego górnictwa węgla kamiennego, w szczególności w jego segmencie energetycznym, budzi poważne zastrzeżenia co do racjonalności oraz efektywności funkcjonowania. Polska Grupa Górnicza SA (PGG), Południowy Koncern Węglowy SA (PKW) oraz Węglokoks Kraj SA (WK) to trzy odrębne podmioty prowadzące działalność o niemal identycznym profilu: wydobycie węgla dla potrzeb energetyki zawodowej, ciepłownictwa oraz – w ograniczonym zakresie – dla gospodarstw indywidualnych i sektora rolnego. Wszystkie trzy spółki objęte są pomocą publiczną i działają w ramach procesu transformacji sektora, w tym likwidacji części zakładów wydobywczych.

Pomimo analogicznego charakteru działalności, spółki te funkcjonują niezależnie, co skutkuje powielaniem struktur organizacyjnych, dublowaniem kosztów administracyjnych, ograniczeniem możliwości relokacji pracowników w ramach pakietów osłonowych oraz wzajemną konkurencją na tym samym rynku zbytu. Przykładowo, kopalnie PKW (Janina, Sobieski) oraz PGG (Piast, Ziemowit) rywalizują o dostawy dla tego samego odbiorcy – bloku energetycznego Jaworzno III.

Obecna sytuacja utrudnia również prawidłowe i skoordynowane rozliczanie pomocy publicznej – każde z przedsiębiorstw musi tworzyć osobne piony organizacyjne do obsługi analogicznych zadań. Tymczasem Węglokoks Kraj SA to spółka z jedną kopalnią będącą w stanie likwidacji, a Południowy Koncern Węglowy SA posiada jedynie trzy zakłady. W związku z powyższym brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek przemawiających za dalszym funkcjonowaniem tych trzech podmiotów w rozproszeniu organizacyjnym. Ich konsolidacja w ramach jednej struktury – co najmniej na poziomie operacyjnym – wydaje się logiczna i konieczna.

W związku z tym proszę Państwa o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych i Ministerstwo Przemysłu dysponują analizami potwierdzającymi zasadność utrzymywania rozdzielnych struktur dla spółek: PGG, PKW i WK?
2. Jakie przesłanki ekonomiczne, organizacyjne lub strategiczne przemawiają za funkcjonowaniem trzech osobnych spółek wydobywających węgiel o tym samym przeznaczeniu?
3. Czy przeprowadzono analizy porównawcze kosztów operacyjnych, administracyjnych oraz organizacyjnych obecnego modelu z modelem zintegrowanym (jedna spółka)?
4. Czy ministerstwa mają świadomość, że rywalizacja spółek o tych samych odbiorców prowadzi do nieefektywności, rozdrobnienia rynku i osłabienia pozycji negocjacyjnej względem energetyki zawodowej?
5. Czy w planach rządu znajduje się konsolidacja PGG, PKW i WK? Jeśli tak – jaki jest jej harmonogram i podział kompetencji między MAP a MP w zakresie realizacji tego celu?
6. Czy rozdrobnienie struktur utrudnia wdrażanie pakietów osłonowych i realizację relokacji pracowników pomiędzy kopalniami różnych spółek?
7. W jaki sposób obecny stan wpływa na efektywność rozliczania pomocy publicznej i czy rozważana jest jej centralizacja w ramach jednego podmiotu?
8. Czy rząd planuje stworzenie wspólnego centrum kompetencyjnego (lub jednej jednostki operacyjnej) dla procesów likwidacji kopalń, aby uniknąć dublowania działań w trzech osobnych podmiotach?
9. Czy fakt, że Węglokoks Kraj SA posiada tylko jedną kopalnię (w likwidacji), a PKW trzy kopalnie, był brany pod uwagę przy opracowywaniu długofalowej polityki strukturalnej dla sektora górnictwa?
10. Czy ministerstwa rozważają włączenie PKW i WK do struktur PGG jako najbardziej efektywnego modelu konsolidacyjnego, a jeśli nie – to z jakiego powodu?

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP